സ്വർഗത്തിൽ ഗാന്ധിജി; ഭൂമിയിൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ലേലം!
ഒക്ടോബർ രണ്ടിന് സ്വർഗത്തിലെ വായനശാലയിൽ പതിവിലും നേരത്തെയെത്തിയ ഗാന്ധിജി പത്രം തുറന്നു.
ആദ്യപേജിൽ സ്വന്തം ചിത്രം. താഴെ വലിയ അക്ഷരത്തിൽ:
“രാഷ്ട്രപിതാവിന്റെ ആദർശങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ രാജ്യം പ്രതിജ്ഞാബദ്ധം.”
ഗാന്ധിജി സന്തോഷത്തോടെ കണ്ണട നേരെയാക്കി.
അടുത്ത പേജ് മറിച്ചതോടെ ആ സന്തോഷം പോയി.
പൊതുമേഖലയുടെ ഓഹരി വിൽപ്പനയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ. ജനപ്രതിനിധികളുടെ കൂറുമാറ്റം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള ആരോപണങ്ങളും മറുപടികളും. മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങൾ.
അദ്ദേഹം പത്രത്തിന്റെ തീയതി വീണ്ടും നോക്കി.
“ഇന്ത്യയുടെ പത്രം തന്നെയാണല്ലോ?”
അപ്പോഴാണ് സ്വർഗത്തിലെ രണ്ടു വാർത്താവാഹകർ എത്തിയത് — കന്നാസും കടലാസും.
കന്നാസിന്റെ കൈയിൽ വാർത്തകളുടെ കെട്ട്. കടലാസിന്റെ കൈയിൽ വിശദീകരണങ്ങളുടെ കെട്ട്.
“ബാപ്പു, വാർത്ത വായിച്ചോ?”
“വായിച്ചു. പക്ഷേ ഈ വാർത്തയ്ക്കു താഴെയുള്ള വിശദീകരണം വായിച്ചപ്പോൾ വാർത്ത തന്നെ തെറ്റിദ്ധരിച്ചോ എന്നു സംശയമായി.”
കടലാസ് ചിരിച്ചു.
“അതാണിപ്പോഴത്തെ പുരോഗതി, ബാപ്പു. സംഭവിച്ചത് ഒന്നായിരിക്കും. അതിന്റെ പേരിടൽ മറ്റൊന്നായിരിക്കും.”
“ഉദാഹരണം?”
“വിൽക്കുന്നതിന് പരിഷ്കാരം. കൂറുമാറുന്നതിന് മനഃസാക്ഷി. ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിന് രാജ്യദ്രോഹം. ചോദ്യം ഒഴിവാക്കുന്നതിന് തന്ത്രപരമായ മൗനം!”
ഗാന്ധിജി വടി കസേരയോട് ചാരിവച്ചു.
“എന്റെ പേരിൽ ഇന്ന് എത്ര പ്രസംഗങ്ങളുണ്ട്?”
“എണ്ണിത്തീർക്കാൻ പറ്റില്ല.”
“എന്റെ ആശയങ്ങളെക്കുറിച്ചോ?”
കന്നാസ് കടലാസിനെ നോക്കി. കടലാസ് പത്രത്തിലേക്ക് നോക്കി.
“അതിനു വേറെ കണക്ക് എടുക്കണം, ബാപ്പു.”
പൊതുമേഖല: ജനങ്ങളുടെ സ്വത്ത്, ആരുടെ കണക്ക്?
ഗാന്ധിജി ചോദിച്ചു:
“ജനങ്ങളുടെ പണത്തിൽ പടുത്തുയർത്തിയ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്താണ് ഈ തർക്കം?”
കന്നാസ് പറഞ്ഞു:
“ബാപ്പു, സർക്കാർ നടത്തേണ്ടതുണ്ടോ, സ്വകാര്യ മേഖല നടത്തട്ടെയോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.”
“കാര്യക്ഷമമായി നടത്താൻ ആരാണ് കഴിവുള്ളത് എന്നു പരിശോധിക്കാം. പക്ഷേ ജനങ്ങളുടെ സ്വത്തിന് വില തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യവും കണക്കിലുണ്ടാകുമല്ലോ?”
കടലാസ് കെട്ടിൽനിന്ന് ഒരു വലിയ ഫയൽ എടുത്തു.
“ഇതിൽ എല്ലാമുണ്ട്.”
“തൊഴിലാളിയുടെ ഭാവി?”
“ഒരു ഭാഗത്തുണ്ട്.”
“സാധാരണക്കാരന് ലഭിക്കുന്ന സേവനം?”
“അനുബന്ധത്തിലുണ്ട്.”
“വാങ്ങുന്നവന്റെ ലാഭം?”
“അത് പ്രധാന അവതരണത്തിലുണ്ട്!”
ഗാന്ധിജി കണ്ണട ഊരി.
“അപ്പോൾ വീട്ടിലെ കുട്ടികളുടെ ഭക്ഷണച്ചെലവ് അനുബന്ധത്തിലും വീട് വാങ്ങുന്നവന്റെ സൗകര്യം ആദ്യപേജിലുമാണോ?”
കന്നാസ് തലകുനിച്ചു.
“പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ ഭരണത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ എത്ര പണം കിട്ടി എന്നുമാത്രം ചോദിച്ചാൽ മതിയോ? ആ പണം ആരുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തി എന്നും ചോദിക്കണം. ജനങ്ങളുടെ സ്വത്ത് കൈമാറിയ ശേഷം ജനങ്ങളുടെ ബാധ്യത കൂടുകയാണെങ്കിൽ, കണക്കുപുസ്തകത്തിൽ നേട്ടമുണ്ടെങ്കിലും ജനങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ നഷ്ടമായിരിക്കും.”
കടലാസ് പറഞ്ഞു:
“പക്ഷേ ബാപ്പു, വിൽപ്പനയ്ക്ക് നല്ല പേരുണ്ടെങ്കിൽ വിമർശനം കുറയും.”
“അപ്പോൾ എന്റെ ചർക്കയും വിറ്റോളൂ. ‘ദേശീയ നൂൽ ഉൽപ്പാദന ആസ്തിയുടെ മൂല്യസാക്ഷാത്കാരം’ എന്നു പേരിടാം!”
കന്നാസ് ചിരിച്ചു. ഗാന്ധിജി ചിരിച്ചില്ല.
“ചർക്ക വിൽക്കുന്നതല്ല എന്റെ വിഷമം. ചർക്കയിൽ നൂൽ നൂറ്റ മനുഷ്യനെ കണക്കിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നതാണ്.”
വോട്ടറുടെ വിരലിൽ മഷി; പ്രതിനിധിയുടെ മനസ്സിൽ വില
അടുത്ത വാർത്ത കടലാസ് വായിച്ചു:
“ജനപ്രതിനിധി പാർട്ടി വിട്ടു. ജനങ്ങളുടെ വികസനമാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് വിശദീകരണം.”
ഗാന്ധിജി ചോദിച്ചു:
“തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് എന്തായിരുന്നു?”
“ആ പാർട്ടിയുടെ നയങ്ങൾ നടപ്പാക്കുമെന്നായിരുന്നു.”
“ഇപ്പോൾ?”
“മറ്റേ പാർട്ടിയുടെ നയങ്ങളാണ് നല്ലതെന്ന് പറയുന്നു.”
“ഇടയ്ക്ക് ജനങ്ങളോട് ചോദിച്ചോ?”
“ഇല്ല.”
“അപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ വികസനം ജനങ്ങളറിയാതെ തീരുമാനിച്ചല്ലോ!”
കന്നാസ് ഇടപെട്ടു:
“ഇതിനെ മനഃസാക്ഷിയുടെ വിളി എന്നും പറയുന്നു.”
“മനഃസാക്ഷി വിളിക്കുമ്പോഴൊക്കെ അധികാരമുള്ള ഭാഗത്തേക്കു മാത്രം പോകുന്നതെന്താണ്? പ്രതിപക്ഷത്തെ ഒരു ഒഴിഞ്ഞ കസേരയിലേക്കും മനഃസാക്ഷി ഒരിക്കലെങ്കിലും വിളിക്കട്ടെ!”
കടലാസ് പറഞ്ഞു:
“എംഎൽഎമാരെ സുരക്ഷിതമായി റിസോർട്ടിൽ താമസിപ്പിക്കുന്നതും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പതിവാണ്.”
“ആരിൽനിന്നുള്ള സുരക്ഷ?”
“മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന്.”
“ജനങ്ങളിൽനിന്നല്ലല്ലോ?”
മറുപടിയുണ്ടായില്ല.
ഗാന്ധിജി ദീർഘമായി ശ്വാസമെടുത്തു.
“സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ഞങ്ങൾ മനുഷ്യരെ ജയിലിൽനിന്നു പുറത്തെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇപ്പോൾ ജനാധിപത്യത്തിൽ സ്വന്തം പ്രതിനിധികളെ പുറത്തുപോകാതിരിക്കാൻ പൂട്ടിയിടേണ്ടിവരുന്നോ?”
കന്നാസ് പറഞ്ഞു:
“ബാപ്പു, വോട്ടർ അഞ്ചു വർഷത്തേക്കാണ് വോട്ട് ചെയ്യുന്നത്.”
“പ്രതിനിധി?”
“സാഹചര്യം നോക്കിയാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്.”
“അപ്പോൾ വോട്ടറുടെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് അഞ്ചു വർഷവും പ്രതിനിധിയുടെ പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് അടുത്ത ഓഫർ വരുന്നതുവരെയുമാണോ കാലാവധി?”
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും
പിന്നീട് ഗാന്ധിജി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ എടുത്തു.
“ഇത്ര ആരോപണങ്ങൾ വരുമ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?”
കടലാസ് പറഞ്ഞു:
“മറുപടി നൽകണം.”
“മറുപടി മാത്രം മതിയോ? തെളിവ് ചോദിക്കുന്നവന് പരിശോധിക്കാനുള്ള അവസരവും കൊടുക്കേണ്ടേ?”
“അതൊക്കെ നടപടിക്രമങ്ങൾ അനുസരിച്ചായിരിക്കും.”
“നടപടിക്രമം ജനത്തിന്റെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കാനാണോ, ജനത്തെ വാതിലിന് പുറത്തുനിർത്താനാണോ?”
കന്നാസ് മിണ്ടാതിരുന്നു.
ഗാന്ധിജി തുടർന്നു:
“തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത് വലിയ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്നാൽ ഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ മാത്രം ആ ഉത്തരവാദിത്വം തീരുന്നില്ല. തോറ്റവനും ജയിച്ചവനും വോട്ട് ചെയ്ത സാധാരണക്കാരനും ഈ പ്രക്രിയയെ വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയണം.”
കടലാസ് ചോദിച്ചു:
“എല്ലാ ആരോപണവും ശരിയാകണമെന്നില്ലല്ലോ, ബാപ്പു?”
“തീർച്ചയായും. അതുകൊണ്ടാണ് പരിശോധിക്കാവുന്ന മറുപടി വേണ്ടത്. ആരോപണം ഉന്നയിച്ചയാളെ പരിഹസിക്കുന്നത് പരിശോധനയ്ക്ക് പകരമാകില്ല. അധികാരത്തോട് വിയോജിക്കുന്ന പൗരനും അതേ രാജ്യത്തിന്റെ പൗരനാണ്.”
അദ്ദേഹം പത്രം മടക്കി.
“വോട്ടർ സ്വന്തം പേര് പട്ടികയിൽ ഉണ്ടോ എന്നു പേടിക്കേണ്ടിവരുകയും പ്രതിനിധി നാളെ ഏതു പാർട്ടിയിലായിരിക്കുമെന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിവരുകയും ചെയ്താൽ, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഉറപ്പ് ആരാണ് നൽകുക?”
കന്നാസ് മന്ദമായി പറഞ്ഞു:
“ബാപ്പു, ചിലർ പറയുന്നത് സ്ഥാപനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് സ്ഥാപനങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്നാണ്.”
“ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നീതിപൂർവം മറുപടി നൽകുമ്പോഴാണ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ബലം കൂടുന്നത്. ജനങ്ങൾ സംശയം പറയാതിരിക്കുമ്പോൾ വിശ്വാസം ഉണ്ടായി എന്ന് കരുതരുത്. ചിലപ്പോൾ അവർ സംസാരിക്കാൻ പേടിച്ചിരിക്കാം.”
ബ്രിട്ടീഷുകാർ പോയി; ഉടമസ്ഥാവകാശം ആർക്കു കിട്ടി?
കുറച്ചുനേരം ആരും സംസാരിച്ചില്ല.
ഗാന്ധിജി ജനലിലൂടെ ഭൂമിയിലേക്കു നോക്കി. താഴെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിമയ്ക്കു മുന്നിൽ മാലയിടുന്ന ചടങ്ങ് നടക്കുകയായിരുന്നു.
“ഇത്രയും പൂക്കൾ…”
“ആദരവാണ്, ബാപ്പു.”
“ഈ പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്ന കൈകൾക്ക് ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കാനുള്ള ക്ഷമയും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ!”
കന്നാസ് ചോദിച്ചു:
“ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ കാണുമ്പോൾ ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്നത് എന്താണ്?”
ഗാന്ധിജി പതുക്കെ പറഞ്ഞു:
“ബ്രിട്ടീഷുകാരോട് പോരാടുമ്പോൾ ആരാണ് ഭരിക്കുന്നത്, ആരാണ് ഭരിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നത് വ്യക്തമായിരുന്നു. ഇന്ന് ജനങ്ങളുടെ പേരിൽ ഭരിക്കുന്നവർ ജനങ്ങളുടെ ചോദ്യം തന്നെ ശത്രുതയായി കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ അർത്ഥം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കേണ്ടിവരും.”
കടലാസ് ചോദിച്ചു:
“അപ്പോൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർ തന്നെ മതിയായിരുന്നുവെന്ന് തോന്നുമോ?”
ഗാന്ധിജി നിശ്ശബ്ദനായി.
പിന്നെ കടുത്ത വേദനയോടെ പറഞ്ഞു:
“ഇതെല്ലാം കാണുമ്പോൾ ‘ബ്രിട്ടീഷുകാർ തന്നെ മതിയായിരുന്നോ?’ എന്നൊരു ചോദ്യം മനസ്സിൽ വന്നുപോകുന്നത്ര നിരാശയുണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ പേരിൽ അധികാരം വാങ്ങിയവർ ജനങ്ങളെ കണക്കിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുമ്പോൾ ആ വേദന ചെറുതല്ല.”
അദ്ദേഹം വടി മുറുകെപ്പിടിച്ചു.
“പക്ഷേ ആ നിരാശ ഇന്ത്യയെ വീണ്ടും അടിമയാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹമാകരുത്. നമ്മൾ നേടിയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഭരണാധികാരികളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തിയാകണം.”
കന്നാസ് തലകുനിച്ചു.
ഗാന്ധിജി തുടർന്നു:
“ഞങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷുകാരെ പറഞ്ഞയച്ചത് അവരുടെ കസേരയിൽ ഇന്ത്യൻ പേരുകളുള്ള ഏതാനും ആളുകളെ ഇരുത്താൻ മാത്രമല്ല. ആ കസേരയിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഏറ്റവും ദരിദ്രനായ മനുഷ്യനും അവകാശം ഉണ്ടാകാനാണ്.”
ഗാന്ധിജിയുടെ ചിത്രം മതി; ഗാന്ധിജിയുടെ ചോദ്യം വേണ്ട!
താഴെ പ്രസംഗം തുടങ്ങി:
“ഗാന്ധിജിയുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്ന ഭാരതം…”
ഗാന്ധിജി കന്നാസിനോട് ചോദിച്ചു:
“എന്റെ സ്വപ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇവർക്ക് ഇത്ര ഉറപ്പുണ്ടോ?”
“പ്രസംഗത്തിൽ ഉറപ്പുണ്ട്, ബാപ്പു.”
“എന്റെ അവസാനത്തെ മനുഷ്യൻ എവിടെയാണെന്ന് ചോദിക്കൂ.”
കടലാസ് കുറിപ്പെഴുതി.
“അവന് ജോലി കിട്ടിയോ? കുട്ടിക്ക് പഠിക്കാനാകുന്നുണ്ടോ? ചികിത്സയ്ക്കായി കടം വാങ്ങേണ്ടിവരുന്നുണ്ടോ? സ്വന്തം മതം പറഞ്ഞ് ജീവിക്കാൻ പേടിയുണ്ടോ? തന്റെ വോട്ട് വിലയുള്ളതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടോ?”
കന്നാസ് പറഞ്ഞു:
“ബാപ്പു, ഇത്രയും ചോദ്യങ്ങൾ പ്രസംഗത്തിന്റെ സമയം നീട്ടും.”
“എന്നാൽ എന്റെ പേരിലുള്ള രണ്ടു പ്രശംസകൾ കുറച്ചോളൂ. സമയം കിട്ടും.”
കടലാസ് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ചോദിച്ചു:
“ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിങ്ങളെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് എവിടെയാണ്?”
“നോട്ടിൽ എന്റെ മുഖം. വേദിയിൽ എന്റെ ചിത്രം. പ്രസംഗത്തിൽ എന്റെ പേര്. തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ മാത്രം എനിക്ക് പ്രവേശനമില്ല!”
സ്വർഗത്തിൽനിന്നൊരു പുതിയ സത്യാഗ്രഹം
“ഇനി എന്തു ചെയ്യും, ബാപ്പു?” കന്നാസ് ചോദിച്ചു.
ഗാന്ധിജി എഴുന്നേറ്റു.
“ഒരു കുറിപ്പ് എഴുതണം.”
കടലാസ് പേന നീട്ടി.
ഗാന്ധിജി എഴുതിത്തുടങ്ങി:
“ജനങ്ങളേ,
നിങ്ങളുടെ പേരിൽ നിർമ്മിച്ച സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുക. നിങ്ങളുടെ വോട്ടിൽ ജയിച്ച പ്രതിനിധി നിങ്ങളുടെ അനുമതിയില്ലാതെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് മാറ്റുമ്പോൾ വിശദീകരണം ആവശ്യപ്പെടുക. തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ച് സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ പരിശോധിക്കാവുന്ന മറുപടി ചോദിക്കുക.
മതം പറഞ്ഞ് നിങ്ങളെ തമ്മിലടിപ്പിക്കുന്നവരോട് നിങ്ങളുടെ തൊഴിൽ എന്തായി എന്നു ചോദിക്കുക. ദേശസ്നേഹം പ്രസംഗിക്കുന്നവരോട് രാജ്യത്തിലെ ദരിദ്രന്റെ ജീവിതം എന്തായി എന്നു ചോദിക്കുക.
എന്റെ പ്രതിമയ്ക്ക് മാലയിട്ടശേഷം ഒരു പൗരന്റെ ശബ്ദം അടിച്ചമർത്തുന്നുവെങ്കിൽ, ആ മാല എനിക്കൊരു ആദരവായി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.”
കടലാസ് ചോദിച്ചു:
“ഒപ്പിന് താഴെ എന്തെഴുതണം?”
“മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധി.”
“രാഷ്ട്രപിതാവ് എന്നും ചേർക്കട്ടെ?”
ഗാന്ധിജി ഒന്നു ചിരിച്ചു.
“വേണ്ട. അച്ഛന്റെ ചിത്രം ചുമരിൽ തൂക്കിയാൽ മാത്രം വീട്ടിലെ കണക്ക് ശരിയാവില്ല.”
കന്നാസ് അവസാനമായി ചോദിച്ചു:
“ഇന്നത്തെ ഭരണാധികാരികൾക്ക് ഒരു വാചകം?”
ഗാന്ധിജി ഭൂമിയിലേക്കു നോക്കി പറഞ്ഞു:
“എന്റെ പേരിൽ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ ഓർക്കുക: ഞാൻ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി സമരം ചെയ്തു; ഇന്ത്യയെ നിങ്ങളുടെ സ്വകാര്യസ്വത്താക്കാൻ സമ്മതപത്രം എഴുതിയിട്ടില്ല.”
മോഹൻ അപ്പ : കന്നാസും കടലാസും
