ഭൂമിയുടെ പ്രായം ചുമലിലേറ്റി നിൽക്കുന്ന Aravalli Range ഇന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ പാഠപുസ്തകമല്ല; വികസനത്തിന്റെ ബില്ല് ബുക്കാണ്. ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് മരുഭൂമിയെ തടഞ്ഞുനിർത്തിയ കുന്നുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ തടയാൻ കഴിയാത്തത് ഒരു കാര്യം മാത്രം—മനുഷ്യന്റെ ലാഭലോഭം. അരവല്ലി ഇന്ന് കാടല്ല, കല്ലല്ല; ഫയലുകളിലേക്കു മാറിയ ഒരു ചരക്കാണ്. കന്നാസിൽ വരച്ച പദ്ധതികളും കടലാസിൽ ഒപ്പിട്ട അനുമതികളും ചേർന്ന് കുന്നുകളെ പതിയെ ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്.
ഖനനം “വികസനം” ആയി മാറി. കാട് “അപ്രസക്തം” ആയി. കുന്ന് “താഴ്ന്നഭൂമി” ആയി. അങ്ങനെ നിർവചനങ്ങൾ മാറുമ്പോൾ നാശം നിയമപരമാകുന്നു. നൂറ് മീറ്ററെന്ന അളവ് വന്നപ്പോൾ, അരവല്ലിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം കണക്കുകളിൽ നിന്നു വീണു. കണക്കിൽ നിന്ന് വീണാൽ പ്രകൃതിയും വീഴും എന്ന സത്യം ആരും എഴുതിയില്ല. കാരണം എഴുതിയാൽ ചിലർക്ക് ലാഭം കുറയും; എഴുതാതിരുന്നാൽ സമൂഹത്തിന് ശ്വാസം കുറയും—അതാണ് ഇടപാട്.
സാഫാരി, പാർക്ക്, ഹരിതപദ്ധതി—പേരുകൾ കവിതയാണ്; ഉള്ളടക്കം കച്ചവടം. കാടിന്റെ നെഞ്ചിൽ കമ്പിവേലി, കുന്നിന്റെ നെഞ്ചിൽ ഡ്രിൽ. വനസംരക്ഷണം എന്ന വാക്ക് ബോർഡിൽ; വനനശീകരണം നിലത്ത്. ഇവിടെ കാടിനെ രക്ഷിക്കുന്നത് ഫയൽ തുറക്കലാണ്; കാട് വീഴ്ത്തുന്നത് ഫയൽ അടക്കലും. കന്നാസും കടലാസും ചേർന്ന് പ്രകൃതിയെ ചുമന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നു—കണ്ണ് തുറന്നിരിക്കെ.
പിന്നിൽ ആരൊക്കെയുണ്ട്? കല്ല് പണമാക്കുന്നവർ, ഭൂമി സ്വർണ്ണമാക്കുന്നവർ, നിശ്ശബ്ദ ഒപ്പുകൾ ഇടുന്നവർ. ഇവർക്ക് നേട്ടം വേഗത്തിൽ; നഷ്ടം പതുക്കെ—സമൂഹത്തിനായി. കുട്ടികൾക്ക് ശ്വാസം മുട്ടുമ്പോൾ, ബില്ലുകൾക്ക് ശ്വാസം കിട്ടുന്നു. കുന്നുകൾ തകർന്നപ്പോൾ, നഗരങ്ങൾ ചൂടുപിടിക്കുന്നു. വായു ഭാരമാകുമ്പോൾ, ലാഭം ലഘുവാകുന്നില്ല—അത് മാത്രം സ്ഥിരം.
ഡൽഹിയുടെ പുകമഞ്ഞ് അരവല്ലിയുടെ നിഴലാണ്. കാട് പോയപ്പോൾ കാറ്റിന് വഴിയുണ്ടായി; വഴിയുണ്ടായപ്പോൾ ധൂളിക്ക് രാജവാഴ്ച. വാഹനങ്ങളും പുകയും കുറ്റക്കാരാണെന്ന് പറയും; പക്ഷേ അവയെ തടഞ്ഞിരുന്ന മതിൽ തകർത്തതാരെന്ന് ചോദിക്കില്ല. ചോദ്യം ചോദിച്ചാൽ ഉത്തരവാദിത്തം വരും; ഉത്തരവാദിത്തം വന്നാൽ ലാഭം പോകും—അതുകൊണ്ടാണ് മൗനം.
ഇത് പരിസ്ഥിതി വിവാദമല്ല; ഭരണത്തിന്റെ നൈതിക പരാജയമാണ്. നിയമം പുസ്തകത്തിൽ; പ്രകൃതി നിലത്ത്. പുനർവനീകരണം പോസ്റ്ററിൽ; ഖനനം കുന്നിൽ. കന്നാസിൽ പ്രതീക്ഷ; കടലാസിൽ ഒപ്പ്; നിലത്ത് നാശം. അരവല്ലി പഠിപ്പിക്കുന്ന പാഠം ലളിതമാണ്—കാട് രക്ഷിക്കാതെ നഗരങ്ങൾ രക്ഷിക്കാനാവില്ല. കുന്നുകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് മനുഷ്യൻ നിലനിൽക്കുക. ബാക്കി എല്ലാം കന്നാസും കടലാസും.
കന്നാസും കടലാസും
