ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ വ്യവസ്ഥാപിത പ്രതിസന്ധി: കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി മുന്നേറ്റം, മാധ്യമ നിയന്ത്രണം, മാധ്യമ വിശ്വസനീയതയുടെ തകർച്ച..
ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത പെൺകരുത്ത്
ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി പെൺകുട്ടികളുടെ അസാധാരണമായ കരുത്ത് തെളിയിക്കുന്ന ഒരു മഹാ പ്രക്ഷോഭമാണ് ഇപ്പോൾ ജന്തർ മന്തറിലും രാജ്യത്തിന്റെ ഇതര ഭാഗങ്ങളിലും നാം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കും സുരക്ഷിതമായ ഭാവിക്കും വേണ്ടി തെരുവിൽ പോലീസിന്റെ ലത്തികൾക്കും കണ്ണീർവാതകങ്ങൾക്കും മുന്നിൽ ഭയക്കാതെ ധീരമായി പോരാടുന്ന പെൺകുട്ടികളുടെ ഈ വീറും വാശിയും കാണുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി ഒട്ടും അടഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നത് നമ്മുക്ക് ദൃഢമായി മനസ്സിലാക്കാം.
പരീക്ഷാ ചോർച്ചകളും അഴിമതികളും തകർത്ത തങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ, നീറ്റ് പരീക്ഷയെഴുതിയ ഭൂരിഭാഗം വരുന്ന പെൺകുട്ടികൾ സമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിലേക്ക് ഇറങ്ങിയത് ഇതിനുമുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത വിധമുള്ള സ്ത്രീശക്തിയുടെ പ്രഖ്യാപനമാണ്.
ചരിത്രത്തിൽ ഇന്നേവരെ സമാനതകളില്ലാത്ത വിധം സ്ത്രീശക്തിയുടെയും ഇച്ഛാശക്തിയുടെയും വൻ പ്രകടനമായി മാറിയിരിക്കുന്ന ഇത്രയും കരുത്തുറ്റ ഒരു പെൺസമരം ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽ ഒരിടത്തും ഉണ്ടായിട്ടില്ല എന്ന് നമ്മുക്ക് ഉറപ്പിച്ചു പറയാം.
ഈ ജനകീയ യുവജന പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, രൂക്ഷമായ വിദ്യാഭ്യാസ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തകർച്ച എന്നിവയുടെ സംയോജനം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടത്തിനും പൊതുമണ്ഡലത്തിനും മുമ്പില്ലാത്തവിധം വലിയൊരു പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
ഒരു ആക്ഷേപഹാസ്യ ഡിജിറ്റൽ പ്രസ്ഥാനമായി തുടങ്ങി തെരുവ് സമര രാഷ്ട്രീയശക്തിയായി മാറിയ 'കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി'യുടെ (സി.ജെ.പി) ഉദയം, ഇന്ത്യയിലെ 'ജെൻ-സി' യുവത്വവും കേന്ദ്ര ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അകൽച്ചയെ അത്യന്തം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതേസമയം, ഈ സമരങ്ങൾക്കിടയിൽ മുഖ്യധാര ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ശൃംഖലകൾക്ക് നേരെ ഉയർന്ന പൊതുജന രോഷം വാർത്താ മാധ്യമങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയിലുണ്ടായ വ്യവസ്ഥാപിത തകർച്ച വെളിവാക്കുന്നു. 'ഗോദി മീഡിയ' (ഭരണകൂടത്തിന്റെ മടിയിലിരിക്കുന്ന മാധ്യമങ്ങൾ) എന്ന് സാധാരണയായി വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേശീയ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളെ, സമരം ചെയ്യുന്ന യുവാക്കൾ നിഷ്പക്ഷ നിരീക്ഷകരെന്നതിനേക്കാൾ ഭരണകൂട അധികാരത്തിന്റെ പക്ഷപാതികളായ സംരക്ഷകരായാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്.
ഈ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ നടക്കുന്നത് മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള തകർച്ചയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്; 'റിപ്പോർട്ടേഴ്സ് വിത്തൗട്ട് ബോർഡേഴ്സ്' (ആർ.എസ്.എഫ്), റോയിട്ടേഴ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ദി സ്റ്റഡി ഓഫ് ജേണലിസം എന്നിവയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര റിപ്പോർട്ടുകൾ ഇത് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
കോർപ്പറേറ്റ് ഉടമസ്ഥതയിലെ കേന്ദ്രീകരണം, സർക്കാരിന്റെ പരസ്യ ഫണ്ടുകളിലുള്ള അമിതമായ സാമ്പത്തിക ആശ്രയത്വം, കർശനമായ നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം ഇന്ത്യൻ മാധ്യമപ്രവർത്തനം ആഴത്തിലുള്ള ഘടനാപരമായ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്നു.
പാരമ്പര്യ ടെലിവിഷൻ മാധ്യമ പ്രവർത്തകരെ വിദ്യാർത്ഥികൾ പരസ്യമായി തിരസ്കരിക്കുന്നത്, വിവര കൈമാറ്റത്തിലെ അസമത്വവും മാധ്യമ പിടിച്ചെടുക്കലും എങ്ങനെ ബദൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രകടനങ്ങൾക്കും പൗരപ്രതിരോധങ്ങൾക്കും വഴിവെക്കുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തെരുവ് സമരം, സംഘർഷം, പെല്ലറ്റ് പ്രയോഗവും ഭീഷണികളും
ജന്തർ മന്തറിലെ സമരവും 'സൻസദ് ചലോ' മാർച്ചും
2026 ജൂൺ, ജൂലൈ മാസങ്ങളിൽ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ സി.ജെ.പി തെരുവ് സമരങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു. പ്രമുഖ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനായ സോനം വാങ്ചുക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ സമരം കൂടുതൽ ശക്തിയാർജ്ജിച്ചു.
താനൊരു "ഓണററി പാറ്റ" ആണെന്ന് പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച വാങ്ചുക്, വിദ്യാർത്ഥികൾക്കൊപ്പം 21 ദിവസത്തെ നീണ്ട നിരാഹാര സമരം ആരംഭിക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ സമരത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്തു. 2026 ജൂലൈ 20-ന് പാർലമെന്റിന്റെ മൺസൂൺ സെഷൻ ആരംഭിച്ച ദിവസം അന്തരീക്ഷം അതീവ സംഘർഷഭരിതമായി മാറുകയുണ്ടായി.
സി.ജെ.പി 'സൻസദ് ചലോ' (പാർലമെന്റ് മാർച്ച്) പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ, ഡൽഹി പോലീസ് അനുമതി നിഷേധിക്കുകയും, 144-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം നിരോധനാജ്ഞ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും ഇതെല്ലാം മറികടന്ന് 50,000-ത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളും യുവാക്കളും ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി.
പെല്ലറ്റ് തോക്ക്, ടിയർ ഗ്യാസ്, പോലീസിന്റെ കഠിനമായ അടിച്ചമർത്തൽ
ജൂലൈ 20-ന് നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ പോലീസ് നടത്തിയ കഠിനമായ അടിച്ചമർത്തൽ വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തി. പ്രക്ഷോഭകർക്ക് നേരെ സാധാരണ തോക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ചതായി തെളിവുകളില്ലെങ്കിലും, ജനക്കൂട്ടത്തെ ചിതറിക്കാൻ പോലീസ് പ്രയോഗിച്ച പെല്ലറ്റ് തോക്കുകൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് മാരകമായ പരിക്കുകളാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്.
സമാധാനപരമായ മാർച്ചിന് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ പെല്ലറ്റ് പ്രയോഗത്തിലും തുടർച്ചയായ കണ്ണീർവാതക ഷെല്ലിംഗിലും ക്രൂരമായ ലത്തിച്ചാർജിലും നിരവധി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കണ്ണുകൾക്കാണ് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റത്.
പെല്ലറ്റ് പ്രയോഗത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സംഭവിച്ച ദാരുണമായ കണ്ണ് പരിക്കുകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ പോലീസ് നടപടിയുടെ കാഠിന്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 19 വയസ്സുകാരനായ സാഹിൽ ലോചബ് എന്ന വിദ്യാർത്ഥിയുടെ കണ്ണിന് പെല്ലറ്റ് തറച്ച് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ പെല്ലറ്റുകൾ പുറത്തെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചശക്തി തിриകെ ലഭിക്കാൻ കേവലം ഒരു ശതമാനം മാത്രം സാധ്യതയേ ഉള്ളൂവെന്നാണ് ഡോക്ടർമാർ വ്യക്തമാക്കിയത്. സമാനമായി, 25 വയസ്സുകാരനായ ഷെയ്ഖ് ഇർഷാദ് മൻസൂരി എന്ന യുവാവിന്റെ ഇടതുകണ്ണിന് പെല്ലറ്റ് തറച്ച് മാരകമായി പരിക്കേൽക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആദ്യ രക്തസാക്ഷി വ്യാജ പ്രചാരണവും ദീപക് സിംഗിന്റെ യഥാർത്ഥ വിയോഗവും
ജന്തർ മന്തർ പ്രക്ഷോഭത്തിനിടെ ഡൽഹി പോലീസിന്റെ ക്രൂരമായ മർദ്ദനമേറ്റ് ഇരുപത്തിയൊന്നുകാരിയായ സാക്ഷി എന്ന പെൺകുട്ടി മരണപ്പെട്ടുവെന്നും, സമരത്തിലെ ആദ്യ രക്തസാക്ഷിയാണെന്നും ഉള്ള തരത്തിലുള്ള പോസ്റ്ററുകളും വിവരങ്ങളും സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ പ്രചരിക്കുകയുണ്ടായി.
എന്നാൽ ഈ വാർത്തകൾ പൂർണ്ണമായും അടിസ്ഥാനരഹിതവും വ്യാജവുമാണെന്ന് ഡൽഹി പോലീസ് ഔദ്യോഗികമായി വ്യക്തമാക്കി. സാക്ഷി മരണപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും ജൂലൈ 20-ന് ഉണ്ടായ തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ടാണ് അവർക്ക് പരിക്കേറ്റത് എന്നും, നിലവിൽ അവർ ഡൽഹിയിലെ റാം മനോഹർ ലോഹ്യ ആശുപത്രിയിലെ തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗത്തിൽ ചികിത്സയിലാണെന്നും പോലീസ് അറിയിച്ചു.
വെന്റിലേറ്ററിൽ കഴിയുകയായിരുന്ന അവർ നിലവിൽ സ്വയം ശ്വാസമെടുക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നും അപകടനില തരണം ചെയ്തതായും ഡോക്ടർമാരും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരിഭ്രാന്തിയും അക്രമവും അഴിച്ചുവിടാൻ ഇത്തരം കള്ള വാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവർക്കെതിരെ കർശന നിയമനടപടിയുണ്ടാകുമെന്ന് പുതിയ ന്യൂഡൽഹി പോലീസ് കമ്മീഷണർ അനുരാഗ് കുമാർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
എന്നാൽ ഈ പ്രക്ഷോഭ യാത്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടത് ചത്തീസ്ഗഡിലെ സുർഗുജ ജില്ലയിലെ സീതാപൂർ ബ്ലോക്കിൽ നിന്നുള്ള പതിനെട്ടുകാരനായ ദീപക് സിംഗ് എന്ന പാവം വിദ്യാർത്ഥിക്കാണ്.
ദീപകും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തായ സുരേഷ് സിംഗും ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രക്ഷോഭത്തിലും സോനം വാങ്ചുകിന്റെ സമരത്തിലും പങ്കുചേരാനായി തങ്ങളുടെ സുർഗുജയിലെ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നും ബൈക്കിൽ ഡൽഹിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
എന്നാൽ വഴിമധ്യേ ഉത്തർപ്രദേശിലെ അലിഗഢ് ജില്ലയിൽ വച്ചുണ്ടായ ദാരുണമായ ഒരു റോഡപകടത്തിൽ പെട്ട് ദീപക് മരണപ്പെടുകയും സുരേഷിന് കഠിനമായ പരിക്കേൽക്കുകയുമാണ് ചെയ്തത്. യാത്ര പുറപ്പെടുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തങ്ങളുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പേജുകളിൽ "ഞങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ വില്പനയ്ക്കുള്ളതല്ല, ഞങ്ങൾ നീതിക്കായി പോരാടും" എന്ന് കുറിച്ച ശേഷമാണ് ഇവർ തങ്ങളുടെ ജീവൻ പണയം വെച്ചുള്ള യാത്ര ആരംഭിച്ചിരുന്നത്.
"ഞങ്ങൾ ഉടമസ്ഥർ, നിങ്ങൾ സേവകരാണ്": ജന്തർ മന്തറിലെ വൈകാരിക പ്രതികരണങ്ങൾ
ജന്തർ മന്തറിൽ പ്രക്ഷോഭകർക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചതോടെ അത് രാജ്യവ്യാപകമായ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. സമാധാനപരമായ രീതിയിൽ തടിച്ചുകൂടിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ പിരിച്ചുവിടാൻ പോലീസ് ക്രൂരമായ ബലപ്രയോഗം നടത്തിയതായി ദൃശ്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തലയ്ക്ക് മാരകമായി പരിക്കേറ്റ് ചോരയൊലിപ്പിച്ചു നിന്ന ഒരു പ്രക്ഷോഭകൻ പോലീസുകാരോട് വിരൽ ചൂണ്ടി "നിങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ സേവകരാണ്, ഞങ്ങളാണ് ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥർ" എന്ന് ആക്രോശിക്കുന്നത് വീഡിയോയിൽ കാണാം.
അതേസമയം വികാരാധീനനായ മറ്റൊരു വിദ്യാർത്ഥി "ഞാൻ ഒരു രക്തസാക്ഷിയായി മരിച്ചാലും ഈ പോരാട്ടത്തിനായി വീണ്ടും ജനിക്കും" എന്ന് വിളിച്ചുപറയുന്നത് സമരക്കാരുടെ അടങ്ങാത്ത ആവേശത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ വൈകാരിക ദൃശ്യങ്ങൾ സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള പൗരന്റെ അവകാശത്തെക്കുറിച്ചും സുരക്ഷാ സേനകളുടെ ബലപ്രയോഗത്തിന്റെ പരിധിയെക്കുറിച്ചും വലിയൊരു പൗരസമൂഹ സംവാദത്തിന് വഴിതുറന്നിട്ടുണ്ട്.
സമരത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ ഇതിനെ ജനാധിപത്യ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കാണിക്കുമ്പോൾ, സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് നിഷ്പക്ഷവും സമഗ്രവുമായ അന്വേഷണം വേണമെന്നാണ് മറ്റു ചിലർ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.
പോലീസുമാരുമായി നടന്ന ഏറ്റുമുട്ടലുകളും ഔദ്യോഗിക പരിക്കുകളും
ഒരു വശത്ത് പെല്ലറ്റ് പ്രയോഗവും ലത്തിച്ചാർജും കണ്ണീർവാതകവും പ്രയോഗിച്ച് പോലീസ് പ്രതിഷേധക്കാരെ അടിച്ചമർത്തിയപ്പോൾ, മറുഭാഗത്ത് പ്രക്ഷോഭകർ പോലീസിന് നേരെ കല്ലെറിയുകയും ബാരിക്കേഡുകൾ ഭേദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഭരണകൂടവും പോലീസും വാദിക്കുന്നത്.
സംഘർഷത്തിനിടയിൽ ബാരിക്കേഡുകൾ തകരുകയും വൻതോതിൽ വാഹനങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഡസൻകണക്കിന് പോലീസുകാർക്കും പരിക്കേറ്റതായി ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. എങ്കിലും വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ പെല്ലറ്റ് തോക്കുകൾ പ്രയോഗിച്ചതിനെതിരെ വ്യാപകമായ ജനരോഷമാണ് ഉയർന്നുവന്നത്.
അന്ന് ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് നടന്ന അക്രമങ്ങളിൽ 118 സുരക്ഷാ ജീവനക്കാർക്കും 60 വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും പരിക്കേൽക്കുകയും ചില വിദ്യാർത്ഥികൾ തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ പോലീസിന്റെ ക്രൂരമായ നടപടിയെ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളും അപലപിച്ചു.
പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയും പ്രിയങ്ക ഗാന്ധിയും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വസതിക്ക് മുന്നിൽ ധർണ്ണ നടത്തുകയും തുടർന്ന് പോലീസ് അവരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് പാർലമെന്റ് നടപടികൾ നിർത്തിവെപ്പിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. ഇതേത്തുടർന്ന് കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ മന്ത്രി ജെ.പി. നദ്ദ സി.ജെ.പി വക്താവ് സൗരവ് ദാസുമായി ഔദ്യോഗിക ചർച്ച നടത്താൻ നിർബന്ധിതരായി.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളും പ്രതിപക്ഷ പിന്തുണയും
ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇതുവരെയുള്ള പ്രതികരണവും ദ്രുതവിചാരണാ വാഗ്ദാനങ്ങളും
പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ജൂലൈ ഇരുപത്തിമൂന്നിന് പുറത്തുവിട്ട സോഷ്യൽ മീഡിയ സന്ദേശത്തിൽ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ രാജ്യത്ത് 'ദ്രുതവിചാരണാ കോടതികൾ' സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
"നമ്മുടെ യുവജനങ്ങളുടെ ഭാവി തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ആരെയും വെറുതെ വിടില്ല" എന്നും അദ്ദേഹം ഉറപ്പുനൽകി. എന്നാൽ, ഈ പ്രഖ്യാപനത്തെ കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) പൂർണ്ണമായി തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. സി.ജെ.പി വക്താവ് സൗരവ് ദാസ് ഇതിനെ കേവലം ഒരു താൽക്കാലിക പരിഹാരം മാത്രമായി വിശേഷിപ്പിക്കുകയും, വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയെന്ന തങ്ങളുടെ കേന്ദ്ര ആവശ്യം ഒത്തുതീർപ്പുകൾക്ക് അതീതമാണെന്ന് ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിനിടയിൽ, സമരക്കാരുടെ രോഷം മന്ത്രിയുടെ മകൾ നൈമിഷ പ്രധാന് നേരെ തിരിയുകയും, അവർക്ക് വിദേശ ബിരുദം ലഭിച്ചതിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള കടുത്ത വിമർശനങ്ങളെ തുടർന്ന് അവർ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം അക്കൗണ്ട് റദ്ദാക്കാൻ നിർബന്ധിതയാവുകയും ചെയ്തു.
കേന്ദ്ര മന്ത്രിമാരായ ജെ.പി. നദ്ദയും ജിതേന്ദ്ര സിംഗും ഗുഡ്ഗാവിലെ ആശുപത്രിയിൽ കഴിയുന്ന സോനം വാങ്ചുകിനെയും സി.ജെ.പി പ്രതിനിധികളെയും സന്ദർശിച്ചുകൊണ്ട് അനുരഞ്ജന ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമിട്ടെങ്കിലും, ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷന്റെ വസതിയിൽ വച്ച് ചർച്ച നടത്താനുള്ള നിർദ്ദേശം സി.ജെ.പി നേതാക്കൾ നിരസിച്ചു. ജന്തർ മന്തറിലെ സമരപ്പന്തലിൽ അല്ലെങ്കിൽ കേരള ഹൗസിന് സമീപം വച്ച് മാത്രമേ ചർച്ച നടത്തുകയുള്ളൂ എന്ന് സി.ജെ.പി വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.
പ്രതിപക്ഷ ഐക്യദാർഢ്യവും സൻസദ് സ്തംഭനവും
കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ അടിച്ചമർത്തൽ നയങ്ങൾക്കെതിരെ കോൺഗ്രസ്, ബി.ജെ.ഡി, ടി.എം.സി, സമാജ്വാദി പാർട്ടി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ ഒന്നടങ്കം പാർലമെന്റിന്റെ ഇരുസഭകളും സ്തംഭിപ്പിച്ചു. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി പ്രധാനമന്ത്രിക്കെതിരെ രൂക്ഷമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു.
രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തെ പൂർണ്ണമായി തകർത്തതും ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയ്ക്ക് ഉത്തരവാദികളായവരെ സംരക്ഷിച്ചതും പ്രധാനമന്ത്രി തന്നെയാണെന്ന് അദ്ദേഹം കുറ്റപ്പെടുത്തി. വിദ്യാർത്ഥികളെ ക്രൂരമായി മർദ്ദിച്ച പോലീസുകാർക്കെതിരെ കർശന നടപടിയെടുക്കുക, മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജി വെക്കുക, വിദ്യാർത്ഥികളോട് മാപ്പ് ചോദിക്കുക എന്നീ ആവശ്യങ്ങൾ രാഹുൽ ഗാന്ധി മുന്നോട്ടുവെച്ചു.
ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയാവശ്യവും നവീൻ പട്നായിക്കിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലും
നീറ്റ് പരീക്ഷാ ചോർച്ചയും സി.ജെ.പി പ്രക്ഷോഭകർക്ക് നേരെ നടന്ന പോലീസ് അതിക്രമങ്ങളും ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വൻ കൊടുങ്കാറ്റ് സൃഷ്ടിച്ചതോടെ, ഒഡീഷ രാഷ്ട്രീയത്തിലും അതിന്റെ കടുത്ത പ്രകമ്പനങ്ങൾ ദൃശ്യമായി. മുൻ ഒഡീഷ മുഖ്യമന്ത്രിയും ബിജു ജനതാ ദൾ (ബി.ജെ.ഡി) അധ്യക്ഷനുമായ നവീൻ പട്നായിക്, കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജി പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെട്ട് രംഗത്തെത്തി.
ഡൽഹിയിൽ സമരം ചെയ്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയത് ക്രൂരവും അങ്ങേയറ്റം ഗുരുതരവുമായ ആക്രമണമാണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തിയ പട്നായിക്, പരീക്ഷാ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത തകർത്ത കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിദ്യാർത്ഥികളോട് മാപ്പ് പറയണമെന്നും വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ സ്ഥാനമൊഴിയണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
പരിക്കേറ്റ് ആശുപത്രിയിൽ കഴിയുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ നേരിട്ട് സന്ദർശിക്കാനും അവർക്ക് ആവശ്യമായ എല്ലാ മെഡിക്കൽ സഹായങ്ങളും ഉറപ്പാക്കാനും അദ്ദേഹം ബി.ജെ.ഡി എം.പിമാർക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി.
ഈ രാജിയാവശ്യം വെറുമൊരു ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതികരണത്തിനപ്പുറം ഒഡീഷയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ വൈര്യത്തിന്റെ തുടർച്ച കൂടിയാണ്.
2024-ലെ ഒഡീഷ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബി.ജെ.പി ഒഡീഷയുടെ ആത്മാഭിമാനം എന്ന വിഷയം വൻ പ്രചാരണ ആയുധമാക്കുകയും, നവീൻ പട്നായിക്കിന്റെ വിശ്വസ്തനായിരുന്ന വി.കെ. പാണ്ഡ്യനെ ആക്ഷേപിച്ച് ബി.ജെ.ഡിയെ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
എന്നാൽ നീറ്റ് പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പിലും ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവി അപകടത്തിലാക്കിയതിലും കേന്ദ്ര മന്ത്രിയെന്ന നിലയിൽ ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ നേരിട്ട പരാജയം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, ഒഡീഷയിൽ ബി.ജെ.പിക്കെതിരെ പ്രാദേശിക വികാരം തിരിച്ചടിക്കാൻ നവീൻ പട്നായിക്കിന് ഈ നീക്കത്തിലൂടെ സാധിച്ചു.
ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പടരുന്ന വൻ പ്രക്ഷോഭം
ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ തുടങ്ങിയ യുവജന വിപ്ലവം അതിവേഗത്തിലാണ് ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പ്രമുഖ നഗരങ്ങളിലേക്ക് പടർന്നുപിടിച്ചത്. മഹാരാഷ്ട്രയുടെ തലസ്ഥാനമായ മുംബൈയിലെ ദാദർ, ശിവാജി പാർക്ക്, ചെമ്പൂർ, ചൈത്യഭൂമി, ശിവസേന ഭവൻ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ ദിവസങ്ങളായി കനത്ത പ്രതിഷേധ സമരങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത്.
അനുമതിയില്ലാതെ സമരം ചെയ്തതിന് മുംബൈ പോലീസ് ഇരുന്നൂറിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉൾപ്പെടെ നാന്നൂറോളം പേർക്കെതിരെ പതിമൂന്നിലധികം എഫ്.ഐ.ആറുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ബീഹാറിലെ പട്നയിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ ശക്തമായ കല്ലേറും പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നടത്തുകയും വൻതോതിൽ ജനക്കൂട്ടം തെരുവിലിറങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഗുജറാത്തിലെ അഹമ്മദാബാദിൽ ഗുജറാത്ത് സർവകലാശാലയ്ക്ക് മുന്നിൽ തടിച്ചുകൂടിയ നൂറിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളെ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു.
ചെന്നൈ, ഇൻഡോർ, ഹൈദരാബാദ്, ജമ്മു, പട്യാല, തൂത്തുക്കുടി, ഗുവാഹത്തി എന്നീ നഗരങ്ങളിലും വിദ്യാർത്ഥികൾ കനത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളുമായി തെരുവിലിറങ്ങി. രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകൾ ഭേദിച്ച് വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലുള്ള ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥി സമൂഹവും ഈ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് പിന്തുണയുമായി രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ശിവസേന ഉദ്ധവ് വിഭാഗത്തിന്റെ സമര പ്രഖ്യാപനവും മുംബൈ ദാദറിലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും
മുംബൈയിലെ ദാദർ, ശിവാജി പാർക്ക് എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥി സമരത്തിന്റെ ശക്തമായ പ്രഭവകേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ, ശിവസേന (ഉദ്ധവ് ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ) പാർട്ടി ജൂലൈ ഇരുപത്തിനാലിന് ദാദറിൽ വമ്പിച്ച പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
നീറ്റ് പരീക്ഷാ ചോർച്ചയ്ക്കെതിരെയുണ്ടായ വിദ്യാർത്ഥി സമരങ്ങൾക്ക് നേരെ ഡൽഹിയിലും മുംബൈയിലും ഉണ്ടായ പോലീസ് അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെയും, കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളെ വ്യാജ മയക്കുമരുന്ന് കേസിൽ കുടുക്കുമെന്ന് भീഷണിപ്പെടുത്തിയ പോലീസ് നടപടിക്കെതിരെയും ശക്തമായി പ്രതികരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഉദ്ധവ് താക്കറെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാർട്ടി ഈ സമരപരിപാടികളുമായി രംഗത്തെത്തിയത്.
മുംബൈ ദാദറിലെ ശിവാജി പാർക്ക്, ചൈത്യഭൂമി, ചെമ്പൂർ, ശിവസേന ഭവൻ എന്നീ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ അനുമതിയില്ലാതെ സമരം ചെയ്തതിന് മുംബൈ പോലീസ് ഇരുന്നൂറിലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉൾപ്പെടെ നാന്നൂറോളം പേർക്കെതിരെ കള്ളക്കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ശിവസേന ഉദ്ധവ് വിഭാഗം പ്രതിഷേധവുമായി തെരുവിലിറങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചത്.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പോराട്ടങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണമായ ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് ഉദ്ധവ് താക്കറെയും രാജ് താക്കറെയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള താക്കറെ സഹോദരന്മാർ സംയുक्तമായി ജൂലൈ ഇരുപത്തിയെട്ടാം തീയതിയോടെ മുംബൈയിൽ വൻ പ്രതിഷേധ മാർച്ച് നടത്തുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മുംബൈയിലെ ദാദറിൽ വെച്ച് റിയാ അഹിർ എന്ന ഇരുപത്തിയേഴുകാരിയായ ധീരയായ പെൺകുട്ടി കനത്ത മഴയത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് പോലീസ് വണ്ടി തടഞ്ഞുനിർത്തി കസ്റ്റഡിയിലുണ്ടായിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ രക്ഷിച്ചതും, മറ്റൊരു ദൃശ്യത്തിൽ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ പോലീസ് വാഹനത്തിന്റെ പിന്നിലെ വാതിൽ തുറന്നുകൊടുത്ത് തടവിലാക്കപ്പെട്ട സമരക്കാരെ മുഴുവൻ പുറത്തിറക്കിയതും മുംബൈയിലെ ജനകീയ രോഷത്തിന്റെ ഉജ്ജ്വല പ്രതീകങ്ങളായി മാറിയിരുന്നു.
സ്വന്തം നാട്ടിലെ ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ ജീവിതം തകർക്കുമ്പോൾ നിസ്സഹായരായി നോക്കിനിൽക്കില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ഉദ്ധവ് വിഭാഗം, പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പുകളുടെ ഇരകളായ ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നീതിക്കായി ഈ പോരാട്ടം കൂടുതൽ ശക്തമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചുപറഞ്ഞു.
ജനസംഖ്യാപരമായ കരുത്തും മോദി സർക്കാരിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലുകളും
മുമ്പ് നടന്ന കർഷകപ്രക്ഷോഭത്തെ കായികമായും തന്ത്രപരമായും അടിച്ചമർത്തി ഇല്ലാതാക്കിയതുപോലെ വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെയും ഈ വൻ മുന്നേറ്റത്തെയും ഒതുക്കിതീർക്കാമെന്ന് കരുതിയ മോദി സർക്കാരിന് ഭരണതന്ത്രത്തിൽ പറ്റിയ വൻ അമളിയാണ് ഈ തെരുവ് പോരാട്ടത്തിലൂടെ ദൃശ്യമാകുന്നത്.
കാർഷിക നിയമങ്ങൾക്കെതിരെ ഉയർന്ന സമരം പോലെ അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ഒതുക്കാവുന്ന ഒന്നല്ല ഇത് എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ഭരണകൂടം വൈകി. ഇന്ത്യയിലെ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 65 ശതമാനത്തോളം ആളുകളും 35 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്, അതിൽത്തന്നെ 50 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന വലിയൊരു പങ്കും 25 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള പുതിയ തലമുറയാണ് എന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ വ്യാപ്തി നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.
വർഗ്ഗീയ ധ്രുവീകരണങ്ങളിലൂടെയോ വ്യാജ വാഗ്ദാനങ്ങളിലൂടെയോ വിവരങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കുന്ന പാരമ്പര്യ മാധ്യമ പ്രചാരണങ്ങളിലൂടെയോ എക്കാലവും എല്ലാവരെയും പറ്റിച്ചുകൊണ്ട് ഭരണം നടത്താമെന്ന നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും സംഘപരിവാറിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെ അസ്തമയമാണ് ഈ സമരത്തിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നത്.
കൃത്യമായ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനും അവകാശങ്ങൾക്കായി ഭരണകൂടത്തിന്റെ ക്രൂരതകളെ വെല്ലുവിളിക്കാനും മടിക്കാത്ത പുതിയ തലമുറയെ പഴയ രാഷ്ട്രീയ അടിച്ചമർത്തലുകൾ കൊണ്ട് ഭയപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് ജന്തർ മന്തറിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ തെളിയിച്ചു.
ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ്വമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും ഭരണപക്ഷത്തിന്റെയും ഈ വിഷയത്തിലെ നിലപാടുമാറ്റം.
മാധ്യമങ്ങളെ നേരിടാൻ സാധാരണയായി മടിക്കുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സർക്കാരിനും, രാജ്യത്തെ യുവജന വികാരം പൂർണ്ണമായി തങ്ങൾക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞ് അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്താൽ പ്രത്യേക വിശദീകരണങ്ങളുമായി മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും എത്തേണ്ടി വന്നു.
രാജ്യത്തെ യുവതലമുറയെ ശത്രുക്കളാക്കാതിരിക്കാനും തങ്ങളുടെ വോട്ട് ബാങ്ക് തകരാതിരിക്കാനുമായി, പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളിൽ കുറ്റക്കാർക്കെതിരെ കർശന നടപടിയെടുക്കുമെന്നും ദ്രുതവിചാരണ ഉറപ്പാക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി നിർബന്ധിതനായത് സംഘടിത യുവത്വത്തിന് മുന്നിൽ ഭരണകൂടം നേരിട്ട ചരിത്രപരമായ പരാജയത്തെയാണ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
പട്നയിലെ ബി.ജെ.പി നേതാവിന്റെ കാർ ആക്രമണവും മോദിയുടെ ഹോർഡിംഗിലെ ചെരിപ്പടിയും
ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ തുടങ്ങിയ വിദ്യാർത്ഥി സമരം അതിവേഗമാണ് ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ബീഹാറിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പട്നയിലും കനത്ത പ്രക്ഷോഭങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും അരങ്ങേറി.
ഡൽഹിയിലെ പോലീസ് ക്രൂരതകൾക്കെതിരെ തെരുവിൽ തിളച്ചു മറിഞ്ഞ പ്രകോപിതരായ വിദ്യാർത്ഥികൾ പട്നയിൽ വച്ച് ഭരണകക്ഷിയായ ബി.ജെ.പിയുടെ ഒരു പ്രമുഖ നേതാവിന്റെ കാർ വളയുകയും കല്ലും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
അതിനൊപ്പം തന്നെ റോഡരുകുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ വലിയ ഫോട്ടോയുള്ള പരസ്യപ്പലകകൾക്ക് (ഹോർഡിംഗുകൾ) നേരെ ഓടിയടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ കൈകളിലെ ചെരിപ്പുകൾ ചെരിപ്പുകൾ ഊരി ചിത്രങ്ങളിൽ അടിച്ചു തങ്ങളുടെ കടുത്ത വിയോജിപ്പും പ്രതിഷേധവും പ്രകടമാക്കി. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവിയെ പരീക്ഷണ തട്ടിപ്പുകളിലൂടെ വിറ്റുതുലയ്ക്കുന്ന സർക്കാരിനോടുള്ള പുതിയ തലമുറയുടെ കടുത്ത അമർഷം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന സംഭവങ്ങളായിരുന്നു പട്നയിലെ തെരുവുകളിലും അരങ്ങേറിയത്.
പോലീസുകാരന്റെ രഹസ്യ വെളിപ്പെടുത്തലും രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ ഇടപെടലും
സമരരംഗത്ത് ക്രമസമാധാന പാലനത്തിനായി നിലയുറപ്പിച്ച പോലീസുകാരെ പൂർണ്ണമായി കുറ്റപ്പെടുത്താനാവില്ലെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ചില വൈകാരികമായ സംഭവവികാസങ്ങളും ഈ പ്രക്ഷോഭ യാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
ഡൽഹിയിലെ സമരപ്പന്തലിൽ വച്ച് പ്രതിഷേധക്കാരെ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ അവരെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് പോലീസുകാരുമായി വാഗ്വാദത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ ചെവിയിൽ ഒരു ഡൽഹി പോലീസുകാരൻ രഹസ്യമായി വന്ന് "സർ, നിങ്ങൾ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഈ ജനവിരുദ്ധ ഭരണകൂടത്തെ മാറ്റാൻ സഹായിക്കണം" എന്ന് മന്ത്രിച്ചതായാണ് സമരക്കാരുടെ ഇടയിൽ വലിയ സംസാരമുണ്ടായത്.
മുകളിലെ കർശനമായ ആജ്ഞകൾ ഉള്ളതിനാൽ തങ്ങൾക്ക് യൂണിഫോമിട്ട് സമരക്കാരെ തടയേണ്ടി വരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു സാധാരണ പൗരനെന്ന നിലയിൽ ഈ വിദ്യാഭ്യാസ അഴിമതികൾക്കെതിരെ തങ്ങളും വേദനിക്കുന്നുണ്ടെന്നും സമരം ചെയ്യുന്ന പുതിയ തലമുറയ്ക്കൊപ്പമാണ് തങ്ങളുടെ മനസ്സെന്നും ഈ സംഭവം അടിവരയിടുന്നു.
കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ അക്ഷരത്തെറ്റുകളും ആക്ഷേപഹാസ്യവും
ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജ്യത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളോട് ധാർമ്മികതയെക്കുറിച്ചും പരീക്ഷാ പരിഷ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും സംസാരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് സ്വന്തമായി അക്ഷരത്തെറ്റുകളില്ലാതെ ഒരു വാചകം പോലും എഴുതാൻ അറിയില്ലെന്ന വശം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പ്രക്ഷോഭകർ അദ്ദേഹത്തെ ശക്തമായി പരിഹസിക്കുകയുണ്ടായി.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് അദ്ദേഹം പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഒരു പഴയ ട്വീറ്റ് ഇതിന് തെളിവായി വിദ്യാർത്ഥികൾ സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ കുത്തിപ്പൊക്കി വൻതോതിൽ തരംഗമാക്കി. കണ്ടുമുട്ടുക എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കിന് പകരം ഇറച്ചി എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന വാക്കും, സിക്കിം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് തെറ്റായ അക്ഷരവിന്യാസത്തിലും അദ്ദേഹം എഴുതിയ ട്വീറ്റ് വലിയൊരു തമാശയായി മാറി.
രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രിക്ക് ഒരു സാധാരണ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പേര് പോലും തെറ്റുകൂടാതെ എഴുതാൻ അറിയില്ലേ എന്ന ചോദ്യം പ്രക്ഷോഭകർ ശക്തമായി ഉയർത്തി.
ഇതിനു പുറമെ, സമീപകാലത്ത് പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തമായ വേളയിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധിയെയും കോൺഗ്രസിനെയും കുറ്റപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണത്തിലും ഗുരുതരമായ അക്ഷരത്തെറ്റ് വരികയുണ്ടായി.
വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അരാജകത്വത്തിന് പകരം ഉറപ്പ് ആവശ്യമാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന വാചകത്തിൽ തീർച്ച എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന വാക്ക് തെറ്റായ അക്ഷരവിന്യാസത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹം എഴുതിയത്. ഈ പോസ്റ്റ് പ്ലഗിയറിസം പരിശോധിക്കുന്ന ആപ്പ് വഴി പരിശോധിച്ചപ്പോൾ അത് നൂറ് ശതമാനവും കൃത്രിമബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് മറ്റാരോ എഴുതി നൽകിയതാണെന്നും തെളിഞ്ഞു.
സ്വന്തമായി ഒരു വാചകം പോലും എഴുതാൻ അറിവില്ലാത്ത മന്ത്രി ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ ഉപദേശിക്കാൻ വരുന്നത് തികഞ്ഞ കാപട്യമാണെന്ന് വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇതിലൂടെ സമർത്ഥിച്ചു. അതോടൊപ്പം തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ വിദേശത്ത് പോയി പഠിച്ചതും വലിയതോതിൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
'ഗോദി മാധ്യമങ്ങൾ'ക്കെതിരെയുള്ള വ്യത്യസ്ത പ്രതിഷേധങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ സെൻസർഷിപ്പും
"ഗോ ബാക്ക് ഗോദി മീഡിയ": സമരാങ്കണത്തിലെ രൂക്ഷമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ
കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കെടുത്ത യുവത്വം മുഖ്യധാര ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകൾക്ക് നേരെ ഉയർത്തിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ കേവലം മുദ്രാവാക്യ വിളികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മാധ്യമങ്ങളുടെ വഞ്ചനാത്മക സമീപനങ്ങളെയും അജണ്ടകളെയും കൃത്യമായി തകർക്കുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യപരമായ ജനകീയ ചെറുത്തുനിൽപ്പായിരുന്നു.
ജന്തർ മന്തറിൽ റിപ്പോർട്ടിംഗിനായി എത്തിയ റിപ്പബ്ലിക് ടിവി, ആജ് തക്, സീ ന്യൂസ്, ഇന്ത്യ ടുഡേ തുടങ്ങിയ ചാനലുകളുടെ ക്രൂ അംഗങ്ങളെ കണ്ട മാത്രയിൽ തന്നെ വിദ്യാർത്ഥികൾ "ഗോ ബാക്ക് ഗോദി മീഡിയ", "ഗോദി മീഡിയ ഹൈ ഹൈ", "ഗോദി മീഡിയ ചോർ ഹൈ", "ഗോദി മീഡിയ ദലാൽ ഹൈ" തുടങ്ങിയ രൂക്ഷമായ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ കൊണ്ട് അന്തരീക്ഷം മുഖരിതമാക്കി.
പലയിടങ്ങളിലും റിപ്പോർട്ടർമാരോട് സംസാരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവരുടെ മൈക്രോഫോണുകളിൽ നിന്ന് മാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ലോഗോകൾ മാറ്റാൻ പ്രക്ഷോഭകർ നിർബന്ധപൂർവ്വം ആവശ്യപ്പെട്ടു. തങ്ങളുടെ ശബ്ദം ഭരണകൂടത്തിന് അനുകൂലമായി വെട്ടിമുറിച്ച് പ്രചരിപ്പിക്കുമെന്ന പൂർണ്ണ ബോധ്യമുള്ളതിനാൽ ഇത്തരക്കാരുമായി അഭിമുഖങ്ങൾ നൽകാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ കർശനമായി വിസമ്മതിക്കുകയാണുണ്ടായത്.
100 രൂപ നോട്ട് നൽകിയുള്ള സാത്വിക പരിഹാസവും മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ പിന്മാറ്റവും
ചാനലുകാരുടെ വഞ്ചനാത്മക ചോദ്യങ്ങളെയും തന്ത്രങ്ങളെയും പരിഹസിക്കാൻ തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും സർഗ്ഗാത്മകവുമായ വഴികളാണ് പ്രതിഷേധക്കാർ സ്വീകരിച്ചത്.
സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആത്മാർത്ഥതയെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും അവരെ പൊതുജനമധ്യത്തിൽ അറിവില്ലാത്തവരാക്കി ചിത്രീകരിക്കാനുമായി മാധ്യമപ്രവർത്തകർ ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ വെച്ച് 'നീറ്റ്' എന്നതിന്റെ വിപുലീകരിച്ച രൂപം ചോദിച്ച് അപമാനിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ഭരണഘടനാപരമായ പ്രതിഷേധാവകാശങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികൾ അവരെ ശക്തമായി പ്രതിരോധത്തിലാക്കി.
കടുത്ത ഉഷ്ണത്തിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനെത്തിയ ക്യാമറാമാന്മാർക്കും റിപ്പോർട്ടർമാർക്കും ദാഹജലം നൽകി ആതിഥ്യമര്യാദ കാണിച്ച അതേ വിദ്യാർത്ഥികൾ തന്നെ, മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ പോക്കറ്റുകളിൽ 100 രൂപ നോട്ടുകൾ വെച്ചുകൊടുത്തു—"ഭരണകൂടത്തിന് മുന്നിൽ പണത്തിനും സ്വാർത്ഥ താല്പര്യങ്ങൾക്കും വേണ്ടി സത്യം പണയം വെക്കുന്ന നിങ്ങൾ ഇതുകൂടി വെച്ചോളൂ" എന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യപരമായ മറുപടിയായിരുന്നു ആ 100 രൂപ നോട്ടിന് പിന്നിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
ഈ തരത്തിലുള്ള സാത്വിക ആക്ഷേപഹാസ്യങ്ങൾ നേരിടാനാവാതെ പല പ്രമുഖ ചാനൽ റിപ്പോർട്ടർമാരും ലൈവ് ടെലികാസ്റ്റുകൾ പാതിവഴിയിൽ നിർത്തി കൈയിലുള്ള ഉപകരണങ്ങളുമായി ഓടിപ്പോകുന്ന കാഴ്ച ജന്തർ മന്തറിൽ സാധാരണമായിരുന്നു.
എൻ.ഡി.ടി.വി മൈക്ക് തട്ടിപ്പറിക്കലും നടുവിരൽ പ്രതിഷേധവും
വാർത്തകൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് കൃത്യമായി എത്തിക്കാതെ ഭരണകൂടത്തിന് വിടുപണി ചെയ്യുന്ന മാധ്യമങ്ങൾക്കെതിരെ ജന്തർ മന്തറിലെ സമരം ഒരു വലിയ മാധ്യമ പ്രതിരോധ വേദിയായി കൂടി മാറി.
സമരസ്ഥലത്തെത്തിയ എൻ.ഡി.ടി.വിയുടെ (ദേശീയ വാർത്താ ചാനൽ) റിപ്പോർട്ടർ സമരം ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയിലും പരിഹാസരൂപേണയും ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചപ്പോൾ, പ്രകോപിതയായ ഒരു വിദ്യാർത്ഥിനി ആ റിപ്പോർട്ടറുടെ കയ്യിൽ നിന്നും ചാനലിന്റെ മൈക്ക് വൻ ദേഷ്യത്തോടെ ബലമായി തട്ടിപ്പറിച്ചെടുത്തു.
തുടർന്ന് ചാനലിന്റെ ക്യാമറയ്ക്ക് നേരെ തന്റെ നടുവിരൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടി ശക്തമായ പ്രതിഷേധം അറിയിച്ച ആ പെൺകുട്ടിയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ വൈറലായി മാറി. മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യം കാറ്റിൽപ്പറത്തി സർക്കാരിന്റെ വാർത്താ അജണ്ടകൾ മാത്രം കുത്തിനിറയ്ക്കുന്ന ടിവി വാർത്താ ചാനലുകൾ ബഹിഷ്കരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്ന പൊതുജന രോഷത്തിന്റെ പ്രതീകാത്മക പ്രതിഷേധമായിട്ടാണ് ഈ സംഭവം വിലയിരുത്തപ്പെട്ടത്.
റിപ്പബ്ലിക് ടിവി റിപ്പോർട്ടർക്ക് നേരെയുണ്ടായ കരണത്തടി പ്രതിഷേധം
പ്രക്ഷോഭകരെ തരംതാഴ്ത്താനും വിദ്യാർത്ഥികളെ അധിക്ഷേപിക്കാനും ശ്രമിച്ച മുഖ്യധാര ഭരണകൂട മാധ്യമ പ്രവർത്തകർക്ക് സമരാങ്കണത്തിൽ നിന്നും വൻ തിരിച്ചടിയാണ് നേരിടേണ്ടി വന്നത്. നീല ജുബ്ബ ധരിച്ചെത്തി സമരത്തെയും വിദ്യാർത്ഥികളെയും തമാശവൽക്കരിച്ച് ലൈവ് റിപ്പോർട്ടിംഗിലൂടെ തരംതാഴ്ത്താൻ ശ്രമിച്ച റിപ്പബ്ലിക് ടിവിയുടെ റിപ്പോർട്ടറുടെ മുഖത്തടിച്ച് ഒരു വിദ്യാർത്ഥി നൽകിയ മറുപടി സമരാങ്കണത്തിൽ വൻ ചർച്ചയായി മാറി.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രൊപ്പഗാൻഡ മെഷിനറിയായി മാറി തങ്ങളുടെ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങളെ അധിക്ഷേപിക്കുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കുള്ള കൃത്യമായ മുന്നറിയിപ്പായിട്ടാണ് വിദ്യാർത്ഥികൾ ഈ സംഭവത്തെ കണ്ടത്. നിഷ്പക്ഷ മാധ്യമപ്രവർത്തനം മറന്ന് സ്വാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയത്തിനായി ജനങ്ങളെ വഞ്ചിക്കുന്ന 'ഗോദി മാധ്യമങ്ങൾക്ക്' ജനാധിപത്യപരമായ കനത്ത പ്രത്യാഘാതം നേരിടേണ്ടി വരുമെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ പ്രതിഷേധം നൽകിയത്.
പ്രൊപ്പഗാൻഡ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരെ ഓടിക്കലും ബദൽ ഡിജിറ്റൽ സംപ്രേഷണവും
പ്രക്ഷോഭ സ്ഥലത്തേക്ക് കടന്നുവന്ന് പരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയെ ന്യായീകരിക്കാനും, സർക്കാരിന്റെ നയങ്ങളെ പിന്തുണച്ച് സംസാരിക്കാനും ശ്രമിച്ച ഭരണകൂട അനുകൂല ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാർക്കും യൂട്യൂബർമാർക്കും സമരാങ്കണത്തിൽ നിന്ന് കടുത്ത എതിർപ്പാണ് നേരിട്ടത്.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവി വച്ച് കളിക്കുന്ന ഭരണകൂട വീഴ്ചകളെ "ക്യാൻസർ" പോലെ പടരുന്ന വഞ്ചനയെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ചെറുപ്പക്കാർ, ഇത്തരം പ്രൊപ്പഗാൻഡ യൂട്യൂബർമാരെ സംഘടിതമായി ചുറ്റും കൂടിനിന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ച് സമര അതിർത്തിക്ക് പുറത്തേക്ക് തുരത്തി.
അതോടൊപ്പം തന്നെ, പരമ്പരാഗത ടിവി ചാനലുകളെ തികച്ചും ബഹിഷ്കരിച്ചുകൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികൾ യൂട്യൂബ്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം ലൈവ്, വാട്ട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകൾ, അതുപോലെ ന്യൂസ്ലോണ്ട്രി, ദി വയർ, സ്ക്രോൾ, ദി പ്രിന്റ് തുടങ്ങിയ സ്വതന്ത്ര ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ വഴി തങ്ങളുടെ സമരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ദൃശ്യങ്ങൾ തത്സമയം ലോകമെമ്പാടും എത്തിച്ചു.
ടെലിവിഷൻ മാധ്യമങ്ങളുടെ വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങളെ മറികടന്ന് സത്യസന്ധമായ വാർത്തകൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ടെത്തിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾ നടത്തിയ ഈ ജനകീയ വിജ്ഞാന കൈമാറ്റം ഇന്ത്യൻ മാധ്യമ ചരിത്രത്തിലെ പുതിയൊരു വഴിത്തിരിവായി മാറി.
ഡിജിറ്റൽ സെൻസർഷിപ്പും സോഷ്യൽ മീഡിയ അൽഗോരിതം നിയന്ത്രണങ്ങളും
ഭരണകൂടത്തിന് നേരെ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നവരെയും തെരുവിൽ പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെയും ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് പൂർണ്ണമായി നിശബ്ദരാക്കുന്ന കടുത്ത സെൻസർഷിപ്പാണ് ഈ സമരകാലത്ത് അരങ്ങേറിയത്.
ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം, ഫേസ്ബുക്ക് തുടങ്ങിയ പ്രധാന സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ സമരം ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളും പൊതുജനങ്ങളും പങ്കുവെക്കുന്ന പോസ്റ്റുകൾ നിർദ്ദാക്ഷിണ്യം മുക്കിക്കളയുകയും അക്കൗണ്ടുകൾക്ക് മേൽ കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
പോലീസിന്റെ കഠിനമായ അടിച്ചമർത്തലുകളും ലത്തിച്ചാർജുകളും തത്സമയം തുറന്നുകാട്ടുന്ന അപ്പപ്പോഴുള്ള സ്റ്റോറികളുടെ റീച്ചും കാഴ്ചക്കാരുടെ എണ്ണവും കൃത്രിമമായി വെട്ടിക്കുറച്ച് സ്റ്റോറികൾ താഴേക്ക് തള്ളിക്കളയുന്ന കാഴ്ച വ്യക്തമായിരുന്നു.
ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്താൽ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിന്റെയും ഫേസ്ബുക്കിന്റെയും അൽഗോриതങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും, സമരം സംബന്ധിച്ച ഹാഷ്ടാഗുകളും വീഡിയോകളും പൊതുജനങ്ങളുടെ ഫീഡുകളിൽ എത്താതിരിക്കാൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിലക്കുകൾ പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു.
വാർത്തകൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നത് തടയാൻ സോഷ്യൽ മീഡിയ കോർപ്പറേറ്റുകളെയും സാങ്കേതികവിദ്യകളെയും ഭരണകൂടം തങ്ങളുടെ വിരൽത്തുമ്പിൽ കളിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഡിജിറ്റൽ പൂട്ടിടലുകളെയും അൽഗോരിതം ചതികളെയും എൻക്രിപ്റ്റഡ് സന്ദേശമയക്കൽ ആപ്പുകളിലൂടെയും സ്വതന്ത്ര വിതരണ ശൃംഖലകളിലൂടെയും അതിജീവിച്ച് യുവാക്കൾ തങ്ങളുടെ വശത്തുള്ള സത്യം ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
കൂട്ടായ്മയുടെ വേറിട്ട കാഴ്ചകളും അതിജീവന പ്രതിരോധങ്ങളും
ബാരിക്കേഡിലെ ബാഡ്മിന്റൺ കളിയും മലയാളി പോസ്റ്ററുകളും
ബാരിക്കേഡുകളുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി ബാഡ്മിന്റൺ കളിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾ ഒരുക്കിയ സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധം സമരത്തിലെ വൻ ആകർഷണമായിരുന്നു. പോലീസ് സേന ലാത്തിയും തോക്കുമായി കവചങ്ങൾ തീർത്ത ബാരിക്കേഡുകൾക്ക് മുകളിലൂടെ ബാഡ്മിന്റൺ റാക്കറ്റുകളുമായി കളിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾ, തങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്താൻ കായിക ബലത്തിന് കഴിയില്ലെന്ന് പ്രതീകാത്മകമായി തെളിയിക്കുകയായിരുന്നു.
ഈ സമയം സമരപ്പന്തലിൽ മലയാളികൾ ഉയർത്തിയ ചില വേറിട്ട പ്രതിഷേധ പോസ്റ്ററുകളും ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. 'ഇന്ത്യ ഒരുത്തന്റെയും തന്തയുടെ വകയല്ല' എന്ന് മലയാളത്തിൽ വലിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതിയ പോസ്റ്ററുകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചാണ് കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ പോരാട്ട വീര്യവും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടും തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ വിളിച്ചുപറഞ്ഞത്.
പോലീസിന്റെ രക്ഷാകവചങ്ങളും മഴയത്തെ സർഗ്ഗാത്മക പ്രതിരോധവും
സമര ദിനങ്ങളിൽ ഡൽഹിയിൽ പെയ്തിറങ്ങിയ കനത്ത മഴയിലും പതറാതെ പിടിച്ചുനിന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രതിരോധത്തിന്റെ മറ്റൊരു അവിസ്മരണീയ ദൃശ്യം കൂടി സൃഷ്ടിച്ചു. പ്രക്ഷോഭകരെ അടിച്ചമർത്താനായി ഡൽഹി പോലീസ് കൊണ്ടുവന്ന പ്രതിരോധ കവചങ്ങൾ (റയട്ട് ഷീൽഡുകൾ) തന്ത്രപരമായി കൈവശപ്പെടുത്തിയ ചെറുപ്പക്കാർ, കനത്ത മഴയിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാനായി ആ കവചങ്ങളെ തങ്ങളുടെ കുടകളാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.
പൗരന്മാരുടെ തലതല്ലിപ്പൊളിക്കാനും പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ ചെറുക്കാനും ഭരണകൂടം നൽകിയ സുരക്ഷാ കവചങ്ങൾ, പെയ്യുന്ന മഴയിൽ പാവപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് തണലായി മാറിയത് തികച്ചും പ്രതീകാത്മകമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ അനുഭവമായിരുന്നു. ഭരണകൂട അടിച്ചമർത്തലിന്റെ ആയുധങ്ങളെപ്പോലും അതിജീവനത്തിന്റെ തണലുകളാക്കി മാറ്റിയ പുതിയ തലമുറയുടെ ഈ സർഗ്ഗാത്മക ബുദ്ധി സമരാങ്കണത്തിൽ ചരിത്രപരമായ മാതൃകയായി മാറി.
മുംബൈയിലെ ഒറ്റയാൾ പോരാട്ടവും റിയാ അഹിറിന്റെ ധീരമായ പെൺപ്രതിരോധവും
മുംബൈ ദാദർ ശിവാജി പാർക്ക് സി.ജെ.പി പ്രതിഷേധം: ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ ഉയർന്ന സമരവീര്യം രാജ്യത്തിന്റെ ഇതര നഗരങ്ങളിലേക്കും പടർന്നുപിടിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് പിന്നീട് കണ്ടത്.
മഹാരാഷ്ട്രയുടെ തലസ്ഥാനമായ മുംബൈയിൽ, സമരം ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് റിയാ അഹിർ എന്ന ഇരുപത്തിയേഴുകാരിയായ മോഡൽ ഒറ്റയ്ക്ക് റോഡിലിറങ്ങി പോലീസ് വാഹനത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തിയ സംഭവം ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരവും അവിസ്മരണീയവുമായ പ്രതിരോധ ചിത്രമായി മാറി.
കനത്ത മഴയെപ്പോലും അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് കുട ചൂടിയ ആളുകൾക്ക് നടുവിലൂടെ നീങ്ങുന്ന നീലയും കറുപ്പും കലർന്ന പോലീസ് വണ്ടിക്ക് മുമ്പ്, റിയാ അഹിർ തന്റെ ശരീരഭാരം മുഴുവൻ മുൻപോട്ട് നൽകി വാഹനം നിർഭയമായി തടഞ്ഞുനിർത്തുന്ന ദൃശ്യം സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ തരംഗമായി മാറി.
ഓൺലൈൻ ലോകത്ത് 'അൺമാസ്ക്ഡ് ഇന്ത്യ ഒഫീഷ്യൽ' പോലുള്ള പ്രമുഖ പേജുകളിലൂടെ അതിവേഗം പ്രചരിച്ച ഈ ചിത്രം ഇന്ത്യൻ യുവത്വത്തിന്റെ അസാധാരണമായ ചങ്കൂറ്റത്തിന്റെ പ്രതീകമായിട്ടാണ് പലരും വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ കായിക ബലത്തിനും വലിയ സുരക്ഷാ സന്നാഹങ്ങൾക്കും മുന്നിൽ ഒട്ടും പതറാതെ, തനിക്കെതിരെ പാഞ്ഞടുത്ത ബലിഷ്ഠമായ പോലീസ് വണ്ടിക്ക് മുന്നിൽ തന്റേടത്തോടെ കൈകൾ വിടർത്തി നിവർന്നുനിന്ന റിയാ അഹിറിന്റെ നിശ്ചയദാർഢ്യം, അധികാരവർഗ്ഗത്തിന്റെ ഭയപ്പെടുത്തലുകൾക്ക് മുന്നിൽ ഭയന്ന് പിന്മാറില്ലെന്ന ഇന്ത്യൻ യുവത്വത്തിന്റെ ഉറച്ച പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു.
പോലീസിന്റെ വാഹനത്തിന് മുന്നിൽ നിലയുറപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, പോലീസിന്റെ കസ്റ്റഡിയിലുണ്ടായിരുന്ന സഹപ്രവർത്തകരായ വിദ്യാർത്ഥികളെ രക്ഷിക്കാൻ അവിശ്വസനീയമായ തന്റേടത്തോടെയാണ് റിയാ അഹിർ പ്രവർത്തിച്ചത്.
പോലീസുകാരുടെ ശ്രദ്ധമാറിയ നിമിഷത്തിൽ, പോലീസിന്റെ വാഹനത്തിന്റെ വാതിൽ ധീരമായി തുറന്നുകൊടുത്തുകൊണ്ട് ഉള്ളിലുണ്ടായിരുന്ന മുഴുവൻ സമരക്കാരെയും സുരക്ഷിതമായി പുറത്തിറക്കാൻ റിയാ അഹിറിന് സാധിച്ചു. ഭരണകൂട അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കും അറസ്റ്റ് ഭีഷണികൾക്കും മുന്നിൽ പതറാതെ സഹപ്രവർത്തകരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടിയ റിയാ അഹിറിന്റെ സമയോചിതമായ ഇടപെടൽ സമരാങ്കണത്തിൽ വലിയൊരു ആവേശതരംഗമായി മാറി.
പോലീസുകാരന്റെ തൊപ്പി ഊരിയ ആക്ഷേപഹാസ്യ പ്രതിരോധം
ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആജ്ഞാനുവർത്തികളായി അടിച്ചമർത്തലിന് ആഞ്ഞടുത്ത പോലീസ് വ്യൂഹത്തിന് മുന്നിൽ തികച്ചും ഹാസ്യാത്മകവും രസകരവുമായ മറ്റൊരു പ്രതിരോധ കാഴ്ചയ്ക്കും തെരുവ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.
സമരക്കാരെ അടിച്ചുപറ്റിക്കാൻ ലത്തിയുമായി വീറോടെ നിന്ന ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ തലയിൽ നിന്നും, അദ്ദേഹം അറിയാതെ തന്നെ തന്ത്രപരമായി തൊപ്പി എടുത്തുമാറ്റിക്കൊണ്ട് ഒരു വിദ്യാർത്ഥി സർഗ്ഗാത്മകമായ ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിന് തിരികൊളുത്തി.
യൂണിഫോമിന്റെ അഹങ്കാരത്തിലും അധികാരത്തിന്റെ തണലിലും ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്താൻ നോക്കിയ പോലീസുകാരന്റെ തലയിലെ പ്രതീകാത്മകമായ ഔദ്യോഗിക 'തൊപ്പി' നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അപ്രത്യക്ഷമായത് തിരിച്ചറിയാനാവാതെ അന്തംവിട്ടുനിന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, സമരാങ്കണത്തിൽ വലിയ തമാശയായി മാറി.
ആയുധബലവും കായികശക്തിയും കൊണ്ട് പൗരന്മാരെ നിശബ്ദരാക്കാൻ ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ട അധികാരവർഗ്ഗത്തിന്റെ പൊള്ളത്തരത്തെയും വിഡ്ഢിത്തത്തെയും എത്ര ലളിതമായാണ് പുതിയ തലമുറ സ്വന്തം ബുദ്ധികൊണ്ട് പരിഹസിച്ചു തോൽപ്പിച്ചത് എന്നതിന്റെ ജീവസ്സുറ്റ ഉദാഹരണമായിരുന്നു ഈ അവിസ്മരണീയ സംഭവം.
ഭിന്നശേഷിക്കാരായ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആവേശം
പ്രക്ഷോഭ രംഗത്ത് കാരുണ്യത്തിന്റെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി നിന്നത് ഭിന്നശേഷിക്കാരായ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സാന്നിധ്യമാണ്. സംസാരശേഷിയില്ലാത്ത വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ആംഗ്യഭാഷയിലൂടെയും കണ്ഠമിടറിയുള്ള ശബ്ദങ്ങളിലൂടെയും തെരുവിൽ പ്രതിഷേധിച്ച കാഴ്ച കണ്ടുനിന്നവരുടെ കണ്ണുകളെ ഈറനണിയിച്ചു.
സന്ദേശ് എന്ന് പേരുള്ള ഒരു വികലാംഗ വിദ്യാർത്ഥി തന്റെ വീൽചെയറിൽ ഇരുന്ന് ബാരിക്കേഡുകൾക്ക് മുന്നിൽ ധീരമായി നിലയുറപ്പിച്ച കാഴ്ച വൻ മാനവികതയുടെ പ്രതീകമായി മാറി. വൈകല്യങ്ങളെപ്പോലും തോൽപ്പിച്ചുകൊണ്ട് രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യസ സംരക്ഷണത്തിനായി ഈ യുവാക്കൾ കാണിച്ച ആവേശം തെരുവിൽ പോരാടുന്ന മറ്റ് പതിനായിരങ്ങൾക്ക് വൻ ആത്മവിശ്വാസമാണ് പകർന്നു നൽകിയത്.
ഇന്റർനെറ്റ് നിരോധനവും ബ്ലൂടൂത്ത് മേഷ് നെറ്റ്വർക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യയും
പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആശയവിനിമയം തടയാനായി ഡൽഹി പോലീസ് കേന്ദ്ര ഡൽഹിയിൽ പൂർണ്ണമായി ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ റദ്ദാക്കുകയും നെറ്റ്വർക്ക് ജാമറുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾ അതിനെ നേരിട്ടത് അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെയാണ്.
ഇന്റർനെറ്റോ മൊബൈൽ ടവറുകളോ ആവശ്യമില്ലാത്ത, സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിൽ ലഭ്യമായ ബ്ലൂടൂത്ത് ലോ എനർജി സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന 'പ്രൊട്ടസ്റ്റ്ചാറ്റ്', 'ബിറ്റ്ചാറ്റ്' തുടങ്ങിയ മേഷ് നെറ്റ്വർക്ക് ആപ്ലിക്കേഷനുകളാണ് വിദ്യാർത്ഥികൾ ആശയവിനിമയത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചത്.
ഒരു ഫോണിൽ നിന്നും തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റൊരു ഫോണിലേക്ക് ബ്ലൂടൂത്ത് വഴി സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ഈ സംവിധാനം, ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലും കിലോമീറ്ററുകളോളം പരന്നുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു താൽക്കാലിക ആശയവിനിമയ ശൃംഖല സമരപ്പന്തലിൽ രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചു.
പോലീസ് ബാരിക്കേഡുകൾ എവിടെയെല്ലാമാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന വിവരങ്ങളും, അടിയന്തിര മരുന്നുകളും ഭക്ഷണങ്ങളും എവിടെയാണ് എത്തിക്കേണ്ടത് എന്ന സന്ദേശങ്ങളും പൂർണ്ണമായ ഡിജിറ്റൽ നിശബ്ദതയിൽ പോലീസിന് ചോർത്താൻ കഴിയാത്ത രീതിയിൽ കൈമാറാൻ ഈ ബ്ലൂടൂത്ത് മേഷ് സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കാർക്ക് സാധിച്ചു.
പരമ്പരാഗത നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെടുത്തിയ ഈ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റം ഡൽഹി പോലീസിന്റെ അന്വേഷണ സംഘങ്ങളെപ്പോലും കഠിനമായ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
കെട്ടിടത്തിന് മുകളിലെ വൃദ്ധനായ യഥാർത്ഥ നായകൻ
ഡൽഹിയിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നിൽ നടന്ന തികച്ചും വൈകാരികമായ മറ്റൊരു സംഭവം വിദ്യാർത്ഥികളിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷയും സന്തോഷവും നിറച്ചതായിരുന്നു. സമരം അതിശക്തമായി നടക്കുന്ന ഭാഗത്തെ ഒരു ബന്യൂന കെട്ടിടത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്നും ഒരു വൃദ്ധനായ മുത്തശ്ശൻ കൈകൾ വായുവിൽ വീശിക്കൊണ്ട് താഴെ പോലീസിന്റെ അടിയേറ്റുവാങ്ങുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഭരണകൂട ഭീഷണികൾക്കും നിയമങ്ങൾക്കും മുന്നിൽ തളരാതെ തങ്ങളുടെ പ്രക്ഷോഭം തുടരുന്ന യുവാക്കളെ കാണാൻ ആ വൃദ്ധൻ കാണിച്ച താൽപ്പര്യവും ആർദ്രമായ സ്നേഹപ്രകടനവും സമരാംഗണത്തിൽ പുതിയൊരു പ്രതീകാത്മക അനുഭവമായി മാറി. അധികാരവർഗ്ഗങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികളെ തീവ്രവാദികളായി ചിത്രീകരിക്കുമ്പോൾ അവരെ തങ്ങളുടെ മക്കളായി കാണാൻ തയ്യാറായ ആ വൃദ്ധനാണ് സമരരംഗത്ത് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ യഥാർത്ഥ നായകൻ (റിയൽ ഹീറോ) എന്ന് പലരും വിശേഷിപ്പിച്ചു.
പ്രണയവും മുദ്രാവാക്യങ്ങളും: ഭർത്താവിന്റെ ചെവിയിലെ ഭാര്യയുടെ ഗർജ്ജനം
പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വൈകാരികവും അതിശയിപ്പിക്കുന്നതുമായ രംഗങ്ങളിലൊന്ന് കുടുംബ ബന്ധങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ ആദർശങ്ങളും തമ്മിൽ സമരമുഖത്ത് ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോഴാണ് ദൃശ്യമായത്. ഡ്യൂട്ടിയുടെ ഭാഗമായി ബാരിക്കേഡുകൾക്ക് കാവൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ഡൽഹി പോലീസിലെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഭാര്യ, സി.ജെ.പി സമരത്തിന്റെ മുൻനിര പോരാളിയായി അദ്ദേഹത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്നു.
പോലീസുകാരനായ ഭർത്താവിന്റെ തൊട്ടരികിലേക്ക് കുനിഞ്ഞുനിന്ന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെവിയിലേക്ക് നേരിട്ട് "വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി രാജി വെക്കുക", "ഇന്ത്യൻ യുവത്വം ജയിക്കും" തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഉറക്കെ വിളിച്ച ഭാര്യയുടെ ആ നിശ്ചയദാർഢ്യം സമരപ്പന്തലിൽ വലിയൊരു കൗതുകവും ആദരവും ഉണർത്തി. ഔദ്യോഗിക കടമകളും കുടുംബ ബന്ധങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾക്കപ്പുറം സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകൾ കാണിക്കുന്ന ധീരതയുടെ ഉജ്ജ്വല തെളിവായിരുന്നു ആ ദൃശ്യം.
പോലീസുകാരിയുടെ പിന്നിലെ മഴനൃത്തവും പതിനെട്ട് ദശലക്ഷം കാഴ്ചക്കാരും
കനത്ത സുരക്ഷയും ഭയവും വിതറാൻ നോക്കിയ പോലീസിന് മുന്നിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ സമരാവേശം തികച്ചും ആനന്ദകരമായ ആഘോഷമാക്കി മാറ്റി. സമര സ്ഥലത്ത് വടിപിടിച്ച് കടുത്ത മുഖഭാവത്തോടെ നിന്ന ഒരു പോലീസുകാരിയുടെ തൊട്ടുപിന്നിൽ നിന്ന്, പെയ്യുന്ന മഴ നനഞ്ഞുകൊണ്ട് ആസ്വദിച്ച് നൃത്തം ചെയ്ത ഒരു വിദ്യാർത്ഥിനിയുടെ ദൃശ്യം സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വൻ തരംഗമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ എല്ലാത്തരം അടിച്ചമർത്തലുകളെയും ഭയപ്പെടുത്തലുകളെയും തമാശകളും ആഘോഷങ്ങളുമാക്കി മാറ്റിയ ഈ പുതിയ തലമുറയുടെ പ്രതിരോധ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായിരുന്നു ആ ദൃശ്യം. ഫേസ്ബുക്കിലും ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലും തൽക്ഷണം പടർന്ന ഈ മഴനൃത്ത വീഡിയോ വെറും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ 1.8 കോടിയിലധികം (18 മില്യൺ) കാഴ്ചക്കാരെയാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്.
ഭക്ഷണക്കപ്പലോട്ടവും സനിറ്ററി പാഡ് മുതൽ രാം ലഡ്ഡു വരെയുള്ള ജനകീയ സഹകരണം
സമരരംഗത്ത് അണിനിരന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഭക്ഷണമെത്തിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ ലോകം ഒന്നടങ്കം കൈകോർക്കുന്ന അവിശ്വസനീയമായ കാഴ്ചയാണ് ജന്തർ മന്തറിൽ കണ്ടത്. കേരളത്തിൽ നിന്നും ലക്ഷ്മിപ്രിയമാർ (സാധാരണക്കാരായ വീട്ടമ്മമാരും പെൺകുട്ടികളും) 'സ്വിഗ്ഗി', 'സൊമാറ്റോ' ആപ്പുകൾ വഴി ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് നിരന്തരമായി ഭക്ഷണം ഓർഡർ ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്നും ആർക്കെന്നില്ലാതെ അവിടെ കാണുന്ന ഏത് വിദ്യാർത്ഥിക്കും കഴിക്കാൻ പാകത്തിൽ വെജിറ്റേറിയൻ, നോൺ-വെജിറ്റേറിയൻ, ബിരിയാണി, പിസ്സ തുടങ്ങിയ ഭക്ഷണപ്പൊതികൾ നിരന്തരമായി എത്തിയതോടെ ജന്തർ മന്തറിൽ ഒരു കൂറ്റൻ ജനകീയ കാന്റീൻ തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്.
കൂടാതെ ഡോക്ടർ യോഗേഷ് ഭാട്ടിയ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ബ്രഷും പേസ്റ്റും എത്തിച്ചപ്പോൾ, അനിത മേനോൻ പെൺകുട്ടികൾക്കായി സാനിറ്ററി പാഡുകൾ വിതരണം ചെയ്തു. സിക്കന്ദർ ഭായ് ട്രക്ക് നിറയെ കുടിവെള്ള ബോട്ടിലുകൾ എത്തിച്ചപ്പോൾ, സന്ദീപ് ഭായ് ചൂടുള്ള 'റാം ലഡ്ഡു' ഉണ്ടാക്കി നല്കി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിശപ്പകറ്റി.
തെരുവോര ക്ലിനിക്കുകളും ഡോക്ടർമാരുടെ മാനവിക ഐക്യദാർഢ്യവും
ജന്തർ മന്തറിലെ സമരപ്പന്തലിൽ പോലീസിന്റെ ക്രൂരമായ ലത്തിച്ചാർജിലും പെല്ലറ്റ് പ്രയോഗത്തിലും കണ്ണീർവാതക പ്രയോഗത്തിലും പരിക്കേറ്റ നൂറുകണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അടിയന്തിര ചികിത്സ ഉറപ്പാക്കാൻ ഡോക്ടർമാരും നഴ്സുമാരും ചേർന്ന് തെരുവോരങ്ങളിൽ താൽക്കാലിക ക്ലിനിക്കുകൾ ആരംഭിച്ചു.
ഡൽഹിയിലും സമീപ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കാർഡിയോളജിസ്റ്റുകൾ, ഓർത്തോപീഡിക് വിദഗ്ദ്ധർ, ജനറൽ സർജന്മാർ, ഡെർമറ്റോളജിസ്റ്റുകൾ എന്നിവരടങ്ങുന്ന അൻപതോളം പ്രമുഖ ഡോക്ടർമാരും നഴ്സിംഗ് ജീവനക്കാരും ഫാർമസിസ്റ്റുകളും സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്തമായി കണ്ട് സന്നദ്ധസേവനത്തിന് മുന്നോട്ടുവരികയായിരുന്നു.
ആംബുലൻസുകൾക്ക് സമീപവും പാതയോരങ്ങളിലും സ്റ്റെതസ്കോപ്പും പ്രഥമശുശ്രൂഷാ കിറ്റുകളുമായി ഇവർ സ്ഥാപിച്ച ക്യാമ്പുകൾ ചോരയൊлиപ്പിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വലിയൊരു ആശ്വാസമായി മാറി.
പ്രക്ഷോഭകർക്കിടയിലൂടെ മരുന്നുകളും ബാൻഡേജുകളും ഒ.ആർ.എസ് പാക്കറ്റുകളുമായി നടന്ന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആരോഗ്യനില പരിശോധിക്കാനും, രക്തസമ്മർദ്ദം അളക്കാനും, പരിക്കുകൾ കഴുകി വൃത്തിയാക്കാനും ഈ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ നിരന്തരം പരിശ്രമിച്ചു.
"ഈ രാജ്യത്തെ ഓരോ ഡോക്ടറുടെയും അടിത്തറ നീറ്റ് പരീക്ഷയാണ്; മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഓരോ പൗരന്റെയും ജീവനെ ബാധിക്കുന്ന ഒന്നായതിനാൽ ഈ വിദ്യാർത്ഥികൾ പോരാടുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിക്ക് വേണ്ടിയാണ്" എന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ടാണ് ഡോക്ടർമാർ സമരത്തിന് സജീവ പിന്തുണ നൽകിയത്.
പോലീസിന്റെ അതിക്രമത്തിനിടയിലും സ്വന്തം ജീവൻ പോലും പണയം വെച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് മാനസികവും ശാരീരികവുമായ സുരക്ഷിതത്വം നൽകിയ ഈ തെരുവോര ക്ലിനിക്കുകൾ ജന്തർ മന്തറിലെ ജനകീയ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും മാനവികമായ മുഖമായി മാറി.
'പാകിസ്താൻ - ചൈനീസ് ഫണ്ടിംഗ്' ആരോപണവും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പരിഹാസവും
കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാനും ഭരണകൂട അനുകൂല മാധ്യമ മെഷിനറികളും ജന്തർ മന്തറിൽ ഉയർന്ന സ്വതന്ത്ര വിദ്യാർത്ഥി രോഷത്തെ തകർക്കാൻ വിനാശകരമായ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയാണ് പുറത്തെടുത്തത്.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഈ വൻ പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്നിൽ "പാകിസ്താൻ ഫണ്ടിംഗും ചൈനീസ് ഫണ്ടിംഗുമാണ്" എന്നും, ദേശവിരുദ്ധ ശക്തികളും വിദേശ ശക്തികളുമാണ് സമരത്തിന് പണം നൽകുന്നതെന്നും മന്ത്രി പരസ്യമായി കുറ്റപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ ഈ കടുത്ത ആരോപണത്തെയും വെറുപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും കൃത്യവും ആക്ഷേപഹാസ്യപരവുമായ തമാശകൾ കൊണ്ടാണ് സമരം ചെയ്ത ചെറുപ്പക്കാർ നേരിട്ടത്.
കേരളത്തിലെ സാധാരണക്കാരായ ലക്ഷ്മിപ്രിയമാർ സ്വിഗ്ഗി ആപ്പുകൾ വഴി അയച്ചുകൊടുത്ത ഭക്ഷണപ്പൊതികളും, ഡൽഹിയിലെ സാധാരണക്കാർ എത്തിച്ചുനൽകിയ വിഭവങ്ങളും ഉയർത്തിക്കാട്ടിക്കൊണ്ട് വിദ്യാർത്ഥികൾ കേന്ദ്ര മന്ത്രിയെയും ഭരണകൂടത്തെയും വൻതോതിൽ പരിഹസിച്ചു.
ഉരുളക്കിഴങ്ങ് ചിപ്സ് പാക്കറ്റുകൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് ലാഹോറി മസാലയാണെന്നും, സമോസ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് വിമാനത്തിലാണ് പറന്നെത്തിയതെന്നും വിളിച്ച് പറഞ്ഞ് അവർ മന്ത്രിയെ പരിഹസിക്കുകയും, ഒടുവിൽ "ഭാരത് മാതാ കീ ജയ്" വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.
അസഹനീയ ഉഷ്ണവും സഹോദരബന്ധവും
ഡൽഹിയിലെ കടുത്ത വേനൽച്ചൂടും ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന ഈർപ്പവും സമരാങ്കണത്തെ കടുത്ത പരീക്ഷണ ഭൂമിയാക്കി മാറ്റിയിരുന്നു. മണിക്കൂറുകളോളം ഭരണകൂട അതിക്രമങ്ങളെയും പോലീസ് അടിച്ചമർത്തലിനെയും നേരിട്ട് തളർന്നുപോയ പതിനായിരക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികൾ, ജന്തർ മന്തറിലെ കോൺക്രീറ്റ് റോഡുകളിലും തണൽ മരങ്ങളുടെ ചുവട്ടിലെ നടപ്പാതകളിലും നേരിട്ട് കിടന്ന് ഉറങ്ങുന്ന ദയനീയമായ കാഴ്ചയാണ് കാണാൻ സാധിച്ചത്.
എന്നാൽ ഈ കഠിനമായ ദുരിതങ്ങൾക്കിടയിലും പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്റെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രതിരോധ കാഴ്ചകൾ അവിടെ പിറവിയെടുത്തു.
സമരരംഗത്ത് അണിനിരന്ന ബൽവീന്ദർ സിംഗും ഇമ്രാൻ ഭായിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒരു കൂട്ടം ചെറുപ്പക്കാർ, ചൂടു കാരണം വിദ്യാർത്ഥികൾ തളർന്നു വീഴാതിരിക്കാൻ കൈകളിൽ വലിയ വിശറികളുമായി രംഗത്തിറങ്ങി. കഠിനമായ ചൂടിൽ തെരുവിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്ന അപരിചിതരായ സഹപ്രവർത്തകർക്ക് സ്വന്തം ഉറക്കം കളഞ്ഞ് ഇവർ മണിക്കൂറുകളോളം വിശറികൾ കൊണ്ട് തണുത്ത കാറ്റുവീശിക്കൊടുത്തു.
വംശീയവും മതപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറം പൗരന്മാർ തമ്മിലുള്ള മാനവികതയുടെയും സഹോദരബന്ധത്തിന്റെയും ഉജ്ജ്വല മാതൃകയായി മാറിയ ഈ പ്രവർത്തനം, ജന്തർ മന്തറിലെ ജനകീയ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വികാരനിർഭരവുമായ ഓർമ്മക്കുറിപ്പായി മാറി.
മയക്കുമരുന്ന് കേസിൽ പെടുത്തുമെന്ന മുംബൈ പോലീസിന്റെ ഭീഷണി
മുംബൈയിൽ സി.ജെ.പി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾ തെരുവിലിറങ്ങിയപ്പോൾ, കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളോട് മുംബൈ പോലീസ് സേനാംഗം കാണിച്ച കടുത്ത ഭീഷണിയുടെയും അതിക്രമത്തിന്റെയും ഞെട്ടിക്കുന്ന ഒരു വീഡിയോ സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ വൈറലായി മാറി.
പോലീസ് വാനിന്റെ ഉള്ളിലിരുന്ന് പ്രക്ഷോഭകരായ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഫോണിൽ പകർത്തിയ ഈ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങളിൽ, വണ്ടി ഓടിച്ചിരുന്ന പോലീസ് ഡ്രൈവർ കസ്റ്റഡിയിലുണ്ടായിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളെ മയക്കുമരുന്ന് കേസിൽ കുടുക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നത് വ്യക്തമായി കേൾക്കാം.
മുംബൈ പോലീസിന്റെ മോട്ടോർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് വിഭാഗത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നതും സയൺ പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ വിന്യസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതുമായ പവൻ സാംഗ്ലെ എന്ന പോലീസ് ഡ്രൈവറാണ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ ഈ ക്രൂരമായ ഭീഷണി മുഴക്കിയത്. "ഇനി മേലാൽ നിങ്ങളെ ഈ സമരപരിസരങ്ങളിൽ എവിടെയെങ്കിലും കണ്ടാൽ എന്നെക്കാൾ മോശക്കാരനായ ഒരു മനുഷ്യൻ വേറെയുണ്ടാകില്ല.
ഞാൻ നേരിട്ട് നിങ്ങളുടെ പോക്കറ്റുകളിൽ അമ്പത് ഗ്രാം മയക്കുമരുന്ന് വെച്ചുതരും. അതോടെ നിങ്ങളുടെ ജീവിതം തീരും, നിങ്ങൾക്ക് ജാമ്യം പോലും ലഭിക്കില്ല, നിങ്ങൾ ജയിലിൽ കിടന്ന് ചീയും" എന്നായിരുന്നു പവൻ സാംഗ്ലെയുടെ വാക്കുകൾ. അതിനൊപ്പം തന്നെ തങ്ങളുടെ ഡ്യൂട്ടി ഭാരത്തെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിച്ച് "നിങ്ങൾ കാരണമാണ് ഞങ്ങൾ കഷ്ടപ്പെടുന്നത്" എന്ന സത്യസന്ധമായ ഒരു കുറ്റസമ്മതവും ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നടത്തുന്നുണ്ട്.
സാംസ്കാരിക പ്രമുഖരുടെ നിലപാടുകളും മലയാളി താരങ്ങൾ നേരിട്ട സൈബർ ആക്രമണങ്ങളും
ദേശീയ ചലച്ചിത്ര-സംഗീത താരങ്ങളുടെ പിന്തുണ
വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിന് രാജ്യത്തെ ചലച്ചിത്ര-സംഗീത-സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ചരിത്രപരമായ പിന്തുണയാണ് ലഭിച്ചത്. ബോളിവുഡ് ഗായകൻ അരിജിത് സിംഗ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ക്രൂരതകളെ വിമർശിക്കുകയും "യൂണിഫോമിട്ട മനുഷ്യർ ഗുണ്ടകളെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു" എന്ന് തുറന്നടിക്കുകയും ചെയ്തു.
തന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വിയോജിപ്പുള്ള അനുഭാവികൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ പ്ലേലിസ്റ്റിൽ നിന്ന് തന്റെ പാട്ടുകൾ മായ്ച്ചുകളയാം (ഡിലീറ്റ് മൈ പ്ലേലിസ്റ്റ്) എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി തരംഗമായി മാറി. പഞ്ചാബി ഗായകനും നടനുമായ ദിൽജിത് ദോസാഞ്ച് വിദ്യാർത്ഥികളെ അധിക്ഷേപിക്കുന്നതിനെതിരെ ശക്തമായി സംസാരിക്കുകയും, വീണ്ടും തനിക്ക് "ദേശവിരുദ്ധൻ" പട്ടം ലഭിച്ചാലും സാരമില്ല എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ ഇൻഡി റാപ്പർ ഹനുമാൻകൈൻഡ്, യോ യോ ഹണി സിംഗ്, പഞ്ചാബി ഗായകൻ കക, സ്വാനന്ദ് കിർക്കിറെ, തമിഴ് ആർട്ടിസ്റ്റ് അറിവ് എന്നിവരും സമരത്തിന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഡൽഹിയിലെ തെരുവിൽ നേരിട്ടെത്തി പ്രക്ഷോഭത്തിന് മുൻനിരയിൽ നിന്ന ഷബാന ആസ്മി, ജാവേദ് അക്തർ, പ്രകാശ് രാജ്, ഒമി വൈദ്യ, അമോൽ പരാശർ തുടങ്ങിയവരുടെ സാന്നിധ്യവും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
ഇതുകൂടാതെ സോനു സൂദ്, വീർ ദാസ്, ഇമ്രാൻ ഖാൻ, പ്രീതി സിന്റ, ഡയാ മിർസ, അദിതി റാവു ഹൈദരി, സോഹ അലി ഖാൻ, റിതേഷ് ദേശ്മുഖ് - ജെനീലിയ ദമ്പതികൾ, പാ രഞ്ജിത്ത്, റിതിക സജ്ദേ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ ഭരണകൂട നടപടികളെ അപലപിച്ചു. ഡി.എം.കെ എം.പി കനിമൊഴി ജന്തർ മന്തറിലെത്തി പിന്തുണച്ചപ്പോൾ, വിജയ് ക്ഷണം ലഭിച്ചിട്ടും നേരിട്ടെത്താതിരുന്നത് അണികളിൽ ചെറിയ നിരാശ സൃഷ്ടിച്ചു.
വിസ്മയ മോഹൻലാലിന്റെ നിലപാടും നേരിട്ട കടുത്ത സൈബർ ആക്രമണവും
തൊഴിലില്ലായ്മയ്ക്കും പരീക്ഷാ ചോർച്ചയ്ക്കും എതിരെയുള്ള സമരത്തെക്കുറിച്ച് പ്രമുഖരിൽ ചിലർ മൗനം പാലിച്ചപ്പോൾ, സൂപ്പർതാരം മോഹൻലാലിന്റെ മകളും അഭിനേത്രിയുമായ വിസ്മയ മോഹൻലാൽ നടത്തിയ പ്രതികരണം വൻ വാർത്താപ്രാധാന്യം നേടി.
ഡൽഹിയിലെ പോലീസ് അടിച്ചമർത്തലിനെതിരെയും കണ്ണീർവാതകം, ലത്തിച്ചാർജ്, ഇന്റർനെറ്റ് റദ്ദാക്കൽ എന്നിവയ്ക്കെതിരെയും വിസ്മയ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലൂടെ പരസ്യമായി ചോദ്യങ്ങളുയർത്തി. "പൗരന്മാർ ശബ്ദമുയർത്തുമ്പോൾ ചർച്ചകൾക്ക് പകരം ക്രൂരമായ ബലപ്രയോഗമാണ് ഭരണകൂട മറുപടിയെങ്കിൽ, നമ്മൾ ഏത് തരം ജനാധിപത്യത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത് എന്ന് ചിന്തിക്കണം" എന്നായിരുന്നു വിസ്മയയുടെ വാക്കുകൾ.
വിസ്മയയുടെ പ്രതികരണത്തിന് പിന്നാലെ, ഭരണകൂട-ബി.ജെ.പി അനുകൂല സൈബർ ഹാൻഡിലുകളിൽ നിന്ന് വിസ്മയയ്ക്കും പിതാവ് മോഹൻലാലിനുമെതിരെ കടുത്ത സൈബർ ആക്രമണവും തെറിവിളികളുമാണ് അഴിച്ചുവിടപ്പെട്ടത്. വിസ്മയ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ച് റിലീസിനൊരുങ്ങുന്ന 'തുടക്കം' എന്ന സിനിമ ബഹിഷ്കരിക്കണമെന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും, മോഹൻലാലിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജിൽ കയറി വ്യക്തിഹത്യ നടത്തുകയും ചെയ്തു.
ടൊവിനോ തോമസും മറ്റു മലയാളി താരങ്ങളും ഉയർത്തിയ ശബ്ദം
സമാനമായി നടൻ ടൊവിനോ തോമസും വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് പോസ്റ്റ് പങ്കുവെച്ചതോടെ, ബി.ജെ.പി പ്രൊഫൈലുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് നേരെയും അപവാദ പ്രചാരണങ്ങളുമായി രംഗത്തെത്തി.
"വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്, എന്റെ രാഷ്ട്രീയം മനുഷ്യത്വമാണ്" എന്ന് ടൊവിനോ മറുപടി നൽകിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തെയും ദേശവിരുദ്ധനായി ചിത്രീകരിക്കാനാണ് സംഘപരിവാർ അണികൾ ശ്രമിച്ചത്.
ഇവർക്ക് പുറമെ ദുൽഖർ സൽമാൻ, കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ, ആസിഫ് അലി, പാർവ്വതി തിരുവോത്ത്, റീമ കല്ലിങ്കൽ, ആഷിഖ് അബു, റഹ്മാൻ തുടങ്ങിയ മറ്റു പ്രമുഖ മലയാളി ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരും പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്തുണയുമായി രംഗത്തെത്തി.
മേജർ രവിയുടെ തള്ളിപ്പറയലുകളും വിദേശ ഫണ്ടിംഗ് ആരോപണങ്ങളും
സമരത്തിന് പിന്നിൽ വിദേശ ഫണ്ടിംഗും ഗൂഢാലോചനയുമൊക്കെ ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്ഷോഭത്തെയും വിസ്മയ മോഹൻലാലിന്റെ പ്രതികരണത്തെയും സംവിധായകനും ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി നേതാവുമായ മേജർ രവി ഫേസ്ബുക്ക് ലൈവിലൂടെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞപ്പോൾ കേരളത്തിൽ കടുത്ത ഭിന്നതയും രോഷവുമാണ് ഉയർന്നത്.
ആദ്യം കുട്ടികളോട് സഹതാപം തോന്നിയെങ്കിലും പിന്നീട് നോക്കുമ്പോൾ സമരമുഖത്ത് കുട്ടികളല്ല, മറിച്ച് മുതിർന്ന 'കുട്ടന്മാരെയാണ്' കണ്ടതെന്നും, ഇതിനു പിന്നിൽ വിദേശ ഫണ്ടിംഗ് ആണെന്നുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോപണങ്ങൾ മലയാളികൾക്കിടയിൽ കടുത്ത അമർഷത്തിന് കാരണമായി.
വിയറ്റ്നാമിൽ വളർന്ന വിസ്മയയ്ക്ക് കാര്യങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വശം അറിയില്ലെന്നും രാഷ്ട്രീയ അറിവില്ലെന്നുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരസ്യ പ്രസ്താവനകളെ സാംസ്കാരിക കേരളം वൻതോതിൽ ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെയും ന്യായമായ സമരത്തെ ഇത്തരം വിലകുറഞ്ഞ ആരോപണങ്ങളിലൂടെ ഭരണാനുകൂലികൾ തള്ളിപ്പറഞ്ഞാൽ, പ്രബുദ്ധരായ ജനങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന കേരളീയ സമൂഹത്തിൽ അവർക്ക് പുറത്തിറങ്ങി നടക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത അപമാനകരമായ അവസ്ഥയുണ്ടാകുമെന്ന് കടുത്ത ഭാഷയിലാണ് മലയാളി പ്രൊഫൈലുകൾ പ്രതികരിച്ചതും.
രഞ്ജിനി ഹരിദാസിനെതിരെയുള്ള അധിക്ഷേപങ്ങളും ആക്ഷേപഹാസ്യ മറുപടിയും
ജന്തർ മന്തറിലെ സമരപ്പന്തൽ നേരിട്ട് സന്ദർശിക്കുകയും സമരം ചെയ്യുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പരസ്യമായി ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തതിന് പിന്നാലെ പ്രശസ്ത അവതാരകയും ആക്ടിവിസ്റ്റുമായ രഞ്ജിനി ഹരിദാസിന് നേരെ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി നേതാക്കൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരിൽ നിന്നും കടുത്ത അധിക്ഷേപങ്ങളും വ്യക്തിഹത്യകളുമാണ് ഉണ്ടായത്.
സമരത്തിന് പിന്നിൽ വിദേശ ഫണ്ടിംഗും ഗൂഢാലോചനയുമൊക്കെ ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് അവരെ ദേശവിരുദ്ധയായി ചിത്രീകരിക്കാൻ ഭരണകൂട അനുഭാവികൾ വൻതോതിൽ ശ്രമം നടത്തി.
എന്നാൽ, തനിക്കെതിരെ ഉയർന്ന ഇത്തരം കള്ള പ്രചാരണങ്ങളെയും വിദേശ ഫണ്ടിംഗ് ആരോപണങ്ങളെയും തികഞ്ഞ ആക്ഷേപഹാസ്യത്തോടെയാണ് രഞ്ജിനി നേരിട്ടത്. ഡൽഹിക്ക് പോകാൻ തനിക്ക് പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നും ചൈനയിൽ നിന്നും വൻതോതിൽ പണം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കടുത്ത നർമ്മത്തോടെയും പരിഹാസത്തോടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ അവർ വിളിച്ച് പറയുകയുണ്ടായി.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ വീഴ്ചകളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു പൗരനെയും വിദേശ ഫണ്ടിംഗിന്റെ പേര് പറഞ്ഞ് നിശ്ശബ്ദരാക്കാൻ നോക്കുന്ന വിലകുറഞ്ഞ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളെയും വെറുപ്പിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും തന്റെ തനതായ ശൈലിയിലുള്ള നർമ്മത്തിലൂടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തിലൂടെയും രഞ്ജിനി ഹരിദാസ് കടുത്ത പരിഹാസത്തോടെ നേരിട്ടു.
മാധ്യമ വിശ്വസനീയത തകർച്ചയുടെ ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങൾ
കോർപ്പറേറ്റ് ഉടമസ്ഥതയും സാമ്പത്തിക ആശ്രയത്വവും
ഇന്ത്യൻ മാധ്യമരംഗത്തെ വിശ്വാസ്യത തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണം കോർപ്പറേറ്റ് സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങളും ഭരണകൂട നിയമങ്ങളുമാണ്. വലിയ വ്യവസായ ഗ്രൂപ്പുകൾ മാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടുന്നതാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാമത്തെ കാരണം; റിലയൻസ് നെറ്റ്വർക്ക്18 ഗ്രൂപ്പിനെ ഏറ്റെടുത്തതും, അദാനി ഗ്രൂപ്പ് എൻ.ഡി.ടി.വി വാങ്ങിയതും ഇതിന് തെളിവാണ്.
സർക്കാരിന്റെ ബിസിനസ് അനുമതികളെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഇത്തരം കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കാൻ കഴിയില്ല. രണ്ടാമതായി, വരിക്കാരിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം കുറവായതിനാൽ ചാനലുകൾ പൂർണ്ണമായി സർക്കാരിന്റെ പരസ്യ വരുമാനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. സർക്കാരിനെതിരെ വാർത്ത നൽകിയാൽ പരസ്യം നൽകുന്നത് തടയുമെന്ന ഭയം എഡിറ്റർമാരെ കടുത്ത സ്വയം സെൻസർഷിപ്പിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും ആഗോള സൂചികകളിലെ തകർച്ചയും
മൂന്നാമതായി, പുതുതായി കൊണ്ടുവന്ന ഡി.പി.ഡി.പി ആക്ട് വിവരവകാശ നിയമത്തെ (ആർ.ടി.ഐ) ദൗർബല്യപ്പെടുത്തുകയും മാധ്യമപ്രവർത്തകർ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. നാലാമതായി, പുതിയ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് ബില്ലിലൂടെ യൂട്യൂബ് ചാനലുകളെയും സ്വതന്ത്ര പോഡ്കാസ്റ്റർമാരെയും സർക്കാരിന്റെ കർശനമായ സെൻസർഷിപ്പിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര സൂചികകൾ പരിശോധിച്ചാൽ, ഇന്ത്യയിലെ മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ തകർച്ച വ്യക്തമാണ്. 'റിപ്പോർട്ടേഴ്സ് വിത്തൗട്ട് ബോർഡേഴ്സ്' (ആർ.എസ്.എഫ്) പട്ടികയിൽ 2024-ൽ 159-ാം സ്ഥാനത്തും 2025-ൽ 151-ാം സ്ഥാനത്തുമായിരുന്ന ഇന്ത്യ, 2026-ൽ 157-ാം സ്ഥാനത്തേക്ക് വീണു.
ഡി.പി.ഡി.പി ആക്ട് കാരണം മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യം കൂടുതൽ പ്രതിസന്ധിയിലായി. റോയിട്ടേഴ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ 2026-ലെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം വാർത്തകളിലുള്ള വിശ്വാസ്യത 39% ആയി താഴ്ന്നു. വാർത്തകൾ കാണുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 52% ആയി ഉയരുകയും, പുതിയ തലമുറ (ജെൻ-സി) വാർത്ത അറിയാൻ യൂട്യൂബ് (58%), വാട്ട്സ്ആപ്പ് (56%) എന്നിവ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി: രൂപീകരണവും ഘടനവും
സുപ്രീം കോടതി പരാമർശവും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കവും
2026 മേയ് 15-ന് നടന്ന സുപ്രീം കോടതി വാദത്തിനിടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് നടത്തിയ ചില വാക്കാൽ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഉണ്ടായത്.
വിവിധ മേഖലകളിൽ വ്യാജ ബിരുദങ്ങളുമായി എത്തുന്ന വ്യക്തികളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കവെ, ചില തൊഴിൽരഹിതരായ യുവാക്കൾ "പാറ്റകളെപ്പോലെയും" "പരാന്നഭോജികളെപ്പോലെയും" മാധ്യമങ്ങളിലേക്കും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലേക്കും ആക്ടിവിസത്തിലേക്കും കടന്നുവന്ന് സ്ഥാപനങ്ങളെ ആക്രമിക്കുകയാണെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി.
പിന്നീട് ഇത് സംബന്ധിച്ച് കോടതി വ്യക്തത വരുത്തുകയും തട്ടിപ്പുകാരെ ഉദ്ദേശിച്ചാണ് അങ്ങനെ പറഞ്ഞതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, രൂക്ഷമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും തൊഴിലില്ലായ്മയും നേരിടുന്ന വലിയൊരു യുവതലമുറയ്ക്കിടയിൽ ഈ പ്രയോഗം കടുത്ത വികാരവിക്ഷോഭമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്.
ബോസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിലെ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ബിരുദാനന്തര ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയും മുൻ രാഷ്ട്രീയ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ വളണ്ടിയറുമായ 30 വയസ്സുകാരൻ അഭിജിത് ദിപ്കെ, ഈ ജുഡീഷ്യൽ പരാമർശത്തെ ഭരണകൂട വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണമാക്കി മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചു.
2026 മേയ് 16-ന്, ഭരണകക്ഷിയായ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ പേരിനെ പരസ്യമായി പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് ദിപ്കെ 'കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി' എന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രസ്ഥാനത്തിന് രൂപം നൽകി. ക്ലോഡ്, ചാറ്റ് ജി.പി.ടി തുടങ്ങിയ കൃത്രിമബുദ്ധി (എ.ഐ) സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് "മടിയന്മാരുടെയും തൊഴിലില്ലാത്തവരുടെയും ശബ്ദം" എന്ന ടാഗ്ലൈനിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പരിഹാസ പ്രകടനപത്രിക തയ്യാറാക്കുകയും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോം നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണവും വികസന ഘട്ടങ്ങളും
ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനം അഞ്ച് വ്യക്തമായ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് പുരോഗമിച്ചത്. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ സുപ്രീം കോടതി ഉന്നയിച്ച വാക്കാൽ നിരീക്ഷണങ്ങൾ യുവാക്കൾക്കിടയിൽ പെട്ടെന്ന് ഒരു വലിയ ഓൺലൈൻ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ, മേയ് 16-ന് കൃത്രിമബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ച വെബ്സൈറ്റിലൂടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളിലൂടെയും സി.ജെ.പി ഡിജിറ്റലായി പ്രവർത്തനം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു.
മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ, വെറും രണ്ടു ആഴ്ച കൊണ്ട് 2.2 കോടിയിലധികം ഫോളോവേഴ്സിനെ നേടി പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ സാന്നിധ്യത്തെപ്പോലും ഈ പ്രസ്ഥാനം പിന്നിലാക്കി. നാലാം ഘട്ടത്തിൽ, ഒരു വെറും ആക്ഷേപഹാസ്യ പ്രചാരണം എന്നതിലുപരി രാജ്യത്തെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളെ ബാധിക്കുന്ന പരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയ്ക്കെതിരെയുള്ള ഗൗരവകരമായ പോരാട്ടമായി പ്രസ്ഥാനം മാറി.
അഞ്ചാം ഘട്ടത്തിൽ, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ നിന്ന് തെരുവിലേക്ക് ഇറങ്ങിയ ഇവർ ജന്തർ മന്തറിൽ തുടർച്ചയായ സമരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ഒടുവിൽ പാർലമെന്റിലേക്ക് നടത്താൻ തീരുമാനിച്ച 'സൻസദ് ചലോ' മാർച്ചിലേക്ക് വഴിതുറക്കുകയും ചെയ്തു.
സി.ജെ.പിയുടെ ഓൺലൈൻ വളർച്ച അതിവേഗത്തിലായിരുന്നു. പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി വെറും 78 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പേജിലെ ഫോളോവേഴ്സിന്റെ എണ്ണം 30 ലക്ഷം കവിയുകയും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അത് 2.2 കോടിയിലധികമായി ഉയരുകയും ചെയ്തു. ദേശീയ സുരക്ഷ മുൻനിർത്തി ഇവരുടെ പ്രധാന അക്കൗണ്ടുകൾ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ബ്ലോക്ക് ചെയ്തെങ്കിലും, എൻക്риപ്റ്റഡ് ആപ്പുകൾ, യൂട്യൂബ്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം എന്നിവയിലൂടെയുള്ള ഇവരുടെ വ്യാപനം തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
നീറ്റ് പരീക്ഷാ വിവാദവും വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യകളും
ഒരു ഡിജിറ്റൽ പരിഹാസമായി തുടങ്ങിയെങ്കിലും, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയിലെ വീഴ്ചകളിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു. മെഡിക്കൽ പ്രവേശന പരീക്ഷയായ നീറ്റ് (2026) പരീക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രമക്കേടുകളാണ് പ്രധാന വിഷയമായത്.
പ്രതിവർഷം കേവലം 130,000 സീറ്റുകൾക്കായി 20 ലക്ഷത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളാണ് കഠിനമായി മത്സരിക്കുന്നത്. പരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയും മൂല്യനിർണ്ണയത്തിലെ വലിയ വീഴ്ചകളും കാരണം കോട്ട പോലുള്ള കോച്ചിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വൻതുക ചിലവാക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത ഇരട്ടിക്കുകയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം താങ്ങാനാവാതെ നിരവധി ആത്മഹത്യകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഈ സഹചര്യം മുൻനിർത്തി കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജി വെക്കുക, നാഷണൽ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസി (എൻ.ടി.എ) പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുക, ഇരയായ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുക എന്നീ ആവശ്യങ്ങൾ പ്രസ്ഥാനം ശക്തമായി മുന്നോട്ടുവെച്ചു.
സംഘടനയുടെ ഘടനാപരമായ രൂപരേഖ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, 2026 മേയ് 16-ന് അഭിജിത് ദിപ്കെയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് സി.ജെ.പി ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. തൊഴിലില്ലാത്ത ചെറുപ്പക്കാരെ അധിക്ഷേപിച്ച സുപ്രീം കോടതി പരാമർശം പ്രധാന ഇന്ധനമായ ഈ പ്രസ്ഥാനം, വെറും രണ്ടാഴ്ച കൊണ്ട് 2.2 കോടിയിലധികം ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം ഫോളോവേഴ്സിനെ നേടി വലിയ സ്വാധീനം ഉറപ്പിച്ചു.
നീറ്റ് പരീക്ഷാ ചോർച്ചയും ബിരുദധാരികൾക്കിടയിലെ 40 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന തൊഴിലില്ലായ്മയും ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ ഇവർക്ക്, പ്രമുഖ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സോനം വാങ്ചുക്, ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോσιαേഷൻ (എ.ഐ.എസ്.എ) എന്നിവരിൽ നിന്ന് ശക്തമായ പിന്തുണയാണ് ലഭിച്ചത്.
സ്ത്രീശക്തിയുടെ വിജയം: മോദി ഭരണകൂടത്തിന്റെ പതനം
ഈ സമരത്തിന്റെയും പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെയും മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നിന്നും ഒരു കാര്യം വളരെ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ; ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളായിരിക്കും ഈ സമരത്തെ ആത്യന്തികമായി വിജയിപ്പിക്കുക. നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പതനവും വീഴ്ചയും ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളിലൂടെയായിരിക്കുമെന്നാണ് ഈ സമരം ആത്യന്തികമായി തെളിയിക്കുന്നത്.
നീറ്റ് പരീക്ഷ എഴുതി വിജയിച്ചവരിൽ അൻപത്തിയെട്ട് ശതമാനത്തിലധികം പെൺകുട്ടികളാണ് എന്ന വസ്തുത വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഈ അഴിമതിയുടെയും പരീക്ഷാ ചോർച്ചകളുടെയും ഏറ്റവും വലിയ ഇരകൾ സ്ത്രീകളാണെന്നാണ്. തങ്ങളുടെ കരിയറും ജീവിതവും വച്ച് ഭരണകൂടം കളിക്കുന്ന അഹങ്കാരത്തിനെതിരെ അമ്മമാരും ഉദ്യോഗാർത്ഥികളായ വിദ്യാർത്ഥിനികളും ഒന്നടങ്കം തെരുവിലിറങ്ങിയത് സർക്കാരിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
റിയാ അഹിർ എന്ന ഇരുപത്തിയേഴുകാരിയായ പെൺകുട്ടി കനത്ത മഴയത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് പോലീസ് വണ്ടിക്ക് മുന്നിൽ കൈകൾ വിടർത്തിനിന്ന് അവരെ വിറപ്പിച്ചതും, കസ്റ്റഡി വാഹനങ്ങളുടെ വാതിൽ ബലമായി തുറന്ന് വിദ്യാർത്ഥികളെ മോചിപ്പിച്ചതും, ആണി തറച്ച പോലീസ് ലാത്തികൾക്ക് മുന്നിൽ പതറാതെ അവ തട്ടിപ്പറിച്ച പെൺപിള്ളേരുടെ വാശിയും, പ്രിയങ്ക ഗാന്ധിയെപ്പോലുള്ള പ്രമുഖ വനിതാ നേതാക്കൾ നേരിട്ട് അറസ്റ്റ് വരിച്ചുകൊണ്ട് നടത്തിയ പ്രതിരോധങ്ങളും ഇതിന്റെ ഉജ്ജ്വല ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
സ്ത്രീകളുടെ സുരക്ഷയും അവകാശങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യാതെ അവരെ അടിച്ചമർത്താൻ നോക്കുന്ന മോദി ഗവൺമെന്റിന്റെ അഹങ്കാരത്തിനേൽക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ജനകീയ തിരിച്ചടിയായിരിക്കും സ്ത്രീകളിലൂടെയുള്ള ഈ വമ്പിച്ച വിപ്ലവ മുന്നേറ്റം.
ഈ സമരത്തോടെ മാധ്യമങ്ങൾ തീർന്നു ..
കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി മുന്നേറ്റവും മുഖ്യധാര വാർത്താ മാധ്യമങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള കടുത്ത ജനരോഷവും ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലെ നിർണായകമായ ഒരു വഴിത്തിരിവിനെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും മാധ്യമങ്ങളും രാജ്യത്തെ യുവതലമുറയിൽ നിന്ന് എത്രത്തോളം അകലെയാണെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
എ.ഐ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഓൺലൈൻ ട്രോളുകളും മീമുകളും ഉപയോഗിച്ച് യുവാക്കൾ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സ്വയം സംഘടിക്കുന്നത് പുതിയൊരു ഡിജിറ്റൽ പ്രതിരോധ സംസ്കാരത്തിന് അടിത്തറയിട്ടിരിക്കുന്നു.
മാധ്യമങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വക്താക്കളായി മാറുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ അവയുടെ വിശ്വസനീയത പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളയുകയും ബദൽ ഡിജിറ്റൽ സ്രോതസ്സുകളിലേക്ക് തിരിയുകയും ചെയ്യും എന്നത് വ്യക്തമാണ്.
യുവാക്കളുടെ ഉദ്യോഗാർത്ഥി പ്രശ്നങ്ങളും പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളും പരിഹരിക്കപ്പെടാതിരിക്കുകയും, മാധ്യമങ്ങൾ സത്യസന്ധമായ വാച്ച്ഡോഗ് പ്രവർത്തനം മറന്ന് സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നിടത്തോളം കാലം ഇത്തരം ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ രാജ്യത്ത് കൂടുതൽ ശക്തി പ്രാപിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും.
GENZ MALLU :

