കെ.ആർ. മീരയുടെ 'കലാച്ചി':

യാത്രാ ഗവേഷണവും ടൈം മെഷീൻ പ്രതിരോധവും

മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ എഴുത്തുകാരിയും കടുത്ത ഇടതുപക്ഷ സഹയാത്രികയുമായ കെ.ആർ. മീരയാണ് 2026-ന്റെ മധ്യത്തിൽ വലിയൊരു സാഹിത്യ വിവാദത്തിൽ അകപ്പെട്ടത്. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ഹരിത സാവിത്രിയുടെ 'സിൻ' (Zin - 2022) എന്ന നോവലിന്റെ അതേ പ്രമേയവും പശ്ചാത്തലവുമാണ് മീരയുടെ പുതിയ നോവലായ 'കലാച്ചി' (2025) എന്ന കൃതിക്കെന്നതായിരുന്നു വായനക്കാർ കണ്ടെത്തിയ ആരോപണം.

യുദ്ധവും സംഘർഷവുമുള്ള ഒരു മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യത്തേക്ക് തന്റെ കാണാതായ പ്രണയിതാവിനെ തിരഞ്ഞുപോകുന്ന ശക്തയായ സ്ത്രീയാണ് രണ്ട് നോവലുകളിലെയും കേന്ദ്രകഥാപാത്രം. ഈ കഥാസാമ്യം വലിയ കോടതിക്കു പുറത്തുള്ള ചർച്ചയായപ്പോൾ, ഹരിതയുടെ നോവൽ വരുന്നതിനും എത്രയോ മുൻപ് (2020-ൽ) താൻ ഈ നോവലിന്റെ പണിപ്പുരയിലായിരുന്നുവെന്നും, കോവിഡ് ലോക്ക്ഡൗൺ കാരണം കസാഖ്സ്ഥാൻ അടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ യാത്രാ ഗവേഷണം വൈകിയതുകൊണ്ടാണ് തന്റെ നോവൽ പുറത്തിറങ്ങാൻ അഞ്ചുവർഷമെടുത്തതെന്നുമായിരുന്നു മീരയുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്രതിരോധം.

മുൻപ് മീരയുടെ വിഖ്യാത നോവൽ 'ആരാച്ചാർ' പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോഴും ജോഷി ജോസഫിന്റെ ഡോക്യുമെന്ററിയിൽ നിന്നും കൊൽക്കത്തയിലെ പ്രാദേശിക ചരിത്ര രേഖകളിൽ നിന്നും ക്രെഡിറ്റ് നൽകാതെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു എന്ന ആരോപണം ഉയർന്നിട്ടുള്ള പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഈ പുതിയ ന്യായീകരണം വായനക്കാർക്കിടയിൽ വലിയ പരിഹാസത്തിന് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.

വായനക്കാരെ ചിരിപ്പിക്കുന്ന അഭിമുഖങ്ങളും മീരയുടെ മൗനവും

നോവൽ രംഗത്ത് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരിയായ കെ.ആർ. മീര ഈ വിവാദത്തിൽ സ്വീകരിച്ച നിഗൂഢമായ മൗനവും ഒളിച്ചുകളികളും അവരെ കടുത്ത സംശയത്തിന്റെ മുൾമുനയിലാണ് നിർത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഒരു കൃതി ആശയച്ചോരണം നടത്തിയെന്ന് ആരോപണം ഉയർന്നാൽ വിവാദങ്ങളെല്ലാം കഴിഞ്ഞ് അതിന്റെ 'പതിനാറടിയന്തിരവും' നടത്തിയിട്ടല്ല, മറിച്ച് തുടക്കത്തിൽ തന്നെ അത് തെറ്റാണെന്ന് സമർത്ഥിക്കേണ്ട ബാധ്യത എഴുത്തുകാരിക്കുണ്ട്.

എന്നാൽ അതിനൊന്നും മുതിരാതെ, അടുത്തിടെ നൽകിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ മീര പറഞ്ഞ ന്യായീകരണം വായനക്കാരിൽ വലിയ ചിരിയാണ് ഉണർത്തുന്നത്—"ഭാവിതലമുറ ചോദിക്കും നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് എഴുതിയില്ല എന്ന്, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ എഴുതുന്നത്" എന്നാണ് മീരയുടെ വാദം!

എന്നാൽ മീരേച്ചി ഭയപ്പെടേണ്ടത് വരാനിരിക്കുന്ന ഭാവിതലമുറയെ അല്ല, മറിച്ച് കാശുമുടക്കി പുസ്തകം വാങ്ങി വായിക്കുന്ന, ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ഇപ്പോഴത്തെ വായനക്കാരെയാണ്. താങ്ങാൻ ഭരണകക്ഷി രാഷ്ട്രീയക്കാരും അച്ചടിക്കാൻ പ്രസാധകരും ഉണ്ടെന്ന് കരുതി എന്തും എഴുതിപ്പിടിപ്പിക്കരുത്.

സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും എ ഐ (AI) സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഈ കാലത്ത് മിനിറ്റുകൾ കൊണ്ട് മോഷണം പിടിക്കപ്പെടുമെന്ന് ഓർക്കുന്നത് നന്നാവും. "വെറുപ്പിന്റെ ആശയത്തെ എങ്ങനെ എഴുത്തുകാർക്ക് പിന്തുണയ്ക്കാനാകും" എന്ന് ചോദിക്കുന്ന മീരയോട് വായനക്കാർക്ക് തിരിച്ചു ചോദിക്കാനുള്ളത് ഒന്നുമാത്രം—ബൗദ്ധിക മോഷണത്തെയും വഞ്ചനയെയും എങ്ങനെയാണ് ഒരു എഴുത്തുകാരിക്ക് പിന്തുണയ്ക്കാനാകുന്നത്?

വിജയനും ബഷീറും മാധവിക്കുട്ടിയും വത്സലയും ഒക്കെ ഇന്നും വായനക്കാരുടെ നെഞ്ചിലുള്ളത് അവരുടെ നിലപാടുകളുടെയും മാനവസ്നേഹത്തിന്റെയും ശുദ്ധത കൊണ്ടാണ്, ലേബലൊട്ടിച്ച വിപ്ലവം കൊണ്ടല്ല.

തൃത്താലയിലെ പഴയ അങ്കവും വി.ടി. ബൽറാമിന്റെ 'മധുരപ്രതികാരവും'

കെ.ആർ. മീരയുടെ ഈ ബൗദ്ധിക തകർച്ചയും വിവാദങ്ങളും കേരളം കൺകുളിർക്കെ കാണുമ്പോൾ, ഒരുപക്ഷേ ഇതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്തോഷിക്കുന്നത് തൃത്താലയുടെ മുൻ എം.എൽ.എയും കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായ വി.ടി. ബൽറാം ആയിരിക്കുമെന്നാണ് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ സംസാരം. മുൻപ് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വി.ടി. ബൽറാമും കെ.ആർ. മീരയും തമ്മിൽ നടന്ന സാംസ്കാരിക-രാഷ്ട്രീയ 'അങ്കം' കേരളക്കരയാകെ വലിയ ആവേശത്തോടെയാണ് കണ്ടത്.

എ.കെ. ഗോപാലനെതിരെയുള്ള പരാമർശത്തിന്റെ പേരിലും മറ്റും ബൽറാമിനെതിരെ അതിരൂക്ഷമായ ഭാഷയിലാണ് അന്ന് മീരയും സൈബർ സഖാക്കളും വാളെടുത്തത്. അന്ന് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ വിപ്ലവ നായികയായി നിന്ന് ബൽറാമിനെ ബൗദ്ധികമായി നേരിട്ട മീര, ഇന്ന് സ്വന്തം കൃതികളുടെ പേരിൽ പ്ലഗിയറിസം ആരോപണം നേരിട്ട് പ്രതിരോധത്തിലാകുമ്പോൾ കാലം കാത്തുവെച്ച വലിയൊരു കാവ്യനീതിയായി ഇതിനെ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

ബൽറാം രാഷ്ട്രീയത്തിലും ജനഹൃദയങ്ങളിലും തന്റെ സ്ഥാനം നിലനിർത്തി മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, മീരയുടെ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യം വിവാദച്ചുഴിയിൽ താഴ്ന്നുപോകുന്ന കാഴ്ച സൈബർ ലോകത്തെ കോൺഗ്രസ് അനുഭാവികൾ ആഘോഷമാക്കുകയാണ്.

ദീപാ നിശാന്ത്: വാട്സാപ്പ് ചാറ്റിലൂടെ വഴിതെറ്റിയ വിപ്ലവ കവിത

കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷ പുരോഗമന പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ സൈബർ മുഖവും കോളേജ് അധ്യാപികയുമായ ദീപാ നിശാന്ത് ഉൾപ്പെട്ട 2018-ലെ കവിതാ മോഷണക്കേസ് മലയാള സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ കോമഡി ട്രാജഡിയാണ്. യുവകവി എസ്. കലേഷ് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് (2011-ൽ) എഴുതിയ “അങ്ങനെയുമിരിക്കെ മരിച്ചുപോയി ഞാൻ” എന്ന പ്രശസ്തമായ കവിത, എകെപിസിടിഎ (AKPCTA) എന്ന ഇടതുപക്ഷ അധ്യാപക സംഘടനയുടെ മാസികയിൽ ദീപാ നിശാന്തിന്റെ പേരും ചിത്രവും സഹിതം അച്ചടിച്ചുവന്നതായിരുന്നു വിവാദം.

തുടക്കത്തിൽ "എന്റെ മുൻകാല രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ കാരണം എന്നെ തകർക്കാൻ നോക്കുന്ന വലിയൊരു സംഘം ഇതിന് പിന്നിലുണ്ട്" എന്ന് പറഞ്ഞ് ദീപ പതിവ് ഇരവാദം ഇറക്കിയെങ്കിലും കവി കലേഷ് ശക്തമായ തെളിവുകളുമായി രംഗത്തുവന്നതോടെ കളി മാറി. തുടർന്ന്, മറ്റൊരു ഇടതുപക്ഷ പ്രഭാഷകനായ എം.ജെ. ശ്രീചിത്രൻ ഈ കവിത വാട്സാപ്പിൽ തനിക്ക് അയച്ചുതന്നതാണെന്നും അത് ശ്രീചിത്രൻ എഴുതിയതാണെന്ന് കരുതി താൻ സ്വന്തം പേരിൽ മാസികയ്ക്ക് നൽകിയതാണെന്നുമായിരുന്നു ദീപയുടെ അടുത്ത ന്യായീകരണം. സ്വന്തം പേരിൽ കവിത അച്ചടിച്ചുവരുമ്പോൾ അത് താൻ എഴുതിയതല്ലെന്ന കാര്യം ഒരു പ്രബുദ്ധ അധ്യാപിക മറന്നുപോയത് വലിയ ട്രോളുകൾക്കാണ് അന്ന് വഴിവെച്ചത്.

സുനിൽ പി. ഇളയിടം: "അറിവ് പൊതുസ്വത്താണ്" എന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് ന്യായീകരണം

ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രബലനായ സാംസ്കാരിക പ്രഭാഷകനും മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തകനുമായ പ്രൊഫ. സുനിൽ പി. ഇളയിടത്തിന്റെ 'മഹാഭാരതം: സാംസ്കാരിക ചരിത്രം' എന്ന പുസ്തകവും പ്രഭാഷണ പരമ്പരയും നേരിട്ടത് കടുത്ത പ്ലഗിയറിസം (Plagiarism) ആരോപണങ്ങളാണ്. പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരി റോമില ഥാപ്പർ, ഭാരതീയ ചിന്തകനായ വി. മധുസൂദനൻ നായർ എന്നിവരുടെ പുസ്തകങ്ങളിലെയും ലേഖനങ്ങളിലെയും വരികളും ആശയങ്ങളും യാതൊരുവിധ റഫറൻസോ ക്രെഡിറ്റോ നൽകാതെ സ്വന്തം പേരിൽ അദ്ദേഹം അച്ചടിച്ചു എന്ന് തെളിവുകൾ സഹിതം വിമർശകർ തുറന്നുകാട്ടി.

ഒരു സർവ്വകലാശാലാ അധ്യാപകൻ തന്നെ ഇത്തരത്തിൽ ബൗദ്ധിക മോഷണം നടത്തി എന്ന് തെളിഞ്ഞിട്ടും, സൈബർ സഖാക്കൾ ഇതിനെ ന്യായീകരിച്ചത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സിദ്ധാന്തം വെച്ചായിരുന്നു—"അറിവ് ആരുടെയും കുത്തകയല്ല, അത് പൊതുസ്വത്താണ്! അതുകൊണ്ട് റഫറൻസ് കൊടുത്തില്ലെങ്കിലും കുഴപ്പമില്ല." മറ്റുള്ളവരുടെ കഠിനാധ്വാനത്തെ സ്വന്തം അക്കൗണ്ടിലാക്കുന്നതിനെ 'അറിവിന്റെ വികേന്ദ്രീകരണം' എന്ന് വിളിച്ച് മഹത്വവൽക്കരിക്കുന്ന ഇടതുപക്ഷ ഇരട്ടത്താപ്പാണ് ഈ വിവാദത്തിലൂടെ കേരളം കണ്ടത്.

മിമിക്രി മുതൽ കൊറിയൻ സിനിമകൾ വരെ: ജനപ്രിയ കലയിലെ പരമ്പരാഗത 'അടിച്ചുമാറ്റലുകൾ'

എഴുത്തുകാരുടെ ബൗദ്ധിക മോഷണങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ മലയാളിയുടെ ജനപ്രിയ വിനോദമേഖലകളായ മിമിക്രിയും സിനിമയും കാലങ്ങളായി പുലർത്തുന്ന കോപ്പിയടി പാരമ്പര്യവും വിസ്മരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഒരു കാലത്ത് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഉത്സവപ്പറമ്പുകളിൽ മിമിക്രിക്കാർ തകർത്തുപെയ്തിരുന്ന പല വമ്പൻ തമാശകളും, വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് മലയാള മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ ടോംസ് വരച്ചിരുന്ന 'বোബനും മോളിയും' കോമിക്സിലെ തമാശകളായിരുന്നു എന്നത് ഒരു നഗ്നസത്യമാണ്.

പുസ്തകത്താളിലെ വരകളെ വേദിയിലെ ശബ്ദാനുകരണമാക്കി മാറ്റി കൈയടി വാങ്ങിയ ഈ വിദ്യ പിന്നീട് സിനിമയിലേക്കും പടർന്നു. ഹോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളുടെ കോപ്പിയടി സ്വയം കണ്ടെത്തി മലയാളത്തിൽ സൂപ്പർഹിറ്റുകളാക്കിയ സംവിധായകൻ പ്രിയദർശനും, ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലുകളിൽ നിന്ന് കൊറിയൻ-യൂറോപ്യൻ സിനിമകളുടെ പ്ലോട്ടുകൾ അതേപടി 'അടിച്ചുമാറ്റി' ഇവിടെ പുരോഗമന ക്ലാസിക്കുകളാക്കി മാറ്റുന്ന നമ്മുടെ 'ന്യൂ ജെൻ' സംവിധായകരും ഈ പാരമ്പര്യം ഒരേസ്വരത്തിൽ സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്. സാഹിത്യകാരന്മാർ വലിയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ചമയ്ക്കുമ്പോൾ, സിനിമാക്കാർ ഇതിനെ റീമേക്ക് എന്നും 'ഹോമേജ്' (ആദരവ്) എന്നും വിളിച്ച് സമർത്ഥമായി ന്യായീകരിക്കുന്നു എന്ന് മാത്രം.

നാടകവേദിയിലെ ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യവും തുളസി കോട്ടുകാലും

അക്ഷരങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ഇടതുപക്ഷ നാടകവേദികളിലും ഈ പകർത്തിയെഴുത്ത് ലഹരി വ്യാപകമായി ദൃശ്യമായിട്ടുണ്ട്. ഇടതുപക്ഷ നാടകകൃത്തായ തുളസി കോട്ടുകാൽ രചിച്ച ഒരു പ്രമുഖ നാടകം, വിദേശത്തുള്ള ഒരു പ്രശസ്ത ക്ലാസിക് നാടകത്തിന്റെ പ്ലോട്ടും സംഭാഷണങ്ങളും അതേപടി പകർത്തി എഴുതിയതാണെന്ന് തെളിവുകൾ സഹിതം ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ബൗദ്ധിക മോഷണത്തെ പുരോഗമന കലാകാരന്മാർ ന്യായീകരിച്ചത് "ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം" എന്ന ലേബലൊട്ടിച്ചാണ്.

വിദേശ കൃതികളുടെ തദ്ദേശീയമായ പുനരാവിഷ്കാരമാണിതെന്നും, സാർവദേശീയ കലയെ കേരളത്തിലെ സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ഇടതുപക്ഷ സാംസ്കാരിക ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണിതെന്നും പറഞ്ഞ് അവർ ആ മോഷണത്തെയും വിപ്ലവവൽക്കരിച്ചു.

ചെറിയാൻ ഫിലിപ്പും തോമസ് ജേക്കബിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രവും

വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഇടതുപക്ഷ സഹയാത്രികനായ ചെറിയാൻ ഫിലിപ്പ് എഴുതിയ 'കാൽനൂറ്റാണ്ട്' എന്ന കേരള രാഷ്ട്രീയ ചരിത്ര പുസ്തകവും സമാനമായ രീതിയിൽ കോപ്പിയടി വിവാദത്തിൽ പെട്ടിരുന്നു. മുതിർന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ തോമസ് ജേക്കബ് മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പിലും മറ്റും ദീർഘകാലമായി എഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ വിശകലനങ്ങളിലെ ഭൂരിഭാഗം വരികളും വസ്തുതകളും അപ്പാടെ പകർത്തിയാണ് ചെറിയാൻ ഫിലിപ്പ് തന്റെ പുസ്തകം തയ്യാറാക്കിയത് എന്നതായിരുന്നു ആരോപണം.

ചരിത്രപരമായ വസ്തുതകൾ ഒന്നായതുകൊണ്ട് സംഭവിച്ച സാമ്യത മാത്രമാണിതെന്ന് പറഞ്ഞ് അന്ന് ചെറിയാൻ ഫിലിപ്പ് ഒഴിഞ്ഞുമാറിയെങ്കിലും, മറ്റൊരാളുടെ പത്രപ്രവർത്തന അനുഭവങ്ങളെയും ഭാഷാ ശൈലിയെയും ക്രെഡിറ്റ് നൽകാതെ സ്വന്തം പേരിൽ പുസ്തകമാക്കിയത് വഴി ഇടതുപക്ഷ ബുദ്ധിജീവികളുടെ ബൗദ്ധിക സത്യസന്ധതയില്ലായ്മ വീണ്ടും ചർച്ചയായി.

വ്യാഴമാറ്റവും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ജാതകവും: സാംസ്കാരിക നായകന്മാരുടെ ഗ്രഹപ്പിഴ

സാഹിത്യത്തിലെയും കലയിലെയും ഈ കൂട്ടക്കോപ്പിയടികൾക്കും ബൗദ്ധിക തകർച്ചകൾക്കും പിന്നിൽ കേവലം അശ്രദ്ധ മാത്രമല്ല, പ്രപഞ്ചശക്തികളുടെ കളി കൂടിയുണ്ടെന്നാണ് പുതിയ 'ശാസ്ത്രീയ' കണ്ടെത്തൽ. മുൻപ് പ്രളയം പ്രവചിച്ച് പ്രശസ്തനായ നമ്മുടെ സ്വന്തം ജ്യോതിഷ പ്രതിഭ കാണിപ്പയ്യൂർ കബടി നിരത്തി കൃത്യമായി ഒരു കാര്യം കണ്ടുപിടിച്ചിരിക്കുന്നു—ഈ കോപ്പിയടി വിവാദങ്ങൾക്കെല്ലാം കാരണം ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്ന ദോഷകരമായ 'വ്യാഴമാറ്റം' ആണ്! ഈ വ്യാഴമാറ്റം കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്കും, പാർട്ടി നേതാക്കൾക്കും, അവരുടെ സാംസ്കാരിക ബുദ്ധിജീവികൾക്കും, സാഹിത്യ സഹയാത്രികർക്കും ഒട്ടും ഗുണകരമല്ലത്രേ.

പോരാത്തതിന്, പണ്ട് ബംഗാളിൽ നിന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരെ അടിച്ചുതുരത്തിയ മമതാ ബാനർജിക്കും ഈ ഗ്രഹപ്പിഴക്കാലം അത്ര നല്ലതല്ലെന്നാണ് പ്രവചനം. എഴുത്തുകാരുടെ തലയിൽ വിപ്ലവ ബുദ്ധിക്ക് പകരം കോപ്പിയടി ബുദ്ധി ഉദിക്കുന്നതും സഖാക്കളുടെ ജാതകം സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെ പിച്ചിച്ചീന്തപ്പെടുന്നതും ഈ വ്യാഴത്തിന്റെ വക്രഗതി കാരണമാണെന്ന് ചുരുക്കം.

പ്രബുദ്ധ കേരളത്തിലെ ഇരട്ടത്താപ്പിന്റെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം

ചുരുക്കത്തിൽ, വലതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാരോ സാധാരണക്കാരോ ആയ എഴുത്തുകാർ ഒരു വരി കോപ്പിയടിച്ചാൽ അത് "ബൗദ്ധിക മോഷണവും" ക്രിമിനൽ കുറ്റവുമാകുന്ന പ്രബുദ്ധ കേരളത്തിൽ, കറതീർന്ന ഇടതുപക്ഷ അനുഭാവികൾ അത് ചെയ്താൽ അതിന് നൽകുന്ന പേര് "സമാനമായി ചിന്തിക്കുന്ന രണ്ട് പ്രതിഭകളുടെ ബൗദ്ധിക സമാഗമം" എന്നാണ്.

മീരയുടെ കാര്യത്തിൽ കോവിഡും കസാഖ്സ്ഥാനുമാണ് വില്ലനായതെങ്കിൽ, ദീപാ നിശാന്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ അത് വാട്സാപ്പ് ചാറ്റും സുഹൃത്തുക്കളുമായിരുന്നു, സുനിൽ പി. ഇളയിടത്തിലാകട്ടെ അത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സിദ്ധാന്തവും, ഒടുവിൽ പാർട്ടി ബുദ്ധിജീവികൾക്കാകെ കാണിപ്പയ്യൂർ കണ്ടെത്തിയ വ്യാഴമാറ്റത്തിന്റെ ഗ്രഹപ്പിഴയും, പഴയ തൃത്താലയിലെ രാഷ്ട്രീയ ശത്രുക്കളുടെ മധുരപ്രതികാരങ്ങളുമാണ് അരങ്ങേറുന്നത്.

വ്യവസ്ഥിതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവർ സ്വന്തം പേനയുടെയും ജാതകത്തിന്റെയും 'വ്യവസ്ഥിതി' തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി മാറ്റിയെടുക്കുന്ന ഈ കാഴ്ച, മലയാള സാഹിത്യലോകത്തെ പുരോഗമന ലേബലുകളുടെ പൊള്ളത്തരമാണ് വായനക്കാർക്ക് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടുന്നത്.

പാച്ചുവും കോവാലനും :