ഇടത് സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നപ്പോൾ ജനങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിച്ചത് സുതാര്യതയും നീതിയും ഉത്തരവാദിത്വവുമായിരുന്നു. പക്ഷേ കാലം മുന്നോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ, സർക്കാർ ഫയലുകൾ കട്ടിയാവുകയും ജനങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾ മങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്തു. വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ കന്നാസും കടലാസും മാത്രം ബാക്കി വച്ചൊരു ഭരണകാലം. വാക്കുകൾ വലിയതായിരുന്നു, പക്ഷേ കണക്കുകൾ അതിലും വലുതായി.
ശബരിമല വിശ്വാസത്തിന്റെ ഇടവഴികളിലൂടെ സ്വർണ്ണം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന കഥകൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ സർക്കാർ ആദ്യം ചെയ്തത് വിശദീകരണമല്ല, മൗനമായിരുന്നു. അരവണയിലും കാണിക്കവസ്തുക്കളിലും ദൈവത്തെക്കാൾ മുമ്പേ സർക്കാർ എത്തി. ഭക്തിയുടെ പെട്ടി തുറക്കുമ്പോൾ വിശ്വാസമല്ല, സംശയമാണ് പുറത്തുവന്നത്. ദേവസ്വം ദൈവത്തിന്റേതാണെന്ന് പറഞ്ഞവർ, കണക്കുകൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ സർക്കാർ വകുപ്പായി മാറി.
മഴ പെയ്തപ്പോൾ കുടവേണ്ടത് ജനങ്ങൾക്കായിരുന്നു; സർക്കാർ തുറന്നത് കരാറുകളായിരുന്നു. സ്പ്രിങ്ക്ലർ എന്ന പേരിൽ വന്നത് ദുരന്തനിവാരണമല്ല, ദുരൂഹതകളായിരുന്നു. ഡാറ്റയുടെ പേരിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വാതിൽ തുറന്ന് നൽകിയതും, ചോദ്യം വന്നപ്പോൾ “എല്ലാം നിയമപരമാണ്” എന്ന ഒറ്റ വാചകത്തിൽ കഥ അടച്ചതുമാണ് ജനങ്ങൾ കണ്ടത്.
കടമില്ലാതെ വികസനം എന്ന മുദ്രാവാക്യം മാസാല ബോണ്ടുകളിലേക്കെത്തിയപ്പോൾ, കടം മസാലയായി. കണക്കുകൾക്ക് രുചിയുണ്ടായെങ്കിലും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അതിൽ ഒരു നേട്ടവും ഉണ്ടായില്ല. കടത്തിന്റെ കനത്തിൽ നാളെയുടെ വികസനം പോലും ഇന്ന് തന്നെ പണയപ്പെട്ടു.
വീട് എന്ന സ്വപ്നം രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും കരാറുകാരുടെയും കൈകളിൽ പെട്ടപ്പോൾ, ലൈഫ് മിഷൻ ജീവിതത്തെ തന്നെ പരിഹസിച്ചു. പാവപ്പെട്ടവന് ലഭിച്ചത് ഫോട്ടോയും വാഗ്ദാനവും; ഇടനിലക്കാർക്ക് ലഭിച്ചത് കരാറും കണക്കുമായിരുന്നു. വീടുകൾ പണിതത് ആരുടെ ജീവിതത്തിലാണെന്ന് പോലും ചോദിക്കാൻ ആളുകൾ ഭയക്കുന്ന അവസ്ഥ.
സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ബാങ്കാകേണ്ടിടത്ത് പാർട്ടിയുടെ പെട്ടിയായി മാറി. നിക്ഷേപങ്ങൾ ഉരുകിപ്പോയപ്പോൾ ഉത്തരവാദിത്തം ആരും ഏറ്റെടുത്തില്ല. സഹകരണം എന്ന വാക്ക് മാത്രം ബാക്കി; വിശ്വാസം പൂർണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതികളിൽ പണി നടന്നോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെക്കാൾ ബിൽ നടന്നു എന്നതായിരുന്നു പ്രധാനം. കൃഷിത്തോട്ടത്തിൽ കൈപ്പിടിയില്ലാത്തവർക്ക് പോലും കൂലി രേഖകളിൽ കിട്ടി. കന്നാസിൽ ഒപ്പും കടലാസിൽ കണക്കും ഉണ്ടെങ്കിൽ യാഥാർത്ഥ്യം അനാവശ്യമായി.
നവകേരളത്തിന്റെ പേരിൽ നടന്ന സർവേകളിലും യാത്രകളിലും ജനങ്ങളോട് ചോദിച്ചത് ചോദ്യങ്ങളല്ല, പിന്തുണയായിരുന്നു. പൊതുപണം ഉപയോഗിച്ച് രാഷ്ട്രീയ സ്വയംപ്രശംസ നടത്തുമ്പോൾ അതിനെ വികസനം എന്ന് വിളിക്കാൻ സർക്കാർ മടിച്ചില്ല.
കടലും കാടും കുന്നും എല്ലാം വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ കരാറുകളിലേക്ക് ഒഴുകി. മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ വലയിൽ മീൻ കുറയുമ്പോൾ, കരാറുകളുടെ വലയിൽ കണക്കുകൾ മാത്രം കൂട്ടി. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം വാക്കിൽ ഒതുങ്ങി; യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ വെട്ടും ഖനനവും തുടർന്നു.
നിയമനം യോഗ്യതയിലൂടെയല്ല, ബന്ധത്തിലൂടെയായി. മുന്നിലെ വാതിൽ പൂട്ടി, പിന്നിലെ വാതിൽ തുറന്ന് ഭരണകൂടം നിയമനങ്ങൾ നടത്തി. ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവർ ശത്രുക്കളായി മുദ്രകുത്തപ്പെട്ടു.
അവസാനം എല്ലാം പി.ആർ. പോസ്റ്റുകളിലേക്കെത്തി. വാർത്തകളെ പോസ്റ്ററുകളാക്കി, ചോദ്യങ്ങളെ ട്രോളുകളാക്കി, വിമർശനങ്ങളെ ദേശദ്രോഹമായി ചിത്രീകരിച്ചു. സർക്കാർ പ്രവർത്തിച്ചത് ഭരണകൂടമായി അല്ല, ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ അഡ്മിൻ ടീമിനെ പോലെ.
ഇങ്ങനെ കന്നാസും കടലാസും കൂട്ടിയിണക്കിയ ഒരു ദശകം പിന്നിടുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ചോദ്യം ഇതാണ്: വികസനം എവിടെ? ഉത്തരം എപ്പോഴും ഒരുപോലെ — ഫയലിലുണ്ട്, ബോർഡിലുണ്ട്, പോസ്റ്റിലുണ്ട്; പക്ഷേ ജീവിതത്തിലില്ല.
അവസാനം ഒരു അപേക്ഷ മാത്രം ബാക്കി. പോകുന്ന പോക്കിൽ കണക്കുകളും കരാറുകളും എടുത്തോളൂ. പക്ഷേ ജനങ്ങളുടെ അവസാനത്തെ മര്യാദയും വിശ്വാസവും കൂടെ കൊണ്ടുപോകരുത്. കന്നാസും കടലാസും കൊണ്ടുപോകാം; മനസ്സാക്ഷി എങ്കിലും ഇവിടെ ബാക്കി വെക്കണം.
