രജനീഷ്പുരം, 64000 ഏക്കർ, 93 റോൾസ് റോയ്‌സ് കാറുകൾ: ഓഷോയുടെ ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവും !!

മോഹൻലാൽ എങ്ങനെ ഓഷോ ആരാധകനായി: ആരോഗ്യപ്രതിസന്ധിയും ആത്മീയ തത്ത്വചിന്തയും

മലയാള സിനിമയിലെ പ്രമുഖ നടൻ മോഹൻലാൽ ഓഷോയുടെ കടുത്ത ആരാധകനും വായനക്കാരനുമായി മാറിയതിന് പിന്നിൽ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലുണ്ടായ കടുത്ത ഒരു ആരോഗ്യപ്രതിസന്ധിയാണുള്ളത്.

സിനിമാ ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കടുത്ത നടുവേദനയും തണ്ടെല്ലിനേറ്റ പരിക്കുകളും മൂലം അദ്ദേഹം ശാരീരികമായും മാനസികമായും വലിയ തളർച്ച അനുഭവിച്ചു. ഭാവി ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും കരിയറിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിനെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥമാക്കിയിരുന്നു.

ഈ മാനസിക-ശാരീരിക പ്രയാസങ്ങളിൽ കഴിയവേ, പ്രശസ്ത ഗായകൻ കെ.ജെ. യേശുദാസ് ആണ് മോഹൻലാലിന് കോയമ്പത്തൂരിലെ ആര്യവൈദ്യ ഫാർമസിയിലെ ആയൂർവ്വേദ ചികിത്സ നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.

തുടർന്ന് പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാറിന്റെയും പി.വി. രാമവാരിയരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ 40 ദിവസം നീളുന്ന കഠിനമായ ആയുർവേദ ചികിത്സയ്ക്കായി മോഹൻലാൽ കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് പോയി. വായനയോ, ദീർഘനേരം ഇരിക്കലോ നടക്കലോ ഇല്ലാതെ, ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം കണ്ണുകളടച്ച് നിശ്ചലനായി കിടക്കേണ്ട കടുത്ത നിബന്ധനകളുള്ള ഏകാന്തവാസമായിരുന്നു ആ ചികിത്സാ കാലയളവ്.

ഏകാന്തതയിൽ മനസ്സിൽ ചിന്തകൾ കാടുകയറി അസ്വസ്ഥനായിരുന്ന മോഹൻലാലിന്, ഒരു ദിവസം ആര്യവൈദ്യ ഫാർമസി മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ ഓഷോ രജനീഷിന്റെ ഒരു പ്രഭാഷണ കാസറ്റ് കേൾക്കാനായി നൽകി.

ഏകാന്ത മുറിയിലിരുന്ന് ആ കാസറ്റ് കേട്ട മോഹൻലാലിന്, ഇരുട്ടിലേക്ക് കടന്നുവന്ന വലിയൊരു വെളിച്ചമായിട്ടാണ് ഓഷോയുടെ ശബ്ദവും വാക്കുകളും അനുഭവപ്പെട്ടത്. ഓഷോയുടെ ശാന്തവും എന്നാൽ ആഴത്തിലുള്ളതുമായ ചിന്തകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങളെയും അസ്വസ്ഥതകളെയും കഴുകിക്കളയുകയും, വലിയൊരു ആന്തരിക സമാധാനവും കാഴ്ചപ്പാടും നൽകുകയും ചെയ്തു.

ഓഷോയുടെ ചിന്തകൾ മോഹൻലാലിന്റെ ജീവിത വീക്ഷണത്തെയും അഭിനയ സമീപനത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുകയുണ്ടായി. "ജീവിതമെന്നാൽ ഒഴുകി നീങ്ങുന്ന ഒന്നാണ്, ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വേവലാതിപ്പെടാതെ ഒരു ഇലപോലെ കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിനൊപ്പം ഒഴുകുക" എന്ന ഓഷോയുടെ തത്ത്വചിന്തയെക്കുറിച്ച് മോഹൻലാൽ പിന്നീട് വാചാലനായിട്ടുണ്ട്.

"ഒന്നുമാകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ല, ഇപ്പോഴും എനിക്കറിയില്ല എൻ്റെ ലക്ഷ്യമെന്താണെന്ന്, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിനൊപ്പം ഒരു ഇലപോലെ ഞാൻ ഒഴുകുന്നു" എന്ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ മാതൃഭൂമി കോളങ്ങളിലൂടെയും അഭിമുഖങ്ങളിലൂടെയും തുറന്നുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

2016-ൽ ഓഷോയുടേതിന് സമാനമായ രൂപഭംഗിയോടെ മോഹൻലാൽ നടത്തിയ മേക്ക് ഓവർ ചിത്രം സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പങ്കുവെച്ചത് വൻതോതിൽ വൈറലായിരുന്നു. "In disguise of the limitless man - The Ocean of Love" എന്ന കുറിപ്പോടെ അദ്ദേഹം പങ്കുവെച്ച ചിത്രം ഓഷോയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കടുത്ത ആദരവ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു.

ഓഷോയുടെ അപൂർവ്വ പുസ്തക ശേഖരങ്ങൾ വായിക്കുകയും, തന്റെ ബ്ലോഗുകളിലൂടെയും കുറിപ്പുകളിലൂടെയും ഓഷോ ചിന്തകൾ പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മോഹൻലാൽ ഇന്നും ഓഷോ തത്ത്വചിന്തയുടെ പ്രമുഖ പ്രചാരകനാണ്.

ഷീലയും രജനീഷും തമ്മിലുള്ള ആദ്യ സന്ദർശനവും പ്രണയബന്ധവും

പതിനാറാം വയസ്സിലാണ് (1960-കളുടെ അവസാനത്തിൽ) ഷീല അംബാലാൽ പട്ടേൽ എന്ന ഗുജറാത്തി പെൺകുട്ടി ഓഷോയെ (അന്ന് ആചാര്യ രജനീഷ്) ആദ്യമായി നേരിട്ട് കാണുന്നത്. ഷീലയുടെ പിതാവ് അംബാലാൽ പട്ടേൽ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായ വ്യക്തിയും ഓഷോയുടെ ആദ്യകാല പ്രഭാഷണങ്ങളുടെ ആരാധകനുമായിരുന്നു.

പിതാവാണ് ഷീലയെ ഓഷോയുടെ പ്രഭാഷണ സദസ്സിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയത്. ആദ്യ കാഴ്ചയിൽ തന്നെ ഓഷോയുടെ കരിസ്മാറ്റിക് വ്യക്തിത്വത്തിലും വാക്കുകളിലും ഷീല തികച്ചും ആകൃഷ്ടയായി. ആ നിമിഷത്തിൽ മരണം സംഭവിച്ചാൽ പോലും താൻ അത് സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കുമായിരുന്നുവെന്നും, തന്റെ ജീവിതം അത്രത്തോളം പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെട്ടുവെന്നും ഷീല പിൽക്കാലത്ത് തന്റെ അനുഭവം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ സന്ദർശനത്തിന് ശേഷം ഷീല ഉപരിപഠനത്തിനായി അമേരിക്കയിലേക്ക് പോവുകയും മോണ്ട്ക്ലെയർ സ്റ്റേറ്റ് കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടുകയും ചെയ്തു. അവിടെ വെച്ച് തന്റെ ആദ്യ ഭർത്താവായ മാർക്ക് ഹാരിസ് സിൽവർമാനെ കണ്ടുമുട്ടി വിവാഹം കഴിച്ചെങ്കിലും, ഓഷോയോടുള്ള ഭക്തിയും ആകർഷണവും അവരുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിന്നു.

1972-ൽ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ഷീല, പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ ചേരുകയും ഓഷോയിൽ നിന്ന് 'മാ ആനന്ദ് ഷീല' എന്ന ആത്മീയ നാമം സ്വീകരിച്ച് പൂർണ്ണസമയ শিষ্যയായി മാറുകയും ചെയ്തു. പിൽക്കാലത്ത് ഭർത്താവ് മരണമടഞ്ഞതോടെ ആശ്രമ ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ ഷീല കൂടുതൽ മുഴുകി.

ഓഷോയും മാ ആനന്ദ് ഷീലയും തമ്മിൽ അത്യന്തം തീവ്രമായ പ്രണയവും വൈകാരിക ആത്മബന്ധവുമാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്. താൻ ഓഷോയെ ആഴത്തിൽ പ്രണയിച്ചിരുന്നുവെന്നും, ഓഷോയ്ക്ക് തന്നോട് അതിരറ്റ സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ഷീല പലപ്പോഴും പരസ്യമായി പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ആത്മീയമായ അന്വേഷണങ്ങളേക്കാളും ധ്യാന സാങ്കേതികവിദ്യകളേക്കാളും ഓഷോ എന്ന വ്യക്തിയോടുള്ള തീവ്രമായ പ്രണയമാണ് തന്നെ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് നയിച്ചതെന്ന് ഷീല വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒറിഗോണിൽ ഓഷോ പൊതു മൗനത്തിലായിരുന്ന കാലയളവിൽ സായാഹ്നങ്ങളിൽ ഒന്നിച്ചിരുന്ന് സിനിമകൾ കാണുകയും (ഉദാഹരണത്തിന് ഉമ്രാവോ ജാൻ), കവിതകൾ ആസ്വദിക്കുകയും ചെയ്യുകയെന്നത് അവരുടെ പതിവായിരുന്നു.

എന്നാൽ, തങ്ങൾ തമ്മിൽ ശാരീരികമോ ലൈംഗികമോ ആയ യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്ന് ഷീല തന്നെ മസ്തിഷ്കപ്രക്ഷാളനങ്ങൾക്കും വിചാരണകൾക്കും ശേഷം നൽകിയ അഭിമുഖങ്ങളിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഓഷോയുടെ വ്യക്തിപരമായ പങ്കാളിയും പരിചാരികയുമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് മാ പ്രേം നിർവ്വാണോ (വിവേക്) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വനിതയായിരുന്നു. ഷീലയും ഓഷോയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ലൈംഗികതയ്ക്ക് അപ്പുറമുള്ള കടുത്ത ആധിപത്യ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു വൈകാരിക പ്രണയമായിരുന്നു.

ഷീലയുടെ ഓഷോയോടുള്ള പ്രണയം പിൽക്കാലത്ത് കടുത്ത സ്വാർത്ഥതയിലേക്കും (possessiveness) അസൂയയിലേക്കും വഴിമാറി. ഓഷോയിലേക്ക് മറ്റാരും അടുക്കരുതെന്നും, അദ്ദേഹത്തിലേക്കുള്ള ഏക വാതിലായി താൻ മാത്രം നിലകൊള്ളണമെന്നും ഷീല ആഗ്രഹിച്ചു.

ഈ കടുത്ത ഉടമസ്ഥതാബോധമാണ് ഓഷോയുടെ പേഴ്‌സണൽ സ്റ്റാഫുകളുമായി (വിവേക്, ഡോ. ദേവരാജ്) കടുത്ത ശത്രുതയിലേക്കും, സാൽമൊണെല്ല ബയോ ഭീകരാക്രമണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിനാശകരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചത്.

1985-ൽ ഷീല നാടുവിടുകയും ഓഷോ അവർക്കെതിരെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ കുറ്റാരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, ഇന്നും താൻ ഓഷോയെ പ്രണയിക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നുവെന്നുമാണ് ഷീല വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

രജനീഷ്പുരം, 64,000 ഏക്കർ ബിഗ് മുദ്ദി റാഞ്ച്, 93 റോൾസ് റോയ്സ് കാറുകൾ

1981 മേയിൽ, കടുത്ത പുറംവേദന, ആസ്ത്മ, പ്രമേഹം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ഇന്ത്യൻ നികുതി അധികൃതരുമായുള്ള കേസുകളും കാരണം ഓഷോ (ഭഗവാൻ ശ്രീ രജനീഷ്) വൈദ്യസഹായത്തിനും പുതിയ താവളത്തിനുമായി അമേരിക്കയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു. പൂനെ ആശ്രമത്തിലെ സംഘർഷഭരിതമായ അന്തരീക്ഷവും ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ വിസ-നികുതി നിയന്ത്രണങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാറ്റത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി.

ഓഷോയുടെ പ്രധാന അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായിരുന്ന മാ ആനന്ദ് ഷീലയുടെ (ഷീല സിൽവർമാൻ) നേതൃത്വത്തിൽ ഒറിഗോണിലെ വാസ്കോ കൗണ്ടിയിലുള്ള 64,000 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള ബിഗ് മുദ്ദി റാഞ്ച് 5.75 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് വാങ്ങി. വിജനവും വരണ്ടതുമായ ഈ മലയോര പ്രദേശം വലിയൊരു ആത്മീയ നഗരമാക്കി മാറ്റാനായിരുന്നു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പദ്ധതി.

അവിടെ, പ്രസ്ഥാനം 'രജനീഷ്പുരം' എന്ന പേരിൽ ഒരു സ്വകാര്യ മുനിസിപ്പാലിറ്റി നിയമപരമായി രൂപീകരിക്കുകയും ഭൂമി വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് സന്യാസികൾ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്ത് വൻതോതിലുള്ള നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.

അടുത്ത മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ, സന്യാസികൾ അവിശ്വസനീയമായ രീതിയിൽ ആ റാഞ്ചിനെ 3,000-ത്തിലധികം സ്ഥിരതാമസക്കാരുള്ള ഒരു നഗരമാക്കി മാറ്റി. മുനിസിപ്പാലിറ്റി സ്വന്തമായി ഫയർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്, പോലീസ് സേന (രജനീഷ് സെക്യൂരിറ്റി), പൊതുഗതാഗതത്തിനായി ബസ് ശൃംഖലകൾ എന്നിവ സ്ഥാപിച്ചു.

കമ്മ്യൂണിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി 'കൃഷ്ണമൂർത്തി തടാകം' എന്ന വലിയ കുടിവെള്ള സംഭരണിയും, സോളാർ ഊർജ്ജ നിലയങ്ങളും, വലിയ വിമാനങ്ങൾ ഇറങ്ങാൻ സാധിക്കുന്ന റൺവേ ഉള്ള 'ബിഗ് മുദ്ദി വിമാനത്താവളവും' സജ്ജീകരിച്ചു. പ്രകൃതിസൗഹൃദപരമായ കൃഷിയിലൂടെ സ്വന്തമായി ഭക്ഷണം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനും അവർക്ക് സാധിച്ചു.

ഒരേ സമയം പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ഒരുമിച്ച് ധ്യാനിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന രണ്ട് ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള കൂറ്റൻ ധ്യാന ഹാളും ആധുനിക രീതിയിലുള്ള പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങളും നഗരത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഒരു മരുഭൂമിയെ ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ട് സ്വയംപര്യാപ്ത ആധുനിക നഗരമാക്കി മാറ്റിയ ഈ പരീക്ഷണം ആഗോള ശ്രദ്ധ പിടിച്ച പറ്റി.

ഒറിഗോൺ ഘട്ടത്തിൽ, ഓഷോ പൊതു മൗനത്തിന്റെയും ആന്തരിക ഒറ്റപ്പെടലിന്റെയും ഒരു കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു, തന്റെ സെക്രട്ടറി മാ ആനന്ദ് ഷീലയിലൂടെ മാത്രം പുറംലോകവുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തി. ഈ കാലയളവിൽ പൊതു പ്രഭാഷണങ്ങൾക്ക് പകരം നിശബ്ദ സാന്നിധ്യമാണ് അദ്ദേഹം നൽകിയിരുന്നത്.

ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തവും ആഗോളതലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടതുമായ ഒരു സവിശേഷത അദ്ദേഹത്തിന്റെ 93 ആഡംബര റോൾസ് റോയ്സ് കാറുകളുടെ (Rolls-Royce) ശേഖരമായിരുന്നു. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സമ്പന്നരായ അനുയായികൾ സമ്മാനിച്ചതും കമ്മ്യൂണിന്റെ ട്രസ്റ്റ് വാങ്ങിയതുമായിരുന്നു ഈ ആഡംബര വാഹനങ്ങൾ.

ദിവസവും ഒരു നിശ്ചിത സമയത്ത് കമ്മ്യൂണിലെ റോഡുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം റോൾസ് റോയ്സ് കാറിൽ പതുക്കെ സഞ്ചരിക്കുമായിരുന്നു; ഇതിനെ സന്യാസികൾ "ഡ്രൈവ്-ബൈ" എന്ന് വിളിച്ചു. റോഡിന് ഇരുവശത്തും അണിനിരക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തന്മാർ പൂക്കൾ അർപ്പിച്ചും ധ്യാനാത്മകമായും അദ്ദേഹത്തെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.

ഈ ആഡംബര ശേഖരത്തിന് പിന്നിൽ വ്യക്തമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ പശ്ചാത്തലമുണ്ടായിരുന്നു. പരമ്പരാഗത മതങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തെയും തപസ്യയെയും വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ എതിർത്ത അദ്ദേഹം, ദാരിദ്ര്യം ആത്മീയതയുടെ ലക്ഷണമല്ല മറിച്ച് അതൊരു മാനസിക വൈകല്യമാണെന്ന് വാദിച്ചു.

ഭൗതിക ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന 'സോർബയും' ആന്തരിക ശാന്തി നിലനിർത്തുന്ന 'ബുദ്ധനും' ഒരേ വ്യക്തിയിൽ സമ്മേളിക്കുന്ന തന്റെ "സോർബ ദി ബുദ്ധ" ദർശനത്തിന്റെ മാതൃകയായി അദ്ദേഹം ഈ ആഡംബരത്തെ ഉയർത്തിക്കാട്ടി. ഭൗതിക സമൃദ്ധിയും ആത്മീയതയും ഒന്നിച്ച് കൊണ്ടുപോകാം എന്ന് തെളിയിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

കൂടാതെ, മാധ്യമങ്ങളുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും ബാഹ്യ ഭൗതിക വസ്തുക്കളോടുള്ള അന്ധമായ ആകർഷണത്തെയും കപട സദാചാരത്തെയും തുറന്നുകാട്ടാനുള്ള ഒരു തന്ത്രമായി അദ്ദേഹം ഇതിനെ ഉപയോഗിച്ചു. ഈ കാറുകളിലൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം പേരിൽ ഉള്ളതായിരുന്നില്ല; അവയെല്ലാം കമ്മ്യൂൺ ട്രസ്റ്റിന്റെ വകയായിരുന്നു.

രജനീഷ്പുരത്തിന്റെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ചയും വേറിട്ട ജീവിതരീതിയും വാസ്കോ കൗണ്ടിയിലെ പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗവുമായും തൊട്ടടുത്തുള്ള ആന്റലോപ് നഗരവാസികളുമായും കടുത്ത സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. ഭൂവിനിയോഗ നിയമങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി ചട്ടങ്ങൾ എന്നിവയെ ചൊല്ലി തർക്കങ്ങൾ രൂക്ഷമായി.

തങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രാദേശിക എതിർപ്പുകളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ സന്യാസികൾ ആന്റലോപ് സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കുകയും കൗണ്ടി ഭരണസമിതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്വാധീനമുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് വൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടയാക്കി.

ഇതോടെ ഒറിഗോൺ സംസ്ഥാന ഭരണകൂടവും എഫ്.ബി.ഐ (FBI), ഇമിഗ്രേഷൻ വകുപ്പ് തുടങ്ങിയ ഫെഡറൽ ഏജൻസികളും ആശ്രമത്തിനെതിരെ വിപുലമായ അന്വേഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ, ഭൂമി രജിസ്ട്രേഷനുകൾ, കുടിയേറ്റ വിസകൾ എന്നിവ കടുത്ത നിരീക്ഷണത്തിലായി.

ഭരണകൂട സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിൽ, ഷീലയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'ജീസസ് ഗ്രോവ്' ഭരണവിഭാഗവും ഓഷോയുടെ വ്യക്തിഗത ജീവനക്കാരും തമ്മിൽ കടുത്ത ആന്തരിക അധികാര തർക്കങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. ആശ്രമത്തിനുള്ളിൽ കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു.

1984 നവംബറിലെ വാസ്കോ കൗണ്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം സ്വാധീനിക്കാനായി ദി ഡാല്ലസ് നഗരത്തിലെ 10 റെസ്റ്റോറന്റുകളിലെ സലാഡ് ബാറുകളിൽ Salmonella typhimurium ബാക്ടീരിയ കലർത്തി ഷീലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വിഷബാധയുണ്ടാക്കി. 751 ആളുകൾ രോഗബാധിതരായ ഈ സംഭവം അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വൻകിട ജൈവഭീകരാക്രമണമായി മാറിയത് വലിയ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

1985 സെപ്റ്റംബറിൽ നിയമനടപടികൾ ഭയന്ന് ഷീലയും ഉന്നത കൂട്ടാളികളും വെസ്റ്റ് ജർമ്മനിയിലേക്ക് നാടുവിട്ടു. തുടർന്ന് ഓഷോ തന്റെ മൗനം വെടിയുകയും വാർത്താസമ്മേളനം വിളിച്ച് ഷീലയുടെ ഗ്രൂപ്പ് വിഷപ്രയോഗം, ഫോൺ ചോർത്തൽ, തീവെപ്പ്, സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകൾ എന്നിവ നടത്തിയെന്ന് പരസ്യമായി കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതോടെ ഫെഡറൽ അധികാരികൾ ഓഷോയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ നീക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 1985 ഒക്ടോബർ 28-ന് നോർത്ത് കരോലിനയിലെ ഷാർലറ്റ് വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് ചാർട്ടർ ചെയ്ത ലിയർ ജെറ്റിൽ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്ന ഓഷോയെയും അനുയായികളെയും എഫ്.ബി.ഐ ഏജന്റുകൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.

കസ്റ്റഡിയിലായ ഓഷോ, നീണ്ട വിചാരണകൾ ഒഴിവാക്കാനായി രണ്ടു കുടിയേറ്റ ലംഘന കുറ്റങ്ങളിൽ 'ആൽഫോർഡ് പ്ലീ' (Alford plea) നൽകി. കോടതി അദ്ദേഹത്തിന് 400,000 ഡോളർ പിഴയും, 10 വർഷത്തെ സസ്‌പെൻഡഡ് ശിക്ഷയും വിധിക്കുകയും അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു.

നാടുകടത്തപ്പെട്ട ഓഷോ ലോക പര്യടനം ആരംഭിച്ചെങ്കിലും, അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ശക്തമായ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദം കാരണം ലോകത്തെ 21 രാജ്യങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രവേശന വിലക്കേർപ്പെടുത്തുകയോ എത്തിയ ഉടൻ പുറത്താക്കുകയോ ചെയ്തു.

സാമ്പത്തിക ആസ്തികളും പ്രമുഖ അനുയായികളുടെ സംഭാവനകളും

1981 മുതൽ 1985 വരെയുള്ള അമേരിക്കൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒറിഗോണിലെ വാസ്കോ കൗണ്ടിയിൽ 64,000 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള ബിഗ് മുദ്ദി റാഞ്ച് വാങ്ങിയതും വികസിപ്പിച്ചതുമാണ് ഓഷോ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൗതിക നിക്ഷേപം.

5.75 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് വാങ്ങിയ ഈ ഭൂമിയിൽ വിമാനത്താവളം, റോഡുകൾ, കുടിവെള്ള സംഭരണികൾ, സോളാർ പ്ലാന്റുകൾ, കൂറ്റൻ പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി അക്കാലത്ത് 50 ദശലക്ഷം മുതൽ 75 ദശലക്ഷം ഡോളർ വരെ (അതായത് കോടിക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ രൂപ) നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.

1981 നും 1985 നും ഇടയിലുള്ള നാല് വർഷത്തിനുള്ളിൽ മാത്രം ഏകദേശം 130 ദശലക്ഷം ഡോളർ (ഇന്നത്തെ മൂല്യത്തിൽ ₹1,000 കോടിയിലധികം) അമേരിക്കയിലെ രജനീഷ്പുരം കമ്മ്യൂണിലേക്ക് പണമായി ഒഴുകിയെത്തിയെന്ന് അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമ്പന്നരായ അനുയായികളിൽ നിന്നുള്ള ആത്മീയ സംഭാവനകൾ, വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ബിസിനസ്സുകൾ, ധ്യാന കോഴ്‌സുകളുടെ ഫീസുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു ഈ വൻ തുകയുടെ പ്രധാന ഉറവിടം.

അമേരിക്കൻ കമ്മ്യൂണിന്റെ ആസ്തികൾക്ക് പുറമെ, യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടന്ന വിൽപന ശൃംഖലകൾ, പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസുകൾ, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകെ അന്താരാഷ്ട്ര മൂല്യം അന്ന് 100 ദശലക്ഷം മുതൽ 200 ദശലക്ഷം ഡോളർ വരെയായി ബാഹ്യ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധർ കണക്കാക്കിയിരുന്നു.

അന്നത്തെ സാമ്പത്തിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ വെച്ചുനോക്കുമ്പോൾ ഒരു ആത്മീയ പ്രസ്ഥാനം കൈവരിച്ച ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക വളർച്ചകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.

ഓഷോയുടെ സാമ്പത്തിക പ്രതാപത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പ്രതീകമായിരുന്നു ഒറിഗോണിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ട 93 ആഡംബര റോൾസ് റോയ്സ് കാറുകളുടെ ശേഖരം. ഇതുകൂടാതെ, കമ്മ്യൂണിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന സ്വകാര്യ വിമാനങ്ങൾ, ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന വജ്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും പതിച്ച ആഡംബര വാച്ചുകൾ എന്നിവയും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആസ്തികളുടെ ഭാഗമായി ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഈ ആഡംബരങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ വ്യക്തമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ ന്യായീകരണങ്ങളാണ് ഓഷോ നൽകിയത്. പരമ്പരാഗത മതങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തെയും തപസ്യയെയും വിശുദ്ധീകരിച്ച് മനുഷ്യനെ മാനസിക വൈകല്യത്തിലേക്ക് തള്ളിയിടുകയാണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തിയ അദ്ദേഹം, ഭൗതിക സമൃദ്ധിയും ആത്മീയ ശാന്തിയും ഒന്നിച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്ന "സോർബ ദി ബുദ്ധ" എന്ന ആശയം തെളിയിക്കാനാണ് ഈ കാറുകൾ ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

എന്നിരുന്നാലും, നിയമപരമായും ഔദ്യോഗികമായും ഇതിൽ ഒന്നുപോലും ഓഷോയുടെ സ്വന്തം പേരിൽ വ്യക്തിഗത സ്വത്തായി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതായിരുന്നു യാഥാർത്ഥ്യം. 'രജനീഷ് ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ', വിവിധ കമ്മ്യൂൺ ട്രസ്റ്റുകൾ എന്നിവയുടെ പേരിലായിരുന്നു ഈ ആസ്തികളെല്ലാം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നത്; ഓഷോ അവ തനിക്ക് അനുവദിച്ച സൗകര്യങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്തിരുന്നത്.

1985-ൽ അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം കുടിയേറ്റ തട്ടിപ്പുകൾക്കും മറ്റ് കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും കേസ് എടുത്തതിനെത്തുടർന്ന് ഒറിഗോണിലെ രജനീഷ്പുരം കമ്മ്യൂൺ പൂർണ്ണമായും തകരുകയും അടച്ചുപൂട്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഫെഡറൽ പിഴകൾ, കോടതി ചിലവുകൾ, വൻ കടങ്ങൾ എന്നിവ തീർക്കുന്നതിനായി ഒറിഗോണിലെ 64,000 ഏക്കർ ഭൂമിയും ലേലം ചെയ്യപ്പെടുകയും വാഹനങ്ങളും മറ്റ് വസ്തുക്കളും വിറ്റഴിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഇതോടൊപ്പം, അന്നത്തെ പ്രധാന അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായിരുന്ന മാ ആനന്ദ് ഷീല കമ്മ്യൂണിന്റെ 55 ദശലക്ഷം ഡോളറുമായി യൂറോപ്പിലേക്ക് കടന്നുകളഞ്ഞു എന്ന ഗുരുതരമായ സാമ്പത്തിക തിരിമറി ആരോപണവും അക്കാലത്ത് ഉയർന്നുവന്നു. അമേരിക്കൻ തകർച്ചയോടെ പ്രസ്ഥാനത്തിന് വിദേശത്തുണ്ടായിരുന്ന ഭൗതിക ആസ്തികളുടെ ഭൂരിഭാഗവും നഷ്ടപ്പെടുകയുണ്ടായി.

എന്നിരുന്നാലും, 1987-ൽ ഓഷോ ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തി പൂനെയിലെ പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിച്ചപ്പോൾ, കൊറേഗാവ് പാർക്കിലുള്ള 28 ഏക്കറോളം വരുന്ന പ്രധാന ആശ്രമ ഭൂമിയും കെട്ടിടങ്ങളും പ്രസ്ഥാനത്തിന് സ്വന്തമായി ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ, ഓഷോയുടെ അയ്യായിരത്തിലധികം വരുന്ന പ്രഭാഷണങ്ങളുടെ ഓഡിയോ-വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗുകളും പുസ്തകങ്ങളുടെ പകർപ്പവകാശങ്ങളും (IPR) വിലമതിക്കാനാവാത്ത ആസ്തിയായി തുടർന്നു.

ഓഷോയുടെ മരണശേഷം സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ് കേന്ദ്രമായ ഓഷോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫൗണ്ടേഷന്റെ (OIF) ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള പൂനെ ആശ്രമത്തിന്റെയും അനുബന്ധ സ്വത്തുക്കളുടെയും നിലവിലെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സന്യാസികൾക്കിടയിൽ വലിയ തർക്കവിഷയമാണ്. നിലവിൽ പൂനെയിലെ ഭൂമി, കെട്ടിടങ്ങൾ, 9,000 മണിക്കൂറിലധികം വരുന്ന ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത പ്രഭാഷണങ്ങൾ, 650-ലധികം പുസ്തകങ്ങളുടെ ആഗോള പകർപ്പവകാശങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആകെ മൂല്യം ₹2,200 കോടിയിലധികം വരുമെന്ന് പൂനെ സിവിൽ കോടതിയിലെ കേസുകളിൽ വിമത സന്യാസികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

പൂനെ കൊറേഗാവ് പാർക്കിലെ ആശ്രമ ഭൂമിയുടെ അമിതമായ വിപണി മൂല്യമാണ് ഈ തർക്കങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണം. 2021-ൽ കോവിഡ് പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാനെന്ന പേരിൽ ആശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായ വെറും 2.4 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള 'ഭാഷോ' ഭൂമി വിൽക്കാൻ തുനിഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ അതിന് ₹107 കോടി രൂപ ബിൽഡർമാർ നൽകാൻ തയ്യാറായിരുന്നു എന്നത് ഈ ആസ്തിയുടെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇന്ന് ഒരു ആഡംബര മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ടായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പൂനെ കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രതിദിന പ്രവേശന പാസുകൾ, താമസ നിരക്കുകൾ, മെഡിറ്റേഷൻ കോഴ്‌സുകൾ, പുസ്തക റോയൽറ്റികൾ എന്നിവയിലൂടെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപ വരുമാനമായി ട്രസ്റ്റിലേക്ക് എത്തുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ സാമ്പത്തിക വിനിയോഗത്തെക്കുറിച്ചും വിദേശ ഫണ്ട് തിരിമറികളെക്കുറിച്ചും മഹാരാഷ്ട്ര ചാരിറ്റി കമ്മീഷണറുടെ കീഴിൽ പ്രത്യേക ഓഡിറ്റുകളും അന്വേഷണങ്ങളും നടന്നുവരുന്നു.

ബോളിവുഡിലെ സൂപ്പർതാരമായിരുന്ന വിനോദ് ഖന്നയുടെ (സ്വാമി വിനോദ് ഭാരതി) ആത്മീയ സമർപ്പണമാണ് ഓഷോ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് എത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ വ്യക്തിഗത സംഭാവനകളിൽ ഒന്ന്. 1982-ൽ തന്റെ ജനപ്രീതിയുടെയും സാമ്പത്തിക വിജയത്തിന്റെയും കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കെ അഭിനയ ജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച അദ്ദേഹം, തനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന വലിയ പ്രതിഫലങ്ങളും സമ്പാദ്യവും പ്രസ്ഥാനത്തിനായി നൽകുകയും ഒറിഗോണിലെ കമ്മ്യൂണിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു.

അമേരിക്കയിലെ രജനീഷ്പുരത്തിൽ ആഡംബര ജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച് വെറും 4x6 അടി വലിപ്പമുള്ള ചെറിയ മുറിയിലാണ് വിനോദ് ഖന്ന താമസിച്ചിരുന്നത്. ഓഷോയുടെ തോട്ടക്കാരനായി ("Osho's Mali") തോട്ടം പരിപാലിക്കുകയും പാത്രങ്ങൾ കഴുകുകയും ചെയ്യുന്ന ലളിത ജോലികൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് തന്റെ വൻ സമ്പാദ്യം മുഴുവൻ കമ്മ്യൂണിന്റെ പൊതു താല്പര്യങ്ങൾക്കായി അദ്ദേഹം വിട്ടുനൽകി.

വിനോദ് ഖന്നയ്ക്ക് പുറമെ, വിദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി വൻകിട വ്യവസായികളും ആത്മീയ അന്വേഷകരായ കോടീശ്വരന്മാരും പ്രസ്ഥാനത്തിനായി കോടിക്കണക്കിന് രൂപ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പ്രശസ്ത ഗ്രീക്ക് കപ്പൽശാല ഉടമയുടെ മകളായ മാ യോഗ മുക്ത തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ തങ്ങളുടെ കുടുംബ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റഴിച്ചാണ് ആദ്യകാല പൂനെ ആശ്രമത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനും ഒറിഗോൺ നഗരത്തിന്റെ വികസനത്തിനുമായി പണം കൈമാറിയത്.

കുടുംബ പശ്ചാത്തലവും വംശപരമ്പരയും

ആചാര്യ രജനീഷ്, ഭഗവാൻ ശ്രീ രജനീഷ്, ഒടുവിൽ ഓഷോ എന്നിങ്ങനെ തുടർച്ചയായി അറിയപ്പെട്ട ചന്ദ്ര മോഹൻ ജയിൻ, 1931 ഡിസംബർ 11-ന് ഇന്ത്യയിലെ മധ്യപ്രദേശിലുള്ള റെയ്സൻ ജില്ലയിലെ കുച്ച്വാഡ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു.

തുണിവ്യാപാരിയായിരുന്ന ബാബുലാൽ ജയിന്റെയും, പിൽക്കാലത്ത് ആത്മീയ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ മാ അമൃത് സരസ്വതി എന്നറിയപ്പെട്ട സരസ്വതി ജയിന്റെയും പതിനൊന്ന് മക്കളിൽ മൂത്തയാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മധ്യേന്ത്യയിലെ ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മേഖലയിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന അസാതി (Asati) വണിക് സമൂഹമെന്ന ബനിയ ഉപജാതിയിലാണ് ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ആദിമ വേരുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നത്.

കുടുംബത്തിന്റെ സാമുദായിക-മതപരമായ പശ്ചാത്തലം പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ താരൺ സ്വാമി സ്ഥാപിച്ച ദിഗംബര ജൈനമതത്തിലെ വിഗ്രഹാരാധനാവിരുദ്ധവും പരിഷ്കരണവാദപരവുമായ താരൺപന്ത്

പ്രസ്ഥാനത്തിൽ വേരൂന്നിയതായിരുന്നു.

താരൺപന്ത് വിഗ്രഹാരാധനയെയും ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തെയും ഭട്ടാരകർ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത പുരോഹിത സഭകളെയും തത്ത്വപരമായി നിരസിക്കുകയും, പകരം ആത്മീയ അധികാരം വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും നേരിട്ടുള്ള ആന്തരിക സാക്ഷാത്കാരത്തിലും (ശൂന്യ സ്വഭാവ) മാത്രമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്ന് വാദിക്കുകയും ചെയ്തു.

പുരോഹിത ആധിപത്യത്തിനും സ്ഥാപനവൽക്കരണത്തിനും എതിരായ ഈ പാരമ്പര്യം ചന്ദ്ര മോഹൻ ജയിന്റെ ബുദ്ധിപരമായ വികാസത്തെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു. പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളെയും സഭാപരമായ அதிகாரശ്രേണികളെയും ചോദ്യം ചെയ്ത ഒരു പാരമ്പര്യത്തിനുള്ളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർച്ച, സംഘടിത മതങ്ങളെയും പരമ്പരാഗത സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും സ്ഥാപനവൽകൃത ആത്മീയ അധികാരങ്ങളെയും നിരസിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണത പ്രാപിച്ച ചിന്താഗതിക്ക് ആശയപരമായ അടിത്തറയിട്ടു.

തന്റെ പിൽക്കാല പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ, താരൺ സ്വാമി ആന്തരിക ധ്യാനത്തിന് നൽകിയ പ്രാധാന്യവും തന്റെ സ്വന്തം വ്യക്തിഗത ആത്മീയ തത്ത്വചിന്തയും തമ്മിലുള്ള ഘടനാപരമായ സാമ്യം ഓഷോ അടിക്കടി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരുന്നു.

അപൂർവ്വമായ ഒരു സ്ഥാപനപരമായ മാറ്റത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ രണ്ടുപേരും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ священത്വം സ്വീകരിക്കുകയും, പിതാവ് സ്വാമി ദേവതീർത്ഥ ഭാരതി എന്നും മാതാവ് മാ അമൃത് സരസ്വതി എന്നും പേരു സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ബാല്യകാല ഘട്ടങ്ങൾ, മാനസിക വികാസം, മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ

തന്റെ ആദ്യകാല ബാല്യത്തിൽ, ചന്ദ്ര മോഹൻ കുച്ച്വാഡയിലുള്ള അമ്മൂമ്മയുടെയും അപ്പൂപ്പന്റെയും സംരക്ഷണത്തിലാണ് വളർന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനന സമയത്തുണ്ടായ കനത്ത മൺസൂൺ വെള്ളപ്പൊക്കവും മറ്റ് സാങ്കേതിക തടസ്സങ്ങളുമാണ് ഈ ക്രമീകരണത്തിന് ഭാഗികമായി കാരണമായത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മൂമ്മ അദ്ദേഹത്തിന് പൂർണ്ണ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും, ഔപചാരികമായ അച്ചടക്കമോ മതപരമായ അടിച്ചേൽപ്പിക്കലുകളോ പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസ ഭാരങ്ങളോ ഏൽപ്പിക്കാതിരിക്കാൻ ബോധപൂർവ്വം ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. അനിയന്ത്രിതമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഈ കാലഘട്ടമാണ് തന്റെ തീവ്രമായ സ്വതന്ത്ര ചിന്താഗതിക്ക് നിർണ്ണായകമായ ഉത്തേജകമായി മാറിയതെന്ന് ഓഷോ പിൽക്കാലത്ത് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാത്ത ഈ ആദിമ കാലഘട്ടം അദ്ദേഹത്തിന് ഏഴ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അമ്മൂമ്മയുടെ അപ്പൂപ്പന്റെ മരണത്തോടെ പെട്ടെന്ന് അവസാനിച്ചു. ഈ സംഭവം ആ ചെറിയ കുട്ടിയെ ആഴത്തിൽ ബാധിക്കുകയും ഗാദർവാഡയിലുള്ള സ്വന്തം കുടുംബത്തിലേക്ക് മാറാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

എട്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിനഞ്ചു വയസ്സുള്ള ബന്ധുവും ബാല്യകാല സുഹൃത്തുമായ ശശി മഞ്ഞപ്പിത്തം ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞതോടെ ഈ നഷ്ടത്തിന്റെ മാനസികാഘാതം ഇരട്ടിച്ചു. ഈ തുടർച്ചയായ മരണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൽ രൂക്ഷമായ ഒരു അസ്തിത്വ പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാക്കുകയും, മരണം, അസ്ഥിരത, മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നീണ്ട ചിന്തകൾക്ക് വിത്തുപാകുകയും ചെയ്തു.

ഗാദർവാഡയിലെ ഗഞ്ച് സ്കൂളിലെ പ്രാഥമിക-സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസ കാലത്തുടനീളം ചന്ദ്ര മോഹൻ തീവ്രമായ വിമത സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചു. അസാധാരണ ബുദ്ധിയുള്ള വിദ്യാർത്ഥിയും മിടുക്കനായ സംവാദകനുമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹം സ്കൂൾ അധികാരികളുമായി നിരന്തരം ഏറ്റുമുട്ടുകയും ഹിപ്നോട്ടിക് അവസ്ഥകൾ, വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിലെ സ്വാധീനം, ഗൂഢശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ താല്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു.

വിദ്യാഭ്യാസ രൂപീകരണവും ആത്മീയ ഉണർവും അധ്യാപക ജീവിതവും

1951-ൽ, പത്തൊമ്പതാം വയസ്സിൽ, ചന്ദ്ര മോഹൻ തത്ത്വശാസ്ത്ര പഠനത്തിനായി ജബൽപൂരിലെ ഹിത്കാരിണി കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. അധ്യാപകനുമായുള്ള നിരന്തരമായ തർക്കങ്ങൾ കടുത്ത സ്ഥാപനപരമായ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും കോളേജ് വിട്ടുപോകാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നതിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ജബൽപൂരിലുള്ള ഡി.എൻ. ജയിൻ കോളേജിലേക്ക് മാറി. അഗ്രസീവ് സംവാദങ്ങളിലൂടെ ഔപചാരിക പ്രഭാഷണങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകൃതം മനസ്സിലാക്കിയ കോളേജ് ഭരണകൂടം, ടെം പരീക്ഷകൾക്ക് മാത്രം ഹാജരായാൽ മതിയെന്ന നിബന്ധനയോടെ കോളേജ് ക്ലാസുകളിൽ നിന്നുള്ള നിർബന്ധിത ഹാജരിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ഇളവ് നൽകി.

ഈ സ്വതന്ത്ര സമയം അദ്ദേഹം ഒരു പ്രാദേശിക പത്രത്തിൽ അസിസ്റ്റന്റ് എഡിറ്ററായി ജോലി ചെയ്യാനും പാശ്ചാത്യ തത്ത്വശാസ്ത്രം, എക്സിസ്റ്റൻഷ്യലിസം, മനഃശാസ്ത്രം, താരതമ്യ മതപഠനം എന്നിവ വ്യാപകമായി വായിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചു.

ഈ ബിരുദ പഠന കാലയളവിൽ, 1953 മാർച്ച് 21-ന്, 21-ാം വയസ്സിൽ, ജബൽപൂരിലെ ഭൻവർത്താൽ ഗാർഡനിലുള്ള ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ വെച്ച് ചന്ദ്ര മോഹൻ ഒരു ആത്മീയ ഉണർവ് അനുഭവിച്ചു. തന്റെ വ്യക്തിഗത അഹംഭാവത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ ലയനമായും സാർവത്രിക ബോധത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായും അദ്ദേഹം ഈ സംഭവത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചു.

ഈ അനുഭവത്തിന് ശേഷം, 1955-ൽ ജബൽപൂർ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ബി.എ. ബിരുദം നേടി. തുടർന്ന് സാഗർ സർവ്വകലാശാലയിൽ (ഇപ്പോഴത്തെ ഡോ. ഹരിസിംഗ് ഗൗർ സർവ്വകലാശാല) ഉപരിപഠനം നടത്തുകയും 1957-ൽ ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ഓണേഴ്സോടെ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിൽ എം.എ. ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു.

ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, 1957-ൽ റായ്പൂരിലെ സംസ്കൃത കോളേജിൽ തത്ത്വശാസ്ത്ര ലക്ചററായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അക്കാദമിക് കരിയർ ആരംഭിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതമല്ലാത്ത അധ്യാപന രീതികളും വിപ്ലവകരമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളും പെട്ടെന്നുള്ള സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് കാരണമായി.

1958-ൽ അദ്ദേഹം ജബൽപൂർ സർവ്വകലാശാലയിൽ തത്ത്വശാസ്ത്ര ലക്ചററായി ചേരുകയും 1960-ൽ ഫുൾ പ്രൊഫസറായി ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഒരു സർവ്വകലാശാല അധ്യാപകനെന്ന നിലയിൽ, കണിശമായ തത്ത്വശാസ്ത്ര വിശകലനവും പരമ്പരാഗത ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ തുറന്ന വിമർശനവും സമന്വയിപ്പിച്ച അസാധാരണ വാഗ്മിയായ പ്രഭാഷകനായി അദ്ദേഹം പേരെടുത്തു.

പൊതു പ്രഭാഷണങ്ങൾ, നവ-സന്യാസം, പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ജനനം

തന്റെ അക്കാദമിക് ചുമതലകൾക്ക് സമാന്തരമായി, ചന്ദ്ര മോഹൻ ഇന്ത്യയിലുടനീളം വിപുലമായ പ്രഭാഷണ പര്യടനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. "ആചാര്യ" എന്നാൽ പണ്ഡിതൻ അല്ലെങ്കിൽ അധ്യാപകൻ എന്നും, "രജനീഷ്" എന്നത് "രാത്രിയുടെ നാഥൻ" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ബാല്യകാല വിളിപ്പേരുമായി ചേർത്തുവെച്ച് 'ആചാര്യ രജനീഷ്' എന്ന പേരിൽ അദ്ദേഹം പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി;

പരമ്പരാഗത ഹിന്ദുമതം, ജൈനമതം, ഇസ്ലാം, സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ, പരമ്പരാഗത സോഷ്യലിസം എന്നിവയെ അദ്ദേഹം വ്യവസ്ഥാപിതമായി വിമർശിച്ചു. 1951-നും 1968-നും ഇടയിൽ ജബൽപൂരിൽ നടന്ന വാർഷിക സർവ്വ ധർമ്മ സമ്മേളനത്തിൽ നിരന്തരം പങ്കെടുക്കുകയും പരമ്പരാഗത മതനേതാക്കളുമായി പൊതു സംവാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

കൂടാതെ, സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റവും സാമ്പത്തിക വികസനവുമാണ് മനുഷ്യന്റെ മോചനത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമായ മുൻവ്യവസ്ഥകളെന്ന് വാദിച്ചുകൊണ്ട് മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ തപസ്യപരമായ ജീവിതരീതിയെയും വ്യവസായവിരുദ്ധ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തെയും അദ്ദേഹം കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിച്ചു.

1966-ൽ, ആത്മീയ പ്രബോധനങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി രജനീഷ് ജബൽപൂർ സർവ്വകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസർ സ്ഥാനം രാജിവെച്ചു. അദ്ദേഹം ജീവൻ ജാഗൃതി ആന്ദോളൻ (Life Awakening Movement) സ്ഥാപിക്കുകയും ഇന്ത്യയിലുടനീളം ധ്യാനകേന്ദ്രങ്ങൾ (ജീവൻ ജാഗൃതി കേന്ദ്രങ്ങൾ) ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.

1968-ൽ നൽകിയ പ്രഭാഷണ പരമ്പര പിന്നീട് 'സംഭോഗത്തിൽ നിന്ന് സമാധിയിലേക്ക്' (From Sex to Superconsciousness) എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചപ്പോൾ രാജ്യത്തുടനീളം വലിയ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നു. ലൈംഗിക അടിച്ചമർത്തലാണ് മാനസിക വൈകല്യങ്ങളുടെയും ആത്മീയ സ്തംഭനാവസ്ഥയുടെയും പ്രാഥമിക ഉറവിടമെന്ന് വാദിച്ച അദ്ദേഹം, തപസ്യപരമായ അടിച്ചമർത്തലിന് പകരം ലൈംഗിക ഊർജ്ജത്തെ അംഗീകരിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഉന്നത ബോധതലത്തിലേക്കുള്ള വാതിലാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.

1970-ൽ രജനീഷ് തന്റെ പ്രവർത്തനകേന്ദ്രം മുംബൈയിലെ ഒരു അപ്പാർട്ട്മെന്റിലേക്ക് മാറ്റി. അവിടെ അദ്ദേഹം അന്വേഷകരെ നവ-സന്യാസത്തിലേക്ക് (Neo-Sannyas) ദീക്ഷ നൽകാൻ തുടങ്ങി. പരമ്പരാഗത ഹിന്ദു സന്യാസത്തിന് ലോക ഉപ ഉപേക്ഷിക്കലും ബ്രഹ്മചര്യവും ഭൗതിക ദാരിദ്ര്യവും ആവശ്യമായിരുന്നു.

ഇതിന് വിപരീതമായി, രജനീഷിന്റെ നവ-സന്യാസം ശിക്ഷ്യരോട്(സന്യാസികൾ) ലൗകിക കാര്യങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി വ്യാപരിക്കാനും ഭൗതിക അസ്തിത്വത്തെ ആഘോഷിക്കാനും ബാഹ്യമായ തപസ്യയ്ക്ക് പകരം ആന്തരിക നിസംഗത പരിശീലിക്കാനും നിർദ്ദേശിച്ചു. ദീക്ഷ ലഭിച്ചവർ കാവി അല്ലെങ്കിൽ ചുവപ്പ് വസ്ത്രങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രമുള്ള മാലയും ധരിച്ചു.

ഈ മുംബൈ കാലഘട്ടത്തിൽ, അദ്ദേഹം ഭഗവാൻ ശ്രീ രജനീഷ് എന്ന ശീർഷകം സ്വീകരിച്ചു. മാനസിക അടിച്ചമർത്തലുകളും വൈകാരിക വികാരങ്ങളും പുറന്തള്ളാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ബഹുഘട്ട കാതർട്ടിക് സാങ്കേതികവിദ്യയായ ഡൈനാമിക് മെഡിറ്റേഷൻ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു.

ആദ്യത്തെ പൂനെ ആശ്രമവും "സോർബ ദി ബുദ്ധയും"

1974 ആയപ്പോഴേക്കും മുംബൈയിലെ വുഡ്‌ലാൻഡ്‌സ് അപ്പാർട്ട്മെന്റിലെ സ്ഥലപരിമിതി മറികടക്കാനും വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള അന്വേഷകരുടെ പ്രവാഹം ഉൾക്കൊള്ളാനുമായി ഓഷോ പൂനെയിലെ കൊറേഗാവ് പാർക്ക് പ്രദേശത്ത് ആറേക്കർ സ്ഥലം വാങ്ങുകയും 'ശ്രീ രജനീഷ് ആശ്രമം' സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

സമൃദ്ധമായ പച്ചപ്പും മുളങ്കാടുകളും ശാന്തമായ ചുറ്റുപാടുകളും നിറഞ്ഞ ഈ കേന്ദ്രം പിന്നീട് അടുത്ത ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ 40 ഏക്കറോളം വിസ്തൃതിയുള്ള കൂറ്റൻ ആത്മീയ ആവാസവ്യവസ്ഥയായി വികസിച്ചു. ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് തോട്ടങ്ങൾ, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, സസ്യാഹാര കഫേകൾ, കലാ-കൈவினை കേന്ദ്രങ്ങൾ, ടെക്സ്റ്റൈൽ-ആഭരണ നിർമ്മാണ സ്റ്റുഡിയോകൾ, പബ്ലിഷിംഗ് ഡെസ്കുകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അപൂർവ്വമായ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി ആശ്രമം മാറി.

ആശ്രമത്തിന്റെ ആത്മീയ കേന്ദ്രം കൂറ്റൻ ക്യാൻവാസ് താഴികക്കുടവും പ്രകൃതിദത്ത മാർബിൾ തറയുമുള്ള സൗണ്ട്പ്രൂഫ് നിർമ്മിതിയായ 'ബുദ്ധ ഹാൾ' ആയിരുന്നു. പ്രതിദിനം പുലർച്ചെ 6:00 മണിക്ക് ഡൈനാമിക് മെഡിറ്റേഷനോടെ ആരംഭിക്കുന്ന ആശ്രമ ദിനചര്യയിൽ, രാവിലെ 8:00 മണിക്ക് ബുദ്ധ ഹാളിൽ വെച്ച് ഓഷോ നൽകിയിരുന്ന 90 മിനിറ്റ് നീളുന്ന പ്രഭാഷണങ്ങളായിരുന്നു ഏറ്റവും പ്രധാനം.

ഇംഗ്ലീഷിലും ഹിന്ദിയിലും മാറിമാറി നൽകിയ ഈ പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ബുദ്ധൻ, യേശുക്രിസ്തു, ലാവോ ത്സു, മധ്യകാല ഭക്തി കവികൾ എന്നിവരുടെ പ്രബോധനങ്ങളെയും, സെൻ, തന്ത്ര, സൂഫി, താവോ, യോഗ തുടങ്ങിയ എല്ലാ പ്രധാന ആത്മീയ ധാരകളെയും അദ്ദേഹം കണിശമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു. ഇവ 600-ൽ പരം പുസ്തകങ്ങളായി 50-ലേറെ ഭാഷകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.

സായാഹ്നങ്ങളിൽ നടന്നിരുന്ന 'ദർശൻ' കൂട്ടായ്മകളിൽ വ്യക്തിഗത സംശയങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകുകയും, നൃത്തവും സംഗീതവും നിറഞ്ഞ 'മ്യൂസിക് ഗ്രൂപ്പ്' ആഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

1970-കളുടെ മധ്യത്തോടെ യൂറോപ്പിൽ നിന്നും വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രശസ്തരായ സൈക്കോളജിസ്റ്റുകളും തെറാപ്പിസ്റ്റുകളും ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ ഉയർന്ന ജോലിയും സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയും ഉപേക്ഷിച്ചെത്തിയ ഇവർ, പൗരസ്ത്യ ധ്യാന സാങ്കേതികവിദ്യകളെ പാശ്ചാത്യ സൈക്കോതെറാപ്പി മോഡലുകളുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചു.

എൻകൗണ്ടർ ഗ്രൂപ്പുകൾ, പ്രിമൽ തെറാപ്പി, ഗെസ്റ്റാൾട്ട്, ബയോഎനർജറ്റിക്സ്, തന്ത്ര വർക്ക്ഷോപ്പുകൾ എന്നിവ ദിനംപ്രതി ഇവിടെ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇതുകാരണം 'ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച വളർച്ചാ-തെറാപ്പി കേന്ദ്രം' (World's finest growth and therapy center) എന്നും 'ആത്മീയ സൂപ്പർമാർക്കറ്റ്' എന്നും അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ പൂനെ ആശ്രമത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചു.

പൂനെ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിപ്ലവകരമായ ചിന്താധാരയായിരുന്നു "സോർബ ദി ബുദ്ധ" (Zorba the Buddha) എന്ന ജീവിത ദർശനം. പരമ്പരാഗത ലോക മതങ്ങൾ ആത്മീയ തുരങ്കവാസിയായ 'ബുദ്ധനെ' പുകഴ്ത്തുകയും ഭൗതിക ആനന്ദങ്ങളെ പ്രശംസിച്ച 'സോർബ ദി ഗ്രീക്കിനെ' അപലപിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് മനുഷ്യ ബോധത്തെ വിഭജിച്ചുവെന്ന് ഓഷോ വാദിച്ചു.

ഇതിന് പകരമായി, ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ, കല, സംഗീതം, ജീവിത ആഘോഷങ്ങൾ എന്നിവ പൂർണ്ണമായി ആസ്വദിക്കുന്ന സോർബയുടെ ഭൗതികതയും, ആന്തരിക ശാന്തിയും നിശബ്ദ ധ്യാനവും നിലനിർത്തുന്ന ബുദ്ധന്റെ ബോധവും ഒത്തുചേരുന്ന 'പുതിയ മനുഷ്യനെ' നിർമ്മിക്കുകയെന്നതായിരുന്നു ഓഷോയുടെ ലക്ഷ്യം. പാശ്ചാത്യ ഭൗതിക സംസ്കാരവും പൗരസ്ത്യ ധ്യാനവും കൈകോർക്കുന്ന ജീവസ്സുറ്റ ഈ തത്ത്വചിന്ത പൂനെ ആശ്രമത്തിലെ ജീവിതരീതികളിൽ പ്രതിഫലിച്ചു.

പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ 700-ലധികം സ്ഥിര അന്തേവാസികളും പതിനായിരക്കണക്കിന് താത്കാലിക സന്ദർശകരും ഒരേ സമയം വസിച്ചിരുന്നു. സന്യാസികൾ അടുക്കള, തോട്ടം, അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, മെഡിക്കൽ സെന്റർ, ആർട്ട് സ്റ്റുഡിയോകൾ, പബ്ലിഷിംഗ് ഹൗസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ സൗജന്യമായി സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു.

പരമ്പരാഗത ദാരിദ്ര്യത്തിലും തപസ്യയിലും അധിഷ്ഠിതമായ സന്യാസത്തിന് പകരം, ആനന്ദത്തിലും ധ്യാനത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ സ്വതന്ത്ര കമ്മ്യൂണൽ ജീവിതമാണ് ആശ്രമം വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്. ഈ വിപ്ലവകരമായ അന്തരീക്ഷം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ചിന്തകരുടെയും ആത്മീയ അന്വേഷകരുടെയും ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും ഓഷോയുടെ പാരമ്പര്യത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ അടിത്തറയിടുകയും ചെയ്തു.

രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികളും രാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനങ്ങളും

1970-കളിലും 80-കളിലും ശീതയുദ്ധം മൂർച്ഛിച്ചു നിന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഓഷോയുടെ പ്രസ്ഥാനം ലോക ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. ഈ സമയത്ത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തെയും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ ശൈലിയെയും ഓഷോ തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിലൂടെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിച്ചിരുന്നു.

ഭൗതിക സമൃദ്ധിയെയും പ്രകൃതിദത്തമായ മുതലാളിത്തത്തെയും പ്രശംസിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകൾ, ശീതയുദ്ധ കാലത്തെ പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് പരോക്ഷമായി അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിച്ചു.

പ്രശസ്തരായ പാശ്ചാത്യ വ്യവസായികളും, ഉന്നത നയതന്ത്രജ്ഞരും, രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളുടെ മക്കളും വൻതോതിൽ ഓഷോയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു. അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ് അംഗം ലിയോ റയാന്റെ മകൾ ഷാനൺ ജോ റയാൻ, ഗ്രീക്ക് കപ്പൽശാല ഉടമയുടെ മകൾ മാ യോഗ മുക്ത തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരുടെ സാന്നിധ്യം ആശ്രമത്തിന് പാശ്ചാത്യ ലോകത്ത് വലിയ സാംസ്കാരിക വിലാസവും അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര സ്വാധീനവും നൽകി. ഈ വൻകിട ബന്ധങ്ങളാണ് ഓഷോയ്ക്ക് അമേരിക്കൻ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസിയായ സി.ഐ.എ (CIA) യുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന സംശയങ്ങൾക്ക് ആദ്യകാലത്ത് വിത്തുപാകിയത്.

ശീതയുദ്ധ കാലത്ത് സോവിയറ്റ് പ്രൊപ്പഗണ്ടയെ ചെറുക്കാൻ പാശ്ചാത്യ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികൾ വിവിധ ആത്മീയ-സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ പരോക്ഷമായ 'സോഫ്റ്റ് പവർ' (Soft Power) ആയി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന വാദം ശക്തമാണ്.

ഓഷോയുടെ വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങളും പാശ്ചാത്യ അനുയായികളുടെ പങ്കാളിത്തവും കാരണം, അദ്ദേഹം അറിയാതെ തന്നെ തങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ ചില പാശ്ചാത്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഓഷോയെ തുടക്കത്തിൽ ഉപകരിക്കുന്ന ഘടകമായി കണ്ടിരുന്നുവെന്നാണ് ചില രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരുടെ ആഖ്യാനം.

ആദ്യകാലങ്ങളിൽ പാശ്ചാത്യ അനുകൂല നിലപാടുകൾ പ്രകടമാക്കിയിരുന്നുവെങ്കിലും, 1981-ൽ അമേരിക്കയിലെ ഒറിഗോണിലേക്ക് മാറിയതോടെ ഓഷോ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ മൗലികമായ മാറ്റം സംഭവിച്ചു. 64,000 ഏക്കറിലായി സ്വന്തമായി വിമാനത്താവളവും, പോലീസ് സേനയും, നഗര ഭരണകൂടവും അടങ്ങുന്ന 'രജനീഷ്പുരം' കെട്ടിപ്പടുത്തതോടെ ഓഷോ ഏതെങ്കിലും വിദേശ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസിയുടെയോ ഗവൺമെന്റിന്റെയോ നിയന്ത്രണത്തിലൊതുങ്ങുന്ന ആളല്ലെന്ന് വ്യക്തമായി.

കമ്മ്യൂണിന്റെ അവിശ്വസനീയമായ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്നാലെ, അമേരിക്കൻ സദാചാര ബോധത്തെയും, പരമ്പരാഗത ക്രിസ്ത്യൻ സ്ഥാപനങ്ങളെയും, റൊണാൾഡ് റീഗൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കപടതകളെയും ഓഷോയും സെക്രട്ടറിയായ മാ ആനന്ദ് ഷീലയും പരസ്യമായി വെല്ലുവിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒറിഗോണിലെ തദ്ദേശീയ കൗണ്ടി ഭരണം പിടിച്ചെടുക്കാൻ സന്യാസികൾ നടത്തിയ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾ അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തെയും പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളെയും ഭയപ്പെടുത്തി.

തങ്ങൾ വിചാരിച്ചതിലും വലിയൊരു സ്വതന്ത്ര ആഗോള ശക്തിയായി ഓഷോയും ആശ്രമവും വളരുന്നുവെന്നും, തങ്ങളുടെ കൈകളിൽ നിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല ഇതെന്നും ബോധ്യപ്പെട്ടതോടെയാണ് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം ആശ്രമത്തിനെതിരെ നിലപാട് കടുപ്പിച്ചത്.

തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഭീഷണിയായ ഒരു "സമാന്തര ഭരണകൂടം" അമേരിക്കൻ മണ്ണിൽ വളരാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്ന തീരുമാനമാണ് ഓഷോയെയും ആശ്രമത്തെയും തകർത്തുകളയാൻ അമേരിക്ക കരുക്കൾ നീക്കിയതെന്ന രാഷ്ട്രീയ വിലയിരുത്തലിന് കാരണമായത്.

ഓഷോയെ സി.ഐ.എ യോ ഇസ്രായേലിന്റെ മൊസാദോ തങ്ങളുടെ രഹസ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായും നയതന്ത്ര വാതിലുകൾ തുറക്കാനും ഒരു ഉപകരണമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്ന വാദത്തിന് ഔദ്യോഗികമായോ ചരിത്രപരമായോ ഉള്ള യാതൊരു തെളിവുകളുമില്ല. അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ഏജൻസികളായ എഫ്.ബി.ഐ , ജസ്റ്റിസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് എന്നിവർ ആശ്രമത്തിനെതിരെ നടപടിയെടുക്കാൻ പ്രധാന കാരണം ആശ്രമത്തിനുള്ളിൽ നടന്ന കടുത്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങളാണ്.

1984-ൽ മാ ആനന്ദ് ഷീലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ദി ഡാല്ലസ് നഗരത്തിൽ നടന്ന സാൽമൊണെല്ല ബയോ ഭീകരാക്രമണം, യു.എസ് അറ്റോർണി ചാർൾസ് ടേണറെ വധിക്കാൻ നടത്തിയ ഗൂഢാലോചന, കമ്മ്യൂണിനുള്ളിലെ വ്യാപകമായ ഫോൺ ചോർത്തൽ, കുടിയേറ്റ തട്ടിപ്പുകൾ എന്നിവ ഫെഡറൽ ഏജൻസികൾ തെളിവുകൾ സഹിതം തെളിയിക്കുകയുണ്ടായി. നിയമവ്യവസ്ഥയെ വെല്ലുവിളിച്ച കമ്മ്യൂൺ നേതാക്കളുടെ കടുത്ത നിയമലംഘനങ്ങളാണ് അമേരിക്കൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള കടുത്ത ഇടപെടലിലേക്ക് നയിച്ചത്.

എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ ജയിലിൽ വെച്ച് തനിക്ക് താലിയം വിഷം നൽകിയെന്നും റേഡിയേഷന് വിധേയനാക്കിയെന്നും ഓഷോ ആരോപിച്ചതും, അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ട ശേഷം 21 രാജ്യങ്ങൾ ഒരേപോലെ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രവേശന വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയതും അമേരിക്കൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ കടുത്ത പകപോക്കലിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് അനുയായികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ഉപകരണം എന്ന ആരോപണം തെളിവുകളില്ലാത്ത സിദ്ധാന്തമാണെങ്കിലും, വൻകിട അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾക്ക് ഇരയായ പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു ഓഷോയുടേത്.

ത്യാഗത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും വൈരുദ്ധ്യാത്മകത: ഗാന്ധിക്കെതിരെയുള്ള ഓഷോയുടെ എതിർപ്പുകൾ

മോഹൻദാസ് കരംചന്ദ് ഗാന്ധിയും ഓഷോയും തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭാരതീയ ചിന്തയിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ ദാർശനിക വിഭജനങ്ങളിലൊന്നിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

ഗാന്ധി അധിനിവേശ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിന്റെയും ആത്മസംയമനത്തിന്റെയും സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ആത്മീയവൽക്കരണത്തിന്റെയും ആഗോള പ്രതീകമായി മാറിയപ്പോൾ, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, മാനസിക ഏകോപനം, ഭൗതിക സമൃദ്ധി, സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റം എന്നിവയ്ക്ക് വേണ്ടി വാദിച്ച തീവ്രമായ ഒരു നിഷേധി ആയി ഓഷോ ഉയർന്നുവന്നു.

ഗാന്ധിയോടുള്ള ഓഷോയുടെ എതിർപ്പ് ഒരു ചെറിയ രാഷ്ട്രീയ വിയോജിപ്പോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഭാരതീയ ഭരണകൂടത്തോടുള്ള താൽക്കാലിക വിമർശനമോ ആയിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, ഗാന്ധിയുടെ ദാർശനിക, ധാർമ്മിക, സാമ്പത്തിക, ശാരീരിക ചട്ടക്കൂടിന്റെ പൂർണ്ണമായ നിരസിക്കലായിരുന്നു.

ഈ ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ മനുഷ്യ നാഗരികതയെക്കുറിച്ചും കൊളോണിയൽ അനന്തര വികസനത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിപരീത ആശയങ്ങളായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. ധാർമ്മികമായ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് സ്വമേധയാ ഉള്ള ദാരിദ്ര്യം, ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (ഗ്രാമസ്വരാജ്), ശാരീരിക അധ്വാനം, ലൈംഗിക നിയന്ത്രണം (ബ്രഹ്മചര്യം), അഹിംസ എന്ന കേവല തത്വം എന്നിവ ആവശ്യമാണെന്ന് ഗാന്ധി വാദിച്ചു.

എന്നാൽ ഓഷോ തിരിച്ചടിച്ചു, വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലൂടെ ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യുക, ശാസ്ത്രീയ കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക, മനുഷ്യ ലൈംഗികതയെ സംയോജിപ്പിക്കുക, കർശന ധാർമ്മിക തത്വങ്ങൾക്ക് പകരം ധ്യാനാത്മകമായ ബോധം വളർത്തുക എന്നിവയിലാണ് മനുഷ്യന്റെ ഉന്നമനം അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത് എന്ന് വാദിച്ചു.

ഈ ഗവേഷണ റിപ്പോർട്ട് ഗാന്ധിയൻ തത്ത്വചിന്തയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓഷോയുടെ ബഹുമുഖ വിമർശനങ്ങളെ വിലയിരുത്തുകയും, കഷ്ടപ്പാടുകളെ പവിത്രീകരിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത മതസമീപനത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരസിക്കൽ വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വചിന്തയുടെയും (സത്യാഗ്രഹം) വ്യക്തിപരമായ ധാർമ്മിക പെരുമാറ്റത്തിന്റെയും മൂലക്കല്ല് അഹിംസയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയായിരുന്നു. ഒരു സ്വാഭാവിക ആത്മീയ അവസ്ഥയാകേണ്ട അഹിംസയെ ഗാന്ധി കർശനമായ ധാർമ്മിക നിയമമാക്കി മാറ്റി എന്ന് ഓഷോ ആരോപിച്ചു.

മാറ്റിമറിക്കപ്പെടാത്ത ഒരു മനസ്സ് അഹിംസയെ ഒരു ധാർമ്മിക നിയമമായി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, അത് മനസ്സിലുള്ള അക്രമത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അക്രമവാസനകളെ ബോധമനസ്സിന് താഴേക്ക് അടിച്ചമർത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ ബലാൽക്കാരമായ അടിച്ചമർത്തൽ പുറമേക്ക് സമാധാനപരമായ ഒരു മുഖംമൂടി സൃഷ്ടിക്കുകയും ഉള്ളിൽ കോപവും ക്രോധവും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ വിമർശനം നടത്തുമ്പോൾ, ഓഷോ തത്ത്വചിന്തയെയും (Philosophy - ചിന്താപരമായ സിദ്ധാന്തം) 'ഫിലോസിയ'യെയും (Philosia - നേരിട്ടുള്ള അനുഭവജ്ഞാനം) തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചു കാണിച്ചു. യഥാർത്ഥ അഹിംസ എന്നത് ഒരു അച്ചടക്കമായി പരിശീലിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും മറിച്ച് ധ്യാനാത്മകമായ തിരിച്ചറിവിൽ നിന്ന് സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നുവരേണ്ടതാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ഗാന്ധിയുടെ അഹിംസ പ്രധാനമായും മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കാതിരിക്കുക എന്ന നിഷേധാത്മകമായ നിലപാടിലായിരുന്നു നിലകൊണ്ടത്. എന്നാൽ, ഓഷോ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടുമുള്ള 'ആദരവ്' (reverence for life) എന്ന സകാരാത്മക നിലപാടാണ് മുന്നോട്ടുവെച്ചത്. മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക പരിവർത്തനമില്ലാതെ അഹിംസ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നത്, പുറമോട്ടുള്ള അക്രമത്തെ സ്വയം ബാധിക്കുന്ന ശത്രുതയാക്കി മാറ്റുന്ന വികലമായ മാനസികാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം വരെയുള്ള ഉപവാസങ്ങളെ, ഓഷോ ആഴത്തിലുള്ള മനഃശാസ്ത്രപരമായ വിലയിരുത്തലിന് വിധേയമാക്കി. പൊതുസമൂഹം ഗാന്ധിയൻ ഉപവാസങ്ങളെ ധാർമ്മിക ആത്മത്യാഗത്തിന്റെ ഉന്നത രൂപമായി കണ്ടപ്പോൾ, ഓഷോ അവയെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ ഭീഷണിയുടെയും ആത്മപീഡനത്തിന്റെയും സൂക്ഷ്മ രൂപങ്ങളായി തരംതിരിച്ചു. മറ്റുള്ളവരെ കീഴ്പെടുത്താൻ സ്വന്തം ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണ് ഇതിലുള്ളത് എന്ന് ഓഷോ പറഞ്ഞു.

ഗാന്ധി രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചപ്പോൾ, എതിരാളികൾ ചിന്താപരമായ ബോധ്യത്തിന്റെയോ ആന്തരിക പരിവർത്തനത്തിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആയിരുന്നില്ല വഴങ്ങിയത്. മറിച്ച്, ഗാന്ധിയുടെ വലിയ ധാർമ്മിക സ്വാധീനം കാരണം അവർക്ക് കടുത്ത കുറ്റബോധം തോന്നുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം ഉണ്ടാക്കിയേക്കാവുന്ന ജനരോഷവും രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് അവർ കീഴടങ്ങിയത്.

ഓഷോ ഈ അവസ്ഥയെ മാനസികമായ ക്രൂരതയും വൈകാരികമായ ബ്ലാക്ക്‌മെയിലിംഗും എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. പട്ടിണി കിടന്നുകൊണ്ട് നടത്തുന്ന ഇത്തരം സമ്മർദ്ദങ്ങൾ അക്രമത്തിന്റെ തന്നെ മറ്റൊരു രൂപമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

തപസ്യയുടെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രവും ആധുനിക സാങ്കേതിക വികാസവും

ഗാന്ധിയുടെ സാമ്പത്തിക കാഴ്ചപ്പാട് കൈത്തറി വസ്ത്രങ്ങളിലും (ഖാദി) ചർക്കയിലും അധിഷ്ഠിതമായ പ്രാദേശിക സ്വയംപര്യാപ്തതയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകി. പാശ്ചാത്യ വ്യവസായവൽക്കരണം തൊഴിലാളികളെ യന്ത്രങ്ങളാക്കുന്നവയും ഗ്രാമീണ വ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുന്നവയുമാണെന്ന് ഗാന്ധി വിശ്വസിച്ചു.

എന്നാൽ ഓഷോ ഈ സാമ്പത്തിക മാതൃകയെ രൂക്ഷമായി വിമർശിക്കുകയും, ദാരിദ്ര്യത്തെ ഒരു ആത്മീയ ഗുണമാക്കി മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു പിന്തിരിപ്പൻ ചിന്താഗതിയായി അതിനെ കാണുകയും ചെയ്തു.

ചർക്ക സാമ്പത്തിക അക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും മനുഷ്യരെ പ്രാകൃത അധ്വാനത്തിലേക്ക് തളച്ചിടുന്നതുമായ ഒരു കാലഹരണപ്പെട്ട ഉപകരണമാണെന്ന് ഓഷോ വാദിച്ചു. ഭാരതത്തിന് ആവശ്യമായിരുന്നത് ഗ്രാമീണ ഒറ്റപ്പെടലല്ല, മറിച്ച് പൂർണ്ണമായ വ്യവസായവൽക്കരണം, യന്ത്രവൽക്കരണം, ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം, ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ എന്നിവയാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.

സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യനെ കഠിനാധ്വാനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും സാംസ്കാരികവും spiritual ആയ വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായ ഒഴിവുസമയം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗാന്ധിജി റോമാന്റിസൈസ് ചെയ്ത ഗ്രാമീണ ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ അജ്ഞതയും ജാതിപരമായ അടിച്ചമർത്തലുകളും വൃത്തിഹീനമായ സാഹചര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞതാണെന്ന് ഓഷോ വ്യക്തമാക്കി.

ഗാന്ധിയൻ ലളിതജീവിതത്തിന്റെ പ്രകടനപരതയെയും വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെയും ഓഷോ തുടർച്ചയായി തുറന്നുകാട്ടി. "ഗാന്ധിയെ ദരിദ്രനായി നിലനിർത്താൻ രാജ്യത്തിന് എത്രമാത്രം പണം ചെലവാകുന്നുണ്ട്" എന്ന് സരോജിനി നായിഡു നടത്തിയ പ്രശസ്തമായ പ്രസ്താവന ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട്, ഗാന്ധിയുടെ ലാളിത്യം വലിയ സാമ്പത്തിക ചിലവിൽ കൃത്രിമമായി പരിപാലിക്കപ്പെട്ട ഒന്നാണെന്ന് ഓഷോ വാദിച്ചു.

തന്റെ ചെറുപ്പകാലത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ വെച്ച് ഗാന്ധിയെ കണ്ടുമുട്ടിയ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവം ഓഷോ ഇതിനായി പങ്കുവെച്ചു. സാധാരണക്കാരുമായി ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ ഗാന്ധി മൂന്നാം ക്ലാസ് ട്രെയിൻ കംപാർട്ട്മെന്റുകളിൽ യാത്ര ചെയ്തപ്പോൾ, ആ കംപാർട്ട്മെന്റ് മുഴുവൻ ഗാന്ധിക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾക്കും മാത്രമായി മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രകടനപരമായ ദാരിദ്ര്യ പ്രതിച്ഛായ സംരക്ഷിക്കാൻ വലിയ തുക ചെലവഴിക്കുന്ന ഈ വൈരുദ്ധ്യത്തെ ഓഷോ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.

ഗാന്ധിയൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തോടുള്ള ഓഷോയുടെ വിമർശനം മദർ തെരേസയെപ്പോലുള്ള മതനേതാക്കൾക്കെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ വിമർശനങ്ങൾക്ക് സമാനമായിരുന്നു. ഗാന്ധിയൻ തപസ്യയിലും പാരമ്പര്യ ക്രിസ്ത്യൻ ജീവകാരുണ്യത്തിലും ഒരുപോലെ കാണപ്പെടുന്ന ആശയപരമായ തെറ്റായി ഓഷോ കണ്ടത്:

പട്ടിണിയെയും മനുഷ്യന്റെ കഷ്ടപ്പാടുകളെയും ധാർമ്മിക ശുദ്ധീകരണത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി പവിത്രീകരിക്കുന്ന രീതിയെയാണ്. മദർ തെരേസ ശാരീരിക പീഡനങ്ങളെ ക്രിസ്തുവിന്റെ കുരിശുമരണത്തിന്റെ പങ്കുപറ്റലായി കണ്ടതുപോലെ, ഗാന്ധിയും ശാരീരിക നിഷേധത്തെയും സ്വമേധയായുള്ള ദാരിദ്ര്യത്തെയും ധാർമ്മിക ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളായി കണ്ടു.

പരമ്പരാഗത ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യുന്നില്ല, മറിച്ച് അതിനെ നിലനിർത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്ന് ഓഷോ ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. പാവപ്പെട്ടവരെ സേവിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ധാർമ്മിക അധികാരത്തിന് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ കരുണ എന്നാൽ വ്യവസായ ഉൽപ്പാദനം, ശാസ്ത്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ, ജനസംഖ്യാ നിയന്ത്രണം (ഗർഭനിരോധന ഉപാധികൾ ഉൾപ്പെടെ) എന്നിവയിലൂടെ ദാരിദ്ര്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ്.

ശരീര രാഷ്ട്രീയം: ബ്രഹ്മചര്യം, ലൈംഗികത, അടിച്ചമർത്തൽ

ധാർമ്മിക ശുദ്ധിക്കും ആത്മീയ ശക്തിക്കും ബ്രഹ്മചര്യം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് ഗാന്ധി വിശ്വസിച്ചു. ഭക്ഷണ നിയന്ത്രണങ്ങളും ബ്രഹ്മചര്യ പരീക്ഷണങ്ങളും ഗാന്ധിയുടെ ആത്മീയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ രീതികളുടെയും കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരുന്നു.

ഓഷോ ഗാന്ധിയുടെ ലൈംഗിക ധാർമ്മികതയെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ വീക്ഷണകോണിലൂടെ കഠിനമായി വിമർശിച്ചു. ലൈംഗികത എന്നത് ഒരു സ്വാഭാവിക ജൈവിക പ്രേരണയാണെന്നും അതിനെ മനസ്സുകൊണ്ട് അടിച്ചമർത്താൻ കഴിയില്ലെന്നും ഓഷോ വാദിച്ചു.

ലൈംഗിക ആഗ്രഹങ്ങളെ ബലമായി അടിച്ചമർത്തുന്നത് മാനസിക വൈകല്യങ്ങൾക്കും വികലമായ പെരുമാറ്റങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. വികാരങ്ങളെ ജാഗ്രതാവസ്ഥയിൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും സ്വപ്നങ്ങളിൽ ലൈംഗിക ആഗ്രഹങ്ങൾ കടന്നുവന്നിരുന്നു എന്ന് ഗാന്ധി തന്നെ എഴുതിയത്, ബ്രഹ്മചര്യം അബോധമനസ്സിനെ മാറ്റുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ തെളിവായി ഓഷോ എടുത്തുകാണിച്ചു.

ഗാന്ധി ലൈംഗിക നിയന്ത്രണത്തെ ധാർമ്മിക ശക്തിയുടെ അടിത്തറയായി കണ്ടപ്പോൾ, ഓഷോ ലൈംഗിക ഊർജ്ജത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ സ്വീകരണത്തെയും മാനസിക ആരോഗ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെയും ആണ് പിന്തുണച്ചത്.

തന്ത്രിക് പാരമ്പര്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, അടിച്ചമർത്തൽ മനുഷ്യ മനസ്സിനെ ലൈംഗികതയിൽ തളച്ചിടുമെന്നും, എന്നാൽ വിധിനിർണ്ണയമില്ലാത്ത സ്വീകാര്യതയിലൂടെ ഈ ജൈവോർജ്ജത്തെ ഉന്നതമായ ധ്യാനാത്മക ബോധത്തിലേക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയുമെന്നും ഓഷോ വാദിച്ചു.

ഗാന്ധിയുടെ "മഹാത്മാ" പദവിയെ ഓഷോ ലക്ഷ്യം വെച്ചു, ഈ സന്യാസി പ്രതിച്ഛായ ഭാരതീയ സമൂഹത്തിൽ സ്വതന്ത്ര ചിന്തയെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തിയെന്ന് വാദിച്ചു. ബുദ്ധിയുള്ള വ്യക്തികൾ സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ, വ്യക്തിപൂജ അനുയായികളിൽ അന്ധമായ അനുസരണം വളർത്തുന്നു.

ഗാന്ധിയൻ ചിന്തകൾ മാറ്റമില്ലാത്ത പ്രമാണങ്ങളായി മാറിയപ്പോൾ, അത് ഭാരതത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ആധുനികവൽക്കരണത്തിനും സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തകൾക്കും തടസ്സമായി മാറിയെന്ന് ഓഷോ പറഞ്ഞു.

1934-ൽ ബീഹാറിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പം അയിത്തം ആചരിച്ചതിന് ദൈവം നൽകിയ ശിക്ഷയാണെന്ന ഗാന്ധിയുടെ പ്രസ്താവനയെ ഓഷോ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചു. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെ ഇത്തരം ധാർമ്മിക കാരണങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് ഓഷോ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.

അതുപോലെ, ഗാന്ധി എല്ലാ മതങ്ങളെയും ഒരുപോലെ കണ്ടതായി പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും, ആത്യന്തികമായി അദ്ദേഹം പരമ്പരാഗത ഹൈന്ദവ ചട്ടക്കൂടുകളിൽ അധിഷ്ഠിതമായിട്ടാണ് പ്രവർത്തിച്ചതെന്ന് ഓഷോ ആരോപിച്ചു.

വിപരീത ചിന്താധാരകളുടെ താരതമ്യ വിശ കലനം

മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെയും ഓഷോയുടെയും ദാർശനിക മാതൃകകൾ വിവിധ മേഖലകളിൽ തികച്ചും വിപരീതമായ നിലപാടുകളാണ് പുലർത്തുന്നത്.

പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, ധാർമ്മിക ശുദ്ധീകരണവും സ്വയം നിയന്ത്രണവും സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയവൽക്കരണവുമാണ് ഗാന്ധി ലക്ഷ്യമാക്കിയത്. എന്നാൽ ഓഷോയാകട്ടെ, മാനസികമായ മോചനവും വ്യക്തിഗത ബോധവും നിലനിൽപ്പിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ സമൃദ്ധിയുമാണ് പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യമായി കണ്ടത്.

അഹിംസയുടെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഗാന്ധി അഹിംസയെ സത്യാഗ്രഹത്തിലും രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിലും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു ധാർമ്മിക നിഷ്ഠയായി വളർത്തിയെടുത്തു. എന്നാൽ ഓഷോയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, അഹിംസ എന്നത് നിർബന്ധിത നിയമമല്ല, മറിച്ച് ധ്യാനാത്മക ബോധത്തിൽ നിന്ന് സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നുവരുന്ന ജീവജാലങ്ങളോടുള്ള ആദരവാണ് .

സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ രംഗത്ത്, കൈത്തറി അധ്വാനത്തിൽ ഊന്നിയ വികേന്ദ്രീകൃത ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയാണ് (ഗ്രാമസ്വരാജ്) ഗാന്ധി പിന്തുണച്ചത്. നേരെമറിച്ച്, പൂർണ്ണമായ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലൂടെയും യന്ത്രവൽക്കരണത്തിലൂടെയും സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെയും സാമ്പത്തിക സമൃദ്ധി കൈവരിക്കണമെന്നാണ് ഓഷോ വാദിച്ചത്.

ശാസ്ത്രത്തോടും സാങ്കേതികവിദ്യയോടുമുള്ള സമീപനത്തിൽ, ആധുനിക യന്ത്രങ്ങളോടും വ്യാവസായിക പുരോഗതിയോടും ഗാന്ധി കടുത്ത സംശയം പുലർത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ മാനവികതയുടെ സാധ്യതകളെ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും അധ്വാനഭാരം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തെയും ഓട്ടോമേഷനെയും പൂർണ്ണമായി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് ഓഷോ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ലൈംഗികതയുടെ കാര്യത്തിൽ, ബ്രഹ്മചര്യവും കടുത്ത ആത്മനിയന്ത്രണവുമാണ് ധാർമ്മിക ശക്തിയുടെ ഉറവിടമെന്ന് ഗാന്ധി കരുതി. എന്നാൽ മാനസിക വൈകല്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ലൈംഗിക ഊർജ്ജത്തെ അടിച്ചമർത്താതെ, തന്ത്രിക് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അതിനെ സ്വീകരിക്കുകയും ധ്യാനാത്മകമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും വേണമെന്ന് ഓഷോ വാദിച്ചു.

ദാരിദ്ര്യത്തോടും കഷ്ടപ്പാടുകളോടുമുള്ള നിലപാടിൽ, ലളിതജീവിതത്തെ വിശുദ്ധീകരിക്കുകയും സ്വമേധയായുള്ള ദാരിദ്ര്യത്തിലൂടെ ധാർമ്മിക ഉന്നമനം നേടുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഗാന്ധിയുടെ ശൈലി. എന്നാൽ ഓഷോ ദാരിദ്ര്യത്തെ ഒരു ആത്മീയ ഗുണമായി കാണാതെ, ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉപയോഗിച്ച് ദാരിദ്ര്യം പൂർണ്ണമായും നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യണമെന്ന് വാദിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനരീതിയിൽ, സത്യാഗ്രഹം, ധാർമ്മിക പ്രേരണ, ജനകീയ ഉപവാസം, നിയമലംഘനം എന്നിവയായിരുന്നു ഗാന്ധിയുടെ മാതൃക. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ കൂട്ടായ്മകളെക്കാൾ വ്യക്തിഗതമായ മനഃശാസ്ത്രപരമായ വിമുക്തിക്കും ധ്യാനത്തിനുമാണ് ഓഷോ മുൻഗണന നൽകിയത്.

അവസാനമായി, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക വീക്ഷണത്തിൽ, പരമ്പരാഗത ധാർമ്മികതയിലും കടമകളിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു വ്യവസ്ഥയാണ് ഗാന്ധി വിഭാവനം ചെയ്തതെങ്കിൽ, പരമ്പരാഗത ധർമ്മസങ്കടങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായ സ്വതന്ത്രവും സമൃദ്ധവുമായ ഒരു വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത ആധുനിക സമൂഹമാണ് ഓഷോ മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.

അലങ്കാരിക തന്ത്രങ്ങൾ, വ്യക്തിപരമായ ബഹുമാനം, ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ

ഗാന്ധിക്കെതിരെയുള്ള ഓഷോയുടെ വിമർശനങ്ങളെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, ഓഷോയുടെ പ്രകോപനപരമായ ശൈലിയെ ഒരു ചരിത്രപരമായ അവലോകനമായി മാത്രം കാണരുത്. ഓഷോ ഒരു അക്കാദമിക് ചരിത്രകാരനായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് പരമ്പരാഗത ചിന്തകളെ തകർക്കാൻ പ്രകോപനപരമായ തന്ത്രങ്ങളും പരിഹാസങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച ഒരു ആത്മീയ അധ്യാപകനായിരുന്നു. ഗാന്ധിയെയും മദർ തെരേസയെയും പോലുള്ള വ്യക്തികളെ വിമർശിച്ചതിലൂടെ, അന്ധമായ ആരാധനയിൽ നിന്ന് ആളുകളെ ഉണർത്താനും സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കാനും ആണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്.

ഗാന്ധിയൻ തത്ത്വചിന്തയെ പൂർണ്ണമായി എതിർത്തപ്പോഴും, ഗാന്ധിയുടെ സത്യസന്ധതയെയും വ്യക്തിത്വത്തെയും ഓഷോ വളരെയധികം ബഹുമാനിച്ചിരുന്നു. ഗാന്ധിയുടെ ആശയങ്ങൾ ഭാരതത്തിന് ഹാനികരമാണെന്ന് കരുതിയപ്പോഴും, തന്റെ തത്വങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഗാന്ധി കാണിച്ച ആർജ്ജവത്തെ ഓഷോ പ്രശംസിച്ചു.

1948-ൽ ഗാന്ധി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പതിനേഴു വയസ്സുകാരനായിരുന്ന ഓഷോ വിങ്ങിപ്പൊട്ടുകയും വിലാപയാത്രയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത സംഭവം അദ്ദേഹം അനുസ്മരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളെ എന്നും എതിർത്തിരുന്ന ഓഷോ, വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ ഗാന്ധിയുടെ സത്യസന്ധതയെ ആദരിച്ചിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണിത്.

രാമചന്ദ്ര ഗുഹയെപ്പോലുള്ള ചരിത്രകാരന്മാരുടെ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഗാന്ധിജി മാറ്റമില്ലാത്ത ഒരു ചിന്തഗതിക്കാരനായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സമയബന്ധിതമായി ചിന്തകളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയ ആളായിരുന്നു എന്നാണ്. 1909-ൽ എഴുതിയ 'ഹിന്ദ് സ്വരാജ്' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ എതിർത്ത ഗാന്ധി, പൽക്കാലത്ത് ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് വിധേയനായ ശേഷം ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തോടുള്ള സമീപനത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തി. അതുപോലെ, ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ കനത്ത യന്ത്രങ്ങളുടെ ആവശ്യകതയെയും അദ്ദേഹം അംഗീകരിച്ചു. ജാതി, വർഗ്ഗം, ലിംഗസമത്വം എന്നിവയിലും ഗാന്ധിയുടെ ആശയങ്ങൾ പടിപടിയായി വികസിക്കുകയുണ്ടായി.

ആശ്രമത്തിലെ നഗ്നത, തെറാപ്പി ഗ്രൂപ്പുകൾ, മാധ്യമപ്രചാരണങ്ങൾ

ഓഷോ ആശ്രമത്തിൽ അന്തേവാസികളും സന്ദർശകരും നഗ്നരായി നിർബന്ധിത "പൂജകൾ" നടത്തണമായിരുന്നു എന്ന വാദം പത്രമാധ്യമങ്ങളും പ്രാദേശിക എതിരാളികളും പ്രചരിപ്പിച്ച ഒരു വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണ മാത്രമാണ്. വിഗ്രഹാരാധന, പൂജകൾ, വഴിപാടുകൾ, ബാഹ്യമായ കര്മ്മകാണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയെ കണിശമായി എതിർത്ത ഓഷോ, ആത്മീയതയെന്നത് ആന്തരിക ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു.

പരമ്പരാഗത ഹൈന്ദവ പൗരോഹിത്യ സമ്പ്രദായങ്ങളിലെ പൂജകളോ മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളോ ആശ്രമത്തിൽ ഒരിയ്ക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ആശ്രമത്തിലെ ചില തെറാപ്പി ഗ്രൂപ്പുകളിൽ നടന്ന സ്വതസിദ്ധമായ നഗ്നതയെയും ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയുമാണ് ബാഹ്യസമൂഹം പരമ്പരാഗത സങ്കൽപ്പങ്ങളുമായി കൂട്ടിക്കുഴച്ച് "നഗ്നപൂജകൾ" എന്ന പേരിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും സന്മാർഗ്ഗിക ഭീതി (Moral Panic) സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തത്.

1970-കളിൽ പൂനെ ആശ്രമത്തിലും പിന്നീട് ഒറിഗോണിലെ രജനീഷ്പുരത്തിലും നടന്നിരുന്ന ധ്യാനപരിപാടികളുടെ ഭാഗമായി വെസ്റ്റേൺ ഹ്യൂമൻ പൊട്ടൻഷ്യൽ മൂവ്‌മെന്റിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.

ലൈസൻസുള്ള പാശ്ചാത്യ തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ നയിച്ച എൻകൗണ്ടർ ഗ്രൂപ്പുകൾ , പ്രിമൽ തെറാപ്പി , ഗെസ്റ്റാൾട്ട് , ബയോഎനർജറ്റിക്സ് , തന്ത്ര വർക്ക്ഷോപ്പുകൾ എന്നിവയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുത്തു. മനുഷ്യന്റെ ആഴത്തിലുള്ള മാനസിക അടിച്ചമർത്തലുകൾ, ബാല്യകാലത്തെ ട്രോമകൾ, അപകർഷതാബോധം, ശരീരത്തോടുള്ള നാണക്കേട് എന്നിവ തുറന്നുവിട്ട് ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് കാതർട്ടിക് (Cathartic) രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചു.

ഇത്തരം അടച്ചിട്ട തെറാപ്പി മുറികളിൽ, തന്റെ സാമൂഹിക മുഖംമൂടികളും അഹംഭാവവും അഴിച്ചുവെക്കുന്നതിന്റെയും പ്രകൃതിദത്തമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിന്റെയും പ്രതീകമായി പങ്കാളികൾ സ്വമേധയാ വസ്ത്രങ്ങൾ അഴിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. നഗ്നത എന്നത് ലൈംഗികമായ പ്രകോപനമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് മാനസിക തടസ്സങ്ങൾ ഭേദിക്കാനുള്ള തത്ത്വചിന്താപരമായ ഉപകരണമായിട്ടാണ് അവിടെ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത്.

ലൈംഗികതയെ വികൃതമോ പാപമോ ആയി ചിത്രീകരിച്ച ലോക മതങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യത്തെ ഓഷോ കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിച്ചു. 1968-ൽ നൽകിയ 'സംഭോഗത്തിൽ നിന്ന് സമാധിയിലേക്ക്' എന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാഷണ പരമ്പരയിലൂടെ, ലൈംഗികത മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും സ്വാഭാവികവും ജൈവികവുമായ ഊർജ്ജമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

തന്ത്രിക് ബുദ്ധമത ദർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട്, ലൈംഗിക ഊർജ്ജത്തെ അടിച്ചമർത്തുന്നത് മാനസിക വൈകല്യങ്ങൾക്കും വികൃത ചിന്തകൾക്കും ഇടയാക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ലൈംഗിക വികാരങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താതെ, പൂർണ്ണ ബോധത്തോടെയും ധ്യാനാത്മകതയോടെയും സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ വ്യക്തിക്ക് ആ ഊർജ്ജത്തെ ഉയർന്ന് ഉയർന്ന ചിന്തകളിലേക്കും ആത്മീയ സാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്കും നയിക്കാൻ കഴിയൂ എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണം.

തന്ത്ര പരിശീലനങ്ങളിലൂടെയും ബോധപൂർവ്വമായ ഇടപെടലുകളിലൂടെയും മാത്രമേ ലൈംഗികതയോടുള്ള അന്ധമായ ആകർഷണം അവസാനിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ആശ്രമത്തിനുള്ളിൽ നടന്ന അപൂർവ്വമായ ഈ പാശ്ചാത്യ സൈക്കോതെറാപ്പി ഗ്രൂപ്പുകളെയും ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയുമാണ് പ്രാദേശിക, ആഗോള മാധ്യമങ്ങൾ വലിയ വിവാദങ്ങളാക്കി മാറ്റിയത്. യെല്ലോ ജേണലിസത്തിന്റെ ഭാഗമായി പത്രങ്ങളും മാസികകളും ആശ്രമത്തെ "സെക്സ് ഗുരുവിന്റെ കേന്ദ്രം" , "ഫ്രീ ലവ് കൾട്ട്" , "നഗ്ന സന്യാസികളുടെ താവളം" എന്നൊക്കെ വിശേഷിപ്പിച്ച് വാർത്തകൾ നൽകി.

പൗരസ്ത്യ രാജ്യങ്ങളിലെയും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലെയും പരമ്പരാഗത ക്രിസ്ത്യൻ-ഹിന്ദു സദാചാര ബോധത്തിന് വെല്ലുവിളിയുയർത്തിയ ഓഷോയുടെ തത്ത്വചിന്തകൾ സദാചാരവാദികളുടെ കടുത്ത പ്രകോപനത്തിന് വഴിവെച്ചു. മാധ്യമങ്ങൾ എരിവും പുളിയും ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ വർത്തകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ ആശ്രമത്തിനെതിരെ വൻ പ്രതിഷേധങ്ങളും റാലികളും പ്രകടനങ്ങളും അരങ്ങേറി.

എൻകൗണ്ടർ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ നടന്ന കഠിനമായ കാതർട്ടിക് പ്രക്രിയകളിൽ വൈകാരിക പൊട്ടിത്തെറികളും, ചിലപ്പോൾ ശാരീരികമായ ഏറ്റുമുട്ടലുകളും വരെ നടന്നിരുന്നതായി ആശ്രമം വിട്ടുപോയ മുൻ അനുയായികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വസ്ത്രം മാറ്റാനും ലൈംഗിക സ്വഭാവമുള്ള പെരുമാറ്റങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകാനും ഗ്രൂപ്പ് പ്രെഷർ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ചില സന്യാസികൾ ആരോപിച്ചു.

എന്നാൽ 1970-കളുടെ അവസാനത്തോടെ, തെറാപ്പികളിൽ അമിതമായ ശാരീരിക അക്രമങ്ങളോ സമ്മർദ്ദങ്ങളോ ഉണ്ടാകുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ഓഷോ നേരിട്ട് ഇടപെടുകയും, തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾക്ക് കർശനമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. കഠിനമായ എൻകൗണ്ടർ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ സ്വഭാവം ലളിതമാക്കുകയും ആശ്രമത്തിനുള്ളിലെ സുരക്ഷയും അച്ചടക്കവും ഉറപ്പുവരുത്താൻ പിൽക്കാലത്ത് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്തു.

പരമ്പരാഗത ആശ്രമ നിയമങ്ങളും ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണകളും

പൊതുവെ ആശ്രമങ്ങളിൽ ആർക്കും ആരുമായും സ്വതന്ത്രമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട് എന്നത് പൂർണ്ണമായും തെറ്റായ വിവരവും വലിയൊരു കെട്ടുകഥയുമാണ്. ഭാരതീയ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിലും സനാതന ധർമ്മ തത്ത്വങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത ആശ്രമങ്ങളുടെ പ്രവർത്തന ശൈലിയുമായോ ആത്മീയ നിബന്ധനകളുമായോ ഈ ധാരണ ഒട്ടും ചേർന്നുപോകുന്നതല്ല.

ആശ്രമങ്ങൾ എന്നത് ലൗകിക ആസക്തികളും ഭൗതിക സുഖങ്ങളും അഴിച്ചുവെച്ച് ആന്തരിക ബോധത്തെയും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തെയും അന്വേഷിക്കുന്ന പവിത്ര കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ഇത്തരം കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ ഉയർന്നുവന്നത് വിരലിലെണ്ണാവുന്ന ചില ആധുനിക ഹെറ്ററോഡോക്സ് കൂട്ടായ്മകളുടെ പരീക്ഷണങ്ങളെ പൊതുവൽക്കരിച്ച് മാധ്യമങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിച്ചത് മൂലമാണ്.

ഹൈന്ദവ, ജൈന, ബൗദ്ധ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽപ്പെട്ട ആശ്രമങ്ങളെല്ലാം ആത്മീയ സാധന, തപസ്സ്, സ്വയം നിയന്ത്രണം (ഇന്ദ്രിയ നിഗ്രഹം), ലളിതജീവിതം എന്നിവയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. അത്തരം ആശ്രമങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന അന്തേവാസികൾ, സാധകർ, സന്യാസികൾ എന്നിവർ ബ്രഹ്മചര്യം അത്യന്തം കണിശമായി പാലിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്.

വിചാരം, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയിൽ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ വിശുദ്ധി നിലനിർത്തുന്നത് ആത്മീയ വളർച്ചയുടെ മുൻവ്യവസ്ഥയായി അവിടെ കരുതപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷ അന്തേവാസികൾക്ക് വെവ്വേറെ താമസസൗകര്യങ്ങളും, പരസ്പര സമ്പർക്കങ്ങൾക്ക് കർശനമായ അതിർവരമ്പുകളും പല ആശ്രമങ്ങളിലും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്ന് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാനുള്ള അന്തരീക്ഷമാണ് പരമ്പരാഗത ആശ്രമങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത്.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഓഷോ പ്രസ്ഥാനം, ചില പാശ്ചാത്യ നിയോ-ഹിപ്പി കൂട്ടായ്മകൾ, സദൃശമായ ചില എക്സ്പെരിമെന്റൽ കമ്മ്യൂണുകൾ എന്നിവ ലൈംഗികതയോടും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തോടും പരമ്പരാഗത ആത്മീയാചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ തുറന്ന സമീപനമാണ് സ്വീകരിച്ചത്.

ലൈംഗികതയെ അടിച്ചമർത്താതെ ബോധപൂർവ്വം അനുഭവിക്കുക എന്ന ഓഷോയുടെ തത്ത്വചിന്ത പരമ്പരാഗത സന്യാസ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് എതിരായിരുന്നു. എന്നാൽ, പൊതുസമൂഹവും അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളും ഇത്തരം അപൂർവ്വം സ്വതന്ത്ര പരീക്ഷണങ്ങളെ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കും ബാധകമായ പൊതുസ്വഭാവമായി തെറ്റായി ചിത്രീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

മാധ്യമങ്ങളിൽ വന്ന എരിവും പുളിയുമുള്ള വാർത്തകളും, ചില സ്ഥാപനങ്ങളിലുണ്ടായ സാമ്പത്തിക-സാർവ്വത്രിക തർക്കങ്ങളും ആശ്രമ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പൊതുജനമനസ്സിൽ വികൃതമായ ധാരണ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആക്കം കൂട്ടി.

ഏതൊരു ആത്മീയ സ്ഥാപനവും അതത് രാജ്യത്തെ ഭരണഘടനയ്ക്കും നിയമങ്ങൾക്കും വിധേയമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലോ വിദേശത്തോ ഉള്ള ഒരു ആശ്രമവും രാജ്യത്തെ ശിക്ഷാനിയമങ്ങൾക്ക് അതീതമല്ല. അതിനാൽ തന്നെ, പരസ്പര സമ്മതമില്ലാത്ത പീഡനങ്ങൾ, ചൂഷണങ്ങൾ, നിയമവിരുദ്ധമായ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ എന്നിവ ഒരിടത്തും നിയമപരമായി അനുവദനീയമല്ല.

പരസ്പര സമ്മതപ്രകാരമുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ പോലും, ആശ്രമത്തിന്റെ അച്ചടക്ക നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ അന്തേവാസികളെ പുറത്താക്കാനുള്ള അധികാരം മാനേജ്‌മെന്റുകൾക്കുണ്ട്. ആത്മീയതയുടെ മറവിൽ നടക്കുന്ന ലൈംഗിക ചൂഷണങ്ങൾക്കെതിരെ ശക്തമായ നിയമനടപടികളും ആഭ്യന്തര പരാതി പരിഹാര സമിതികളും പ്രമുഖ ആശ്രമങ്ങളിൽ നിലവിലുണ്ട്.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഭൂരിഭാഗം വരുന്ന പരമ്പരാഗത ആശ്രമങ്ങളിലും ലൈംഗികത പൂർണ്ണമായി വിലക്കപ്പെടുകയോ കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുകയോ ആണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ദ്രിയ നിഗ്രഹത്തിലൂടെയും ധ്യാനത്തിലൂടെയും ആന്തരിക ഊർജ്ജത്തെ ഉന്നത ബോധത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ബ്രഹ്മചര്യ ജീവിതമാണ് ആശ്രമ വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല്.

അപൂർവ്വം സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നടന്ന വിപ്ലവകരമോ വിവാദപരമോ ആയ പരീക്ഷണങ്ങളെ പൊതുവൽക്കരിച്ച് പരമ്പരാഗത ആശ്രമ സംസ്കാരത്തെ വിലയിരുത്തുന്നത് ചരിത്രപരമായും ആത്മീയമായും തെറ്റായ നിഗമനങ്ങളിലേക്കാണ് നയിക്കുക.

മാ ആനന്ദ് ഷീലയുടെ ജീവചരിത്രവും കുറ്റകൃത്യങ്ങളും പിൽക്കാല ജീവിതവും

1949 ഡിസംബർ 28-ന് ഗുജറാത്തിലെ വഡോദരയിൽ അംബാലാൽ പട്ടേലിന്റെയും മണിബെൻ പട്ടേലിന്റെയും ആറു മക്കളിൽ ഇളയ മകളായാണ് ഷീല അംബാലാൽ പട്ടേൽ ജനിച്ചത്. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ അനുയായിയും ഗാന്ധിയൻ ആശ്രമത്തിൽ പരിശീലനം നേടിയ വ്യക്തിയുമായിരുന്നു ഷീലയുടെ പിതാവ് അംബാലാൽ പട്ടേൽ.

ഗുജറാത്തിലെ സാമ്പ്രദായിക ചുറ്റുപാടിൽ വളർന്ന ഷീലയ്ക്ക് ബാല്യകാലത്ത് തന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യ ബോധവും കർക്കശമായ വ്യക്തിത്വവും രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു. പതിനേഴാം വയസ്സിൽ ഉപരിപഠനത്തിനായി ഷീല അമേരിക്കയിലേക്ക് യാത്ര തിരിക്കുകയും ന്യൂജേഴ്‌സിയിലുള്ള മോണ്ട്ക്ലെയർ സ്റ്റേറ്റ് കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടുകയും ചെയ്തു.

അമേരിക്കൻ പഠനകാലത്താണ് അവർ തനിക്കൊപ്പം പഠിച്ചിരുന്ന മാർക്ക് ഹാരിസ് സിൽവർമാൻ എന്ന അമേരിക്കൻ പൗരനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും പിന്നീട് വിവാഹം കഴിക്കുന്നതും. ഈ വിവാഹത്തിലൂടെ ഷീല സിൽവർമാൻ എന്ന പേര് അവർ സ്വീകരിച്ചു.

പതിനാറാം വയസ്സിൽ പിതാവിലൂടെയാണ് ഷീല ഓഷോയെ (അന്ന് ആചാര്യ രജനീഷ്) ആദ്യമായി കാണുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിൽ ആകൃഷ്ടയാകുന്നതും. 1972-ൽ ഭർത്താവ് മാർക്ക് സിൽവർമാനോടൊപ്പം ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയ ഷീല, പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ ചേരുകയും ഓഷോയിൽ നിന്ന് 'മാ ആനന്ദ് ഷീല' എന്ന ആത്മീയ നാമം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

അധികം വൈകാതെ ഭർത്താവ് മാർക്ക് സിൽവർമാൻ ക്യാൻസർ ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞത് ഷീലയെ വൈകാരികമായി ആഘാതത്തിലാഴ്ത്തിയെങ്കിലും, അവർ ആശ്രമ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ മുഴുകുകയും പിന്നീട് ജോൺ ഷെൽഫറിനെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്തു.

1981 മേയിൽ ഓഷോ അമേരിക്കയിലേക്ക് മാറിയപ്പോൾ, ഒറിഗോണിലെ വാസ്കോ കൗണ്ടിയിൽ 64,000 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള ബിഗ് മുദ്ദി റാഞ്ച് 5.75 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് വാങ്ങുന്നതിനും 'രജനീഷ് ഫൗണ്ടേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ' പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിൽ 'രജനീഷ്പുരം' കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും ഷീല നേതൃത്വം നൽകി.

ഓഷോ മൗനത്തിലായിരുന്ന ആ കാലയളവിൽ കമ്മ്യൂണിന്റെ ആത്യന്തിക അധികാരിയായി മാറിയ ഷീല, അമേരിക്കൻ മാധ്യമങ്ങളിൽ നടത്തിയ ആത്മവിശ്വാസവും പ്രകോപനപരവുമായ പ്രസ്താവനകളിലൂടെ ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടി.

1984 നവംബറിലെ വാസ്കോ കൗണ്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം സ്വാധീനിക്കുന്നതിനായി ദി ഡാല്ലസ് നഗരത്തിലെ 10 റെസ്റ്റോറന്റുകളിലെ സലാഡ് ബാറുകളിൽ Salmonella typhimurium ബാക്ടീരിയ കലർത്തി ഷീലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വിഷബാധയുണ്ടാക്കി.

751 ആളുകൾ രോഗബാധിതരായ ഈ ജൈവഭീകരാക്രമണം അമേരിക്കൻ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെയും വലുതുമായ ബയോ ഭീകരാക്രമണമായി ഫെഡറൽ ഏജൻസികൾ രേഖപ്പെടുത്തി. ഇതുകൂടാതെ, ആശ്രമത്തിനെതിരെ അന്വേഷണം നടത്തിയ യു.എസ് അറ്റോർണി ചാർൾസ് ടേണറെ തോക്കുധാരികളെ അയച്ച് വധിക്കാൻ ഗൂഢാലോചന നടത്തുക, ഓഷോയുടെ വ്യക്തിഗത ഡോക്ടറായ സ്വാമി ദേവരാജിനെ വിഷം നൽകി കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുക തുടങ്ങിയ കടുത്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും ഷീല നേതൃത്വം നൽകി.

വാസ്കോ കൗണ്ടി ഓഫീസ് തീവെച്ച് നശിപ്പിക്കൽ, കമ്മ്യൂണിനുള്ളിലെ സന്യാസികളുടെ ഫോൺ ചോർത്തൽ, വിദേശികൾക്കായി വ്യാജ വിവാഹങ്ങൾ നടത്തി കുടിയേറ്റ തട്ടിപ്പ് നടത്തൽ എന്നിവയും ഷീലയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടു.

1985 സെപ്റ്റംബർ 13-ന് കമ്മ്യൂണിനുള്ളിൽ അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ഷീലയും ഉന്നത കൂട്ടാളികളും രഹസ്യമായി വെസ്റ്റ് ജർമ്മനിയിലേക്ക് നാടുവിട്ടു. ഷീല നാടുവിട്ടതിനു പിന്നാലെ ഓഷോ മൗനം വെടിയുകയും വാർത്താസമ്മേളനം വിളിച്ച്, ഷീല ക്രൂരയായ സ്ത്രീയാണെന്നും കൊലപാതകശ്രമങ്ങളും സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകളും നടത്തി $55 ദശലക്ഷം ഡോളറുമായി കടന്നുകളഞ്ഞുവെന്നും പരസ്യമായി കുറ്റപ്പെടുത്തി.

എഫ്.ബി.ഐ അന്വേഷണം ഊർജ്ജിതമാക്കിയതിനെ തുടർന്ന്, 1985 ഒക്ടോബർ 28-ന് വെസ്റ്റ് ജർമ്മനിയിൽ വെച്ച് ഷീലയെ ഫെഡറൽ ഏജന്റുകൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും വിചാരണയ്ക്കായി അമേരിക്കയ്ക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. 1986 ജൂലൈയിൽ വിചാരണയിൽ ഒന്നാം ഡിഗ്രി വധശ്രമം, ആക്രമണം, വിഷപ്രയോഗം, ഫോൺ ചോർത്തൽ, തീവെപ്പ്, കുടിയേറ്റ തട്ടിപ്പ് തുടങ്ങിയ കുറ്റങ്ങളിൽ ഷീല കുറ്റം സമ്മതിച്ചതിനെ തുടർന്ന് 20 വർഷത്തെ ഫെഡറൽ തടവുശിക്ഷയും $470,000 പിഴയും വിധിക്കപ്പെട്ടു;

കാലിഫോർണിയയിലെ ഡബ്ലിനിലുള്ള ഫെഡറൽ ജയിലിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കവേ നല്ല പെരുമാറ്റം കണക്കിലെടുത്ത് 29 മാസത്തെ ജയിൽവാസത്തിന് ശേഷം (മൊത്തം 39 മാസത്തെ തടവിന് ശേഷം) 1988 ഡിസംബറിൽ ഷീല മോചിപ്പിക്കപ്പെടുകയും വെസ്റ്റ് ജർമ്മനിയിലേക്ക് നാടുകടത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

1888 ഡിസംബറിൽ അമേരിക്കൻ ജയിലിൽ നിന്ന് മോചിതയായി നാടുകടത്തപ്പെട്ട ഷീല, 1989-ൽ സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും അവിടെ വെച്ച് സൂറിച്ച് ആശ്രമത്തിന്റെ ചുമതലയുണ്ടായിരുന്ന സ്വിസ് പൗരൻ ഉർസ് ബിർൻസ്റ്റീലിനെ വിവാഹം കഴിച്ച് സ്വിസ് പൗരത്വം നേടുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ ഭർത്താവ് എയ്ഡ്സ് ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞതോടെ തനിച്ചായ ഷീല, യാതൊരു സാമ്പത്തിക സഹായവുമില്ലാതെ ജീവനോപാധിക്കായി ബേസൽ നഗരത്തിൽ എൺപതുകളിലുള്ള വൃദ്ധ ദമ്പതികളുടെ പരിചാരികയായി ജോലി നോക്കാൻ തുടങ്ങി.

വൃദ്ധരെ സംരക്ഷിച്ച ഈ അനുഭവവും മുൻകാല സംഘാടന പാടവവും നൽകിയ തിരിച്ചറിവിൽ നിന്ന് 1990-ൽ ആറ് ഭിന്നശേഷിക്കാരെ വാടക വീട്ടിൽ പരിചരിച്ചുകൊണ്ട് ഷീല സ്വന്തമായി പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും, 1995-ഓടെ പ്രവർത്തനം വിപുലീകരിച്ച് സ്വന്തം അമ്മയോടുള്ള ആദരസൂചകമായി 'വൂൺഹൈം മാതൃസാദൻ' (Wohnheim Matrusaden) എന്ന നോൺ-പ്രോഫിറ്റ് സ്ഥാപനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

നോർത്ത് വെസ്റ്റ് സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിലെ മെയ്‌സ്പ്രാച്ച് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ കുന്നിൻചെരുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മാതൃസാദനിൽ ശാരീരിക-മാനസിക അസ്വസ്ഥതകൾ നേരിടുന്നവർക്കും ഓട്ടിസം ബാധിച്ചവർക്കും വയോധികർക്കും പുനരധിവാസം നൽകി വരുന്നു. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രോഗികൾ ഇവിടെ വസിക്കുന്നുണ്ട്;

രോഗികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി പ്രതിമാസം വേണ്ടിവരുന്ന തുക (ഏകദേശം 8,500 സ്വിസ് ഫ്രാങ്ക്) സ്വിസ് ഗവൺമെന്റ് സബ്‌സിഡിയായാണ് നൽകുന്നത്. യാതൊരുവിധ പൂട്ടിയിടലുകളോ നിയന്ത്രണങ്ങളോ ഇല്ലാതെ രോഗികൾക്ക് സ്ഥാപനത്തിനുള്ളിൽ പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന വിപ്ലവകരമായ പരിചരണ മാതൃകയാണ് ഷീല അവിടെ നടപ്പിലാക്കിയത്;

2008-ൽ ഈ സ്ഥാപനത്തിന് സ്വിസ് ഗവൺമെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. 1985-ൽ ചാർൾസ് ടേണറെ കൊലപ്പെടുത്താൻ പദ്ധതിയിട്ട കേസിൽ 1999-ൽ സ്വിസ് കോടതി ഷീലയെ വിചാരണ ചെയ്തെങ്കിലും അനുഭവിച്ച തടവുകാലം കണക്കിലെടുത്ത് വിട്ടയച്ചു.

2018-ലെ 'വൈൽഡ് വൈൽഡ് കൺട്രി' നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ് പരമ്പരയിലൂടെയും, 2021-ലെ 'സെർച്ചിങ് ഫോർ ഷീല' (Searching for Sheela) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയും ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടിയ ഷീല, 2021-ൽ 'By My Own Rules' എന്ന പേരിൽ തന്റെ ആത്മകഥയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

പ്രമുഖ വ്യക്തിത്വങ്ങളും ആശ്രമ സന്ദർശകരും

നിലവിൽ പൂനെയിലെ ഓഷോ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ടിലോ മറ്റ് ആഗോള ഓഷോ കേന്ദ്രങ്ങളിലോ വി.ഐ.പികളോ പ്രശസ്ത സിനിമാ താരങ്ങളോ കാവിവസ്ത്രമണിഞ്ഞ് സ്ഥിര അന്തേവാസികളായി കഴിയുന്നില്ല.

1970-കളിലും 80-കളിലും സന്യാസികൾ പൂർണ്ണമായി ആശ്രമത്തിനുള്ളിൽ താമസിച്ച് തോട്ടം പണികളും അടുക്കള ജോലികളും ഭരണനിർവ്വഹണവും നടത്തിയിരുന്ന രീതിയിൽ നിന്ന് പൂനെ ആശ്രമം ഒരു ആഡംബര 'മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ട്' മാതൃകയിലേക്ക് മാറി.

പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ, വ്യാപാരികൾ, സാഹിത്യകാരന്മാർ എന്നിവർ നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിലെ ധ്യാന റിട്രീറ്റുകൾക്കോ, വെൽനസ് കോഴ്‌സുകൾക്കോ, വിസിറ്റർ പാസുകൾ വഴിയുള്ള ഹ്രസ്വ സന്ദർശനങ്ങൾക്കോ മാത്രമാണ് ഇവിടേക്ക് എത്തുന്നത്.

ഓഷോ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട സന്യാസികളിൽ ഒരാളാണ് ബോളിവുഡ് സൂപ്പർതാരം വിനോദ് ഖന്ന (സ്വാമി വിനോദ് ഭാരതി). 1970-കളുടെ അവസാനത്തിൽ ഓഷോയുടെ священത്വം സ്വീകരിച്ച അദ്ദേഹം, 1982-ൽ തന്റെ അഭിനയ കരിയറിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ നിൽക്കെ സിനിമാലോകം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ഒറിഗോണിലെ രജനീഷ്പുരത്തേക്ക് മാറുകയുമാണുണ്ടായത്.

പ്രതിവർഷം ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ വരുമാനമുണ്ടായിരുന്ന പ്രശസ്ത താരം ആശ്രമത്തിൽ വെറും 4x6 അടി വലിപ്പമുള്ള ചെറിയ മുറിയിൽ താമസിക്കുകയും, ഓഷോയുടെ തോട്ടക്കാരനായി ("Osho's mali") പാത്രങ്ങൾ കഴുകിയും തോട്ടം പരിപാലിച്ചും ലളിത ജീവിതം നയിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ വൻ സമ്പാദ്യത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം കമ്മ്യൂണിനായി മാറ്റിവെച്ച അദ്ദേഹം, പിൽക്കാലത്ത് 1985-ൽ അമേരിക്കൻ കമ്മ്യൂൺ തകർന്നശേഷമാണ് ബോളിവുഡിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയത്.

പ്രശസ്ത ബോളിവുഡ് സംവിധായകനും നിർമ്മാതാവുമായ മഹേഷ് ഭട്ടാണ് ഓഷോയുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയ മറ്റൊരു പ്രധാന വ്യക്തിത്വം. 1970-കളിൽ പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ വെച്ച് ഓഷോയിൽ നിന്ന് നവ-സന്യാസം സ്വീകരിച്ച അദ്ദേഹം കാവിവസ്ത്രങ്ങളും ഓഷോയുടെ ചിത്രമുള്ള മാലയും ധരിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ, ആശ്രമത്തിനുള്ളിലെ ചില അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന് പിന്നീട് സന്യാസം ഉപേക്ഷിക്കുകയും, തന്റെ മാല പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞ് ആശ്രമം വിട്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. ഓഷോ ആശ്രമത്തിലെ തന്റെ അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും പിന്നീട് തത്ത്വചിന്താപരമായ അന്വേഷണങ്ങളെക്കുറിച്ചും മഹേഷ് ഭട്ട് തന്റെ നിരവധി അഭിമുഖങ്ങളിൽ തുറന്നെഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യൻ സിനിമാ താരങ്ങൾക്ക് പുറമെ, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ, വ്യവസായ പ്രമുഖ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖരും ഓഷോയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നിരുന്നു.

ഗയാനയിലെ ജോൺസ്ടൗണിൽ വെച്ച് ദാരുണമായി കൊല്ലപ്പെട്ട പ്രശസ്ത യു.എസ്. കോൺഗ്രസ് അംഗം ലിയോ റയാന്റെ മകൾ ഷാനൺ ജോ റയാൻ (മാ അമൃത പ്രീതം) ഓഷോയുടെ സന്യാസിയായി രജനീഷ്പുരത്തിൽ താമസിച്ചത് വലിയ അന്താരാഷ്ട്ര വാർത്തയായിരുന്നു.

കൂടാതെ, ലോകപ്രശസ്ത ഗ്രീക്ക് കപ്പൽശാല ഉടമയുടെ മകളായ മാ യോഗ മുക്ത ഉൾപ്പെടെയുള്ള വൻകിട വിദേശ കോടീശ്വരന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭൗതിക സ്വത്തുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പൂനെ ആശ്രമത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനും പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി വലിയ തുകകൾ സംഭാവന ചെയ്യുകയുണ്ടായി.

ഇന്നും ബോളിവുഡ്, സാംസ്കാരിക, കലാ രംഗത്തെ പ്രമുഖർ ഓഷോ ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ ആരാധകരായും പൂനെ ആശ്രമ സന്ദർശകരായും നിലകൊള്ളുന്നു.

അമിതാഭ് ബച്ചൻ, രജനീകാന്ത്, പ്രശസ്ത കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായ ഗുൽസാർ, അന്തരിച്ച നടൻ ഇർഫാൻ ഖാൻ എന്നിവർ ഓഷോ തത്ത്വചിന്തകളുടെ വായനക്കാരാണെന്നും പൂനെ ആശ്രമത്തിലെ ധ്യാന പാർക്കുകളും പുസ്തകശാലകളും സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും പരസ്യമായി വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കൂടാതെ, ലോകപ്രശസ്ത തബല വിദ്വാൻ ഉസ്താദ് സാക്കിർ ഹുസൈൻ, പുല്ലാങ്കുഴൽ വിദഗ്ദ്ധൻ പണ്ഡിറ്റ് ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യ, ഡ്രമ്മർ ശിവമണി തുടങ്ങിയ പ്രതിഭകൾ പൂനെ ആശ്രമം സന്ദർശിക്കുകയും ധ്യാനസന്ധ്യകളിൽ തങ്ങളുടെ സംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

മദർ തെരേസ, ഓഷോ, കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ ദൈവശാസ്ത്രം

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മദർ തെരേസയോളം തികച്ചും വിപരീതമായ പ്രതികരണങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച വ്യക്തികൾ കുറവാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക്, അവർ ക്രിസ്തീയ കാരുണ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു:

കൊൽക്കത്തയിലെ തെരുവുകളിലിറങ്ങി, സമൂഹം ഉപേക്ഷിച്ച മനുഷ്യരെ ചേർത്തുപിടിക്കുകയും, മരിക്കാറായവരെ പരിചരിക്കുകയും, അനാഥർക്കും രോഗികൾക്കും നിർദ്ധനർക്കുമായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്ത വെള്ള സാരിയുടുത്ത ഒരു കൊച്ചു കന്യാസ്ത്രീ. ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യരാശിക്കായി ചെയ്ത സേവനങ്ങളെ മാനിച്ച് 1979-ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം നോർവീജിയൻ നോബൽ കമ്മിറ്റി അവർക്ക് നൽകി. 'മിഷണറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റി' ലോകമെമ്പാടും കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. 2016-ൽ ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ അവരെ കൊൽക്കത്തയിലെ വിശുദ്ധ തെരേസയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

എന്നാൽ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വളരെ വ്യത്യസ്തവും അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നതുമായ മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനവുമുണ്ടായിരുന്നു. ഭാരതീയ മിസ്റ്റിക്കും പ്രകോപനപരമായ ചിന്തകനുമായിരുന്ന ഓഷോ, മദർ തെരേസയെ ദാരിദ്ര്യത്തിനെതിരെ പോരാടുന്നൊരാളായല്ല കണ്ടത്; മറിച്ച്, അവർ പോരാടുന്നു എന്ന് തോന്നിപ്പിച്ച അതേ അവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ അവരുടെ மதപരമായ ദർശനം പര്യാപ്തമായിരുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിമർശനം അവർ വിശക്കുന്നവർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകിയോ മരിക്കാറായവരെ പരിചരിച്ചോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നില്ല. അവർ അത് ചെയ്തുവെന്ന് അദ്ദേഹം അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചോദ്യം കൂടുതൽ മൗലികമായിരുന്നു:

പാവപ്പെട്ടവരെ സഹായിക്കുന്നത് ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനമായി മാറുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കും? ആ ചോദ്യത്തിന് പിന്നിൽ അതിലും അസ്വസ്ഥജനകമായ മറ്റൊരു ചോദ്യമുണ്ടായിരുന്നു: കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് പവിത്രമായ അർത്ഥം നൽകുന്ന ഒരു മതദർശനത്തിന്, കഷ്ടപ്പാടുകൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിന് തടസ്സമാകാൻ കഴിയുമോ?

ഓഷോയുടെ നിലപാട് വ്യക്തമായിരുന്നു. പാവപ്പെട്ടവരെ അനന്തമായി "സേവിക്കാൻ" താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു. ദാരിദ്ര്യം തന്നെ ഇല്ലാതാകാനാണ് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചത്.

ഓഷോയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ജീവകാരുണ്യം എന്നത് സ്വയം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയായി മാറാം. ഒരാൾ ദരിദ്രനായി തുടരുന്നു, മറ്റൊരാൾ ഉപകാരിയാകുന്നു, ആ ഉപകാരിക്ക് ധാർമ്മികമോ ആത്മീയമോ ആയ ഒരു സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

മദർ തെരേസയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചർച്ചയിൽ, ദാരിദ്ര്യത്തോടുള്ള പരമ്പരാഗത മതപരമായ സമീപനവും തന്റെ സ്വന്തം നിലപാടും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഓഷോ വ്യക്തമാക്കി: "ഞാൻ ദാരിദ്ര്യം തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പാവപ്പെട്ടവരെ സേവിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല."

ഈ വേർതിരിവ് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ദാരിദ്ര്യത്തെ കേവലം ഒരു മോശം സാമൂഹികാവസ്ഥയായി മാത്രം കണ്ടാൽ, അത് എന്തുകൊണ്ട് നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നും അത് എങ്ങനെ മാറ്റാമെന്നും ചോദിക്കുന്നതാണ് യുക്തിസഹമായ പ്രതികരണം.

എന്നാൽ ദാരിദ്ര്യത്തെ ധനികർക്ക് ജീവകാരുണ്യവും കാരുണ്യവും മതപരമായ ഭക്തിയും പരിശീലിക്കാനുള്ള ഒരു അവസരമായി കാണുകയാണെങ്കിൽ, ദാരിദ്ര്യത്തിന് മറ്റൊരു ലക്ഷ്യം ലഭിക്കുന്നു. ദരിദ്രർ ജീവകാരുണ്യം സ്വീകരിക്കുന്നവരാകുന്നു. ധനികർ ജീവകാരുണ്യം നൽകുന്നവരാകുന്നു. മതം അവരെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാലവുമാകുന്നു. ദരിദ്രരൊഴികെ മറ്റെല്ലാവർക്കും ഈ ക്രമീകരണം ധാർമ്മികമായി സുഖകരമായി മാറുമെന്ന് ഓഷോ വിശ്വസിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിമർശനം മദർ തെരേസയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല; ഗാന്ധി, ക്രിസ്ത്യൻ മിഷണറിമാർ, പൊതുവായ മതസ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവരിലേക്കും അത് നീണ്ടു. വ്യവസ്ഥാപിതമായ മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിന് പകരം മതങ്ങൾ പലപ്പോഴും ദരിദ്രർക്ക് ആശ്വാസം നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ഈ ജീവിതത്തിൽ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് മരണശേഷം മികച്ചൊരു ജീവിതം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത് അപകടകരമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. പരമ്പരാഗത മതചിന്തയിൽ നിന്നുള്ള ഓഷോയുടെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ വ്യതിചലനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. ദാരിദ്ര്യം പവിത്രമല്ല, അത് ഒരു ശാപമാണ് എന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.

കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള മദർ തെരേസയുടെ വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചപ്പാട്

ഓഷോയുടെ വിമർശനത്തെ നീതിപൂർവ്വം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ, മദർ തെരേസയുടെ സ്വന്തം ദൈവശാസ്ത്രം മനസ്സിലാക്കണം. മദർ തെരേസ കഷ്ടപ്പാടുകളെ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി ഇല്ലാതാക്കേണ്ട ഒരു നിർഭാഗ്യകരമായ ശാരീരികാവസ്ഥയായി മാത്രമല്ല കണ്ടത്. അവരുടെ ലോകവീക്ഷണം വ്യക്തമായും ക്രിസ്തീയമായിരുന്നു. കഷ്ടപ്പാടനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യനിൽ ക്രിസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ടെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു.

തന്റെ നോബൽ സമ്മാന സ്വീകരണ പ്രസംഗത്തിൽ, അവർ ദരിദ്രരെ വിശക്കുന്നവരും വീടില്ലാത്തവരും അവഗണിക്കപ്പെട്ടവരുമായി വിശേഷിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളെ ക്രിസ്തുവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

പാവപ്പെട്ടവരെ സേവിക്കുന്നത് ക്രിസ്തുവിനെത്തന്നെ സേവിക്കുന്നതാണെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അവരുടെ നോബൽ പ്രഭാഷണം ഇതേ ലോകവീക്ഷണം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളെ ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാസഹനങ്ങൾ ലോകത്തിൽ വീണ്ടും ജീവിക്കുന്നതായി അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ അവരുടെ ദൗത്യം കേവലം സാമൂഹിക പ്രവർത്തനമായിരുന്നില്ല, അതൊരു ആത്മീയ നിയോഗമായിരുന്നു.

ഈ വ്യത്യാസത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മദർ തെരേസ ഒരു സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞയായോ സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവായോ വികസന വിദഗ്ദ്ധയായോ സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചില്ല. അവർ സ്വയം ഒരു കന്യാസ്ത്രീയായി അവതരിപ്പിച്ചു.

ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നില്ല അവരുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. തന്റെ മുന്നിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയോട് പ്രതികരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഒരു വ്യക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ ദാരിദ്ര്യം മാറാത്തപ്പോഴും, മരിക്കാറായ ആളുടെ കൈകൾ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിക്ക് ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് കരുതാൻ കഴിഞ്ഞത്.

അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആത്മാഭിമാനം പ്രധാനമായിരുന്നു. സാന്നിധ്യം പ്രധാനമായിരുന്നു. സ്നേഹം പ്രധാനമായിരുന്നു. ആത്മീയ മോചനം പ്രധാനമായിരുന്നു. കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് തന്നെ ആത്മീയമായ അർത്ഥമുണ്ടാകാം എന്ന് അവർ കരുതി.

ഇവിടെയാണ് വിവാദം കടുക്കുന്നത്. കഷ്ടപ്പാടുകളെ ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാസഹനങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ദൈവശാസ്ത്രവുമായി മദർ തെരേസ ബന്ധപ്പെട്ടു. വിമർശകർ ഇതിനെ വേദനയെ പവിത്രീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിച്ചു.

എന്നാൽ അനുഭാവികൾ ഇതിനെ വേറൊരു രീതിയിലാണ് കണ്ടത്: കഷ്ടപ്പാടുകൾ ബോധപൂർവ്വം അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെടണം എന്നല്ല, മറിച്ച് ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത കഷ്ടപ്പാടുകളെ സ്നേഹത്തിന്റെയും ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും ആത്മീയ അർത്ഥത്തിന്റെയും അനുഭവമാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയും എന്ന്.

ആ വ്യത്യാസം പ്രധാനമാണ്. മദർ തെരേസ ആളുകൾ ദുരിതമനുഭവിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച ആളാണെന്ന് ചിത്രീകരിക്കുന്നത് കൃത്യമായിരിക്കില്ല. അവരുടെ സംഘടന ആളുകൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുകയും, മരിക്കുന്നവർക്ക് അഭയം നൽകുകയും, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരെ പരിചരിക്കുകയും, കുട്ടികൾക്കും രോഗികൾക്കുമായി സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നത് നിഷേധിക്കാനാവില്ല.

എന്നാൽ വിമർശകർ വേറൊരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു: കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ ഭൗതിക കാരണങ്ങളെ കഠിനമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് പകരം, കഷ്ടപ്പാടുകളെ സ്വീകരിക്കുന്നതിനും ആത്മീയമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിനും എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയധികം ഊന്നൽ നൽകിയത്? മിഷണറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റിയുടെ ചില കേന്ദ്രങ്ങളിലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നിലവാരം വിമർശകർ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഈ ചോദ്യം കൂടുതൽ ശക്തമായി.

ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ വിമർശനം മരിക്കാറായ രോഗികളുടെ പരിചരണത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. 1994-ൽ, പ്രശസ്തമായ 'ദി ലാൻസെറ്റ്' മെഡിക്കൽ ജേണലിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്ന റോബിൻ ഫോക്സ്, കൊൽക്കത്തയിലെ 'ഹോം ഫോർ ദി ഡൈയിംഗ്' സന്ദർശിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നതായിരുന്നു. കൃത്യമായ രോഗനിർണ്ണയത്തിന്റെ അഭാവം വൈദ്യപരിചരണത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് ഫോക്സ് വിവരിച്ചു. ഇടയ്ക്കിടെ മാത്രം ഡോക്ടർമാർ സന്ദർശിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, കന്യാസ്ത്രീകളും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരുമാണ് വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തിരുന്നത് എന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.

സുഖപ്പെടുത്താവുന്ന രോഗങ്ങളെയും സുഖപ്പെടുത്താനാവാത്ത രോഗങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവത്തെ അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്യുകയും വേദനസംഹാരികൾ നൽകുന്നതിലെ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിമർശനം ഒരു അടിസ്ഥാന മെഡിക്കൽ തത്വത്തിലേക്ക് ചുരുക്കാം: കാരുണ്യം എന്നത് ചികിത്സയ്ക്ക് പകരം വെക്കാവുന്ന ഒന്നല്ല. മരിക്കാറായ ഒരു വ്യക്തിക്ക് ആർദ്രത ആവശ്യമായിരിക്കാം. എന്നാൽ അവർക്ക് ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളും ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.

അവർക്ക് രോഗനിർണ്ണയം ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. അവർക്ക് ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. അവർക്ക് മോർഫിനോ മറ്റ് ഫലപ്രദമായ വേദനസംഹാരികളോ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. ചികിത്സിക്കാവുന്ന ഒരു രോഗത്തെ കേവലം ആത്മീയ ആശ്വാസത്തിനുള്ള അവസരമായി മാത്രം കാണുമ്പോൾ, കാരുണ്യവും അവഗണനയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതായി മാറുന്നു.

ഓഷോ ഈ വാദത്തെ കൂടുതൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി. അപര്യാപ്തമായ വൈദ്യപരിചരണം മാത്രമല്ല പ്രശ്നമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ദാരിദ്ര്യത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള മുഴുവൻ മതപരമായ ഘടനയും സ്വയം സേവിക്കുന്ന ഒന്നാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം ലളിതമായിരുന്നു. ജീവകാരുണ്യം പരിശീലിക്കാൻ ഒരു മതസംഘടനയ്ക്ക് പാവപ്പെട്ടവരെ ആവശ്യമാണെങ്കിൽ, ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാകുന്നത് ആ സംഘടനയ്ക്ക് ഒരു പ്രശ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഒരു ചർച്ചയിൽ, ഓഷോ പ്രകോപനപരമായ ഭാഷയിൽ ഈ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചു: "അവർക്ക് കൂടുതൽ അനാഥരെ ആവശ്യമുണ്ട്." ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ഗർഭച്ഛിദ്രത്തിനും എതിരായ മദർ തെരേസയുടെ നിലപാടുമായി ഓഷോ ഈ വാദത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചു.

ജനനനിയന്ത്രണത്തോടുള്ള മതപരമായ എതിർപ്പ് ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവിനും തന്മൂലം ദാരിദ്ര്യത്തിനും കാരണമാകുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം അടിസ്ഥാനപരമായി ഇതായിരുന്നു: ആവശ്യമില്ലാത്ത ജനനങ്ങളെ കുറയ്ക്കുന്ന മാർഗ്ഗങ്ങളെ നിങ്ങൾ എതിർക്കുകയും, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുട്ടികളെ പരിചരിക്കുന്നതിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സ്ഥാപനം കെട്ടിപ്പടുക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തോട് പോരാടുകയാണോ അതോ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയാണോ ചെയ്യുന്നത്?

ഇതൊരു ശക്തമായ ദാർശനിക ചോദ്യമാണ്. എന്നാൽ ഓഷോയുടെ ആരോപണത്തെ മദർ തെരേസയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നിഷേധിക്കാനാവാത്ത വസ്തുതയായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്. മദർ തെരേസ ഗർഭനിരോധനത്തെയും ഗർഭച്ഛിദ്രത്തെയും ശക്തമായി എതിർത്തു എന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്.

ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുട്ടികൾക്കായി അവർ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു എന്നതിനും തെളിവുകളുണ്ട്. എന്നാൽ ആ വസ്തുതകളിൽ നിന്ന് അവർ കൂടുതൽ അനാഥരെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു എന്ന നിഗമനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത് ഓഷോയുടെ വ്യാഖ്യാനമാണ്.

ഗർഭച്ഛിദ്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മദർ തെരേസയുടെ നിലപാട് വ്യക്തമായിരുന്നു. തന്റെ നോബൽ പുരസ്കാര സ്വീകരണ പ്രസംഗത്തിൽ, പിറക്കാത്ത കുട്ടിയെ ദൈവത്തിന്റെ ദാനമായി അവർ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും പിറക്കാത്ത കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി പരസ്യമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഓഷോയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നായിരുന്നു.

ജനസംഖ്യാ സമ്മർദ്ദവും ദാരിദ്ര്യവും കുറയ്ക്കുന്നതിന്, പ്രത്യേകിച്ച് സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലാത്ത സമൂഹങ്ങളിൽ, ഗർഭനിരോധനവും കുടുംബസൂത്രണവും അവശ്യ ഉപകരണങ്ങളാണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം കേവലം ലൈംഗികമോ ദൈവശാസ്ത്രപരമോ ആയിരുന്നില്ല.

അതൊരു ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രപരമായ വാദമായിരുന്നു. ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളിൽ കൂടുതൽ കുട്ടികളുണ്ടാകുമ്പോൾ, സാമ്പത്തിക ഭാരം വർദ്ധിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രത്യുത്പാദന നിയന്ത്രണം സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും തടസ്സപ്പെടുന്നു.

തൊഴിൽ, പാർപ്പിടം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം എന്നിവയേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ജനസംഖ്യ വളരുകയാണെങ്കിൽ, ദാരിദ്ര്യം ആഴത്തിൽ വേരൂന്നാം. തന്മൂലം, ഗർഭനിരോധനത്തോടുള്ള എതിർപ്പ് ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിന് പൂർണ്ണമായും വിരുദ്ധമാണെന്ന് ഓഷോ കണ്ടു.

ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. മദർ തെരേസ കത്തോലിക്കാ ധാർമ്മികതയിലൂടെയാണ് പ്രശ്നത്തെ സമീപിച്ചത്. ഓഷോ അതിനെ ജനസംഖ്യ, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ സമീപിച്ചു.

ദാരിദ്ര്യം തുടരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു എന്ന പ്രകോപനപരമായ ആരോപണം

ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും പ്രകോപനപരമായ ആരോപണമാണ് — ഏറ്റവും ശ്രദ്ധയോടെ കാണേണ്ട ഒന്നാണ്. ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിചൻസ് പോലുള്ള വിമർശകർ ഓഷോയേക്കാൾ ഒരു പടി കൂടി മുന്നോട്ട് പോയി, മദർ തെരേസയ്ക്ക് ദാരിദ്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാൻ പ്രാഥമിക താൽപ്പര്യമില്ലായിരുന്നു എന്ന് വാദിച്ചു.

ഹിചൻസ് അവരെ പാവപ്പെട്ടവരുടെ സുഹൃത്തിനേക്കാൾ "ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ സുഹൃത്ത്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. താൻ ഒരു സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയല്ലെന്നും തനിക്ക് ക്രിസ്തുവിനെയും സഭയെയും സേവിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും മദർ തെരേസ തന്നോട് പറഞ്ഞതായി അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

ഈ പ്രസ്താവന വളരെ പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഇത് മുഴുവൻ വിവാദങ്ങൾക്കും സാധ്യമായ ഒരു വിശദീകരണം നൽകുന്നു. മദർ തെരേസ ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യുന്നതിനെ തന്റെ ദൗത്യത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ലക്ഷ്യമായി കണ്ടിട്ടുണ്ടാകില്ല. വ്യക്തിഗത ദരിദ്രനെയാണ് അവർ കേന്ദ്ര ലക്ഷ്യമായി കണ്ടിട്ടുണ്ടാകുക.

അവ രണ്ടും ഒന്നല്ല. ഒരു സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ് ചോദിക്കുന്നു: "എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ വ്യക്തി ദരിദ്രനായത്?" ഒരു മത ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തകൻ ചോദിച്ചേക്കാം: "ഈ വ്യക്തി ദരിദ്രനാണ്. ഇന്ന് ഞാൻ ഇയാൾക്കായി എന്ത് ചെയ്യണം?" ആദ്യത്തെ ചോദ്യം സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭൂപരിഷ്കരണം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, തൊഴിൽ, സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ, ജനസംഖ്യാ നയം, രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കരണം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

രണ്ടാമത്തേത് ഭക്ഷണം, അഭയം, വസ്ത്രം, പ്രാർത്ഥന, ശുശ്രൂഷ, മാനുഷികമായ സഹവാസം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. മദർ തെരേസ പ്രധാനമായും രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്. ഓഷോയ്ക്ക് ആദ്യത്തേതാണ് ആവശ്യമായിരുന്നത്.

ജീവകാരുണ്യവും സാമൂഹിക പരിവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം

മദർ തെരേസയ്ക്കപ്പുറത്തേക്ക് ഓഷോയുടെ വിമർശനം പ്രസക്തമാകുന്നത് ഇവിടെയാണ്. രണ്ട് സമൂഹങ്ങളെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. സമൂഹം A-യിൽ, പത്തുലക്ഷം ആളുകൾ കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലാണ്. ഒരു ചാരിറ്റി സ്ഥാപനം അവർക്ക് ദിവസവും ഭക്ഷണം നൽകുന്നു.

സമൂഹം B-യിൽ, പതിനായിരം ദരിദ്രർ മാത്രമേയുള്ളൂ, കാരണം വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, തൊഴിൽ, പാർപ്പിടം, പ്രത്യുത്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഏത് സമൂഹമാണ് പാവപ്പെട്ടവർക്കായി കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തത്?

ഉത്തരം വ്യക്തമാണെന്ന് തോന്നുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു സങ്കീർണ്ണതയുണ്ട്. സമൂഹം B കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ പതിറ്റാണ്ടുകൾ എടുത്തേക്കാം. നിങ്ങളുടെ വാതിലിനു പുറത്ത് നിൽക്കുന്ന വിശക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് ഇന്ന് രാത്രി ഭക്ഷണം വേണം. വഴിയിൽ കിടന്നു മരിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ഇപ്പോൾ സഹായം വേണം.

അനാഥനായ കുട്ടിക്ക് ഇന്ന് രാത്രി ഉറങ്ങാൻ ഒരിടം വേണം. മദർ തെരേസയുടെ ദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിരോധം ഇതാണ്. സമൂഹം മാറ്റിമറിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ആരോടെങ്കിലും മനുഷ്യരെ പരിചരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ചാരിറ്റി പ്രവർത്തകന് മരിക്കാറായ ആളോട് പറയാനാവില്ല: "ഞങ്ങൾ സാമൂഹിക അസമത്വം പരിഹരിച്ച ശേഷം നിങ്ങൾ തിരികെ വരൂ." മദർ തെരേസ അത് ചെയ്തില്ല.

അവർ ആളുകളെ തെരുവിൽ നിന്ന് എടുത്തു. അവർക്കായി അഭയകേന്ദ്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. അവർക്ക് ഭക്ഷണവും സ്നേഹവും നൽകി. ആ അടിയന്തിര കാരുണ്യമാണ് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ അവരെ ആരാധിക്കാൻ കാരണം.

എന്നാൽ കാരുണ്യം രാഷ്ട്രീയമായി സുഖകരമായി മാറിയേക്കാം. ഓഷോയുടെ വെല്ലുവിളി അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നതായി തുടരുന്നു, കാരണം ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനം ചിലപ്പോൾ അനീതി നിറഞ്ഞ ഒരു വ്യവസ്ഥയെ സഹിക്കാൻ എളുപ്പമാക്കും.

ഒരു സമൂഹം കടുത്ത അസമത്വം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ധനികരായ ആളുകൾക്ക് ജീവകാരുണ്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, തങ്ങൾ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റി എന്ന് അവർക്ക് തോന്നാം. അപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയപരമായ ചോദ്യം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ പട്ടിണി കിടക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം ഇല്ലാത്തത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് കുട്ടികൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് കുടുംബങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയില്ലാത്തത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ വഴിയിൽ കിടന്നു മരിക്കുന്നത്? ജീവകാരുണ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാം: "നമുക്ക് അവരെ സഹായിക്കാം."

രാഷ്ട്രീയം ചോദിക്കുന്നു: "എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്?" ഓഷോ രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ചരിത്രപരമായി മതങ്ങൾ ആദ്യത്തെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നതിൽ മുന്നിട്ടുനിൽക്കുകയും രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യത്തെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിർപ്പ്.

വിശുദ്ധിയുടെ അസ്വസ്ഥജനകമായ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രം

ഈ ചർച്ചയിൽ മറ്റൊരു ഘടകമുണ്ട്: പണം. മദർ തെരേസ വലിയ രീതിയിൽ സംഭാവനകൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രതിഭാസമായി മാറി. അവരുടെ ആഗോള പ്രശസ്തി ഭീമമായ സംഭാവനകളെയും രാഷ്ട്രീയ ശ്രദ്ധയെയും ആകർഷിച്ചു.

ആശുപത്രികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും, ആധുനിക മെഡിക്കൽ ചികിത്സ നൽകുന്നതിനും, ശുചിത്വം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും, ദാരിദ്ര്യം തടയുന്നതിനുള്ള പരിപാടികൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്നതിനും ഇത്തരം വിഭവങ്ങൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നോ എന്ന് വിമർശകർ ചോദ്യം ചെയ്തു.

മിഷണറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റിയുടെ ചില കേന്ദ്രങ്ങളിലെ മോശം മെഡിക്കൽ സൗകര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ ഈ വിമർശനത്തെ ശക്തമാക്കി. എന്നാൽ വീണ്ടും, വസ്തുതാപരമായ വിമർശനങ്ങളെയും കടുത്ത ആരോപണങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചു കാണേണ്ടതുണ്ട്.

സംഭാവനകൾക്ക് കൂടുതൽ അളക്കാവുന്ന ആരോഗ്യ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാമായിരുന്നോ എന്ന് ചോദിക്കുന്നത് ന്യായമാണ്. എന്നാൽ മദർ തെരേസ ആളുകൾ ദരിദ്രരായി തുടരാൻ ആഗ്രഹിച്ചതുകൊണ്ട് ബോധപൂർവ്വം പുരോഗതി തടഞ്ഞു എന്ന് തെളിയിക്കുന്നത് വളരെ പ്രയാസമാണ്.

കഷ്ടപ്പാടുകൾ തന്നെ ദൈവശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നോ?

ഇതാണ് ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ വിഷയം. അനാവശ്യമായ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ലഘൂകരിക്കപ്പെടണം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. മതപരമായ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരു ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു: കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് അർത്ഥമുണ്ടാകുമോ? മദർ തെരേസയുടെ ആത്മീയത കഷ്ടപ്പാടുകളെ ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാസഹനങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ അനുവദിച്ചു.

അവരുടെ നോബൽ പ്രഭാഷണം കഷ്ടപ്പാടുകളെ ക്രിസ്തുവുമായും, സ്നേഹത്തിന്റെയും ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും ആത്മീയ പരിവർത്തനത്തിന്റെയും സാധ്യതകളുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചു. ഒരു വിശ്വാസിക്ക് ഇത് ആഴത്തിലുള്ള കാരുണ്യമായി തോന്നാം.

ഒരു മതേതര മാനവികതാവാദിക്ക് ഇത് അപകടകരമായി തോന്നാം. കാരണം കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് പവിത്രമായ അർത്ഥം ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, അത് നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യാനുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ അടിയന്തിരത കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഓഷോയുടെ എതിർപ്പിന്റെ ദാർശനിക കാതൽ ഇതാണ്. മനുഷ്യർ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കെതിരെ കലാപം ഉയർത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു. മദർ തെരേസ മനുഷ്യർ കഷ്ടപ്പാടുകളോട് സ്നേഹത്തോടെ പ്രതികരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.

ഓഷോയുടെ ബദൽ: ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുക

പാവപ്പെട്ടവരെ സഹായിക്കുന്നത് ആളുകൾ നിർത്തണം എന്നതായിരുന്നില്ല ഓഷോയുടെ വിമർശനം. ദാരിദ്ര്യത്തെ ഒരു ശാശ്വത സ്ഥാപനമാക്കി മാറ്റുന്നതിനെതിരെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിർപ്പ്. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ്, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അഭാവം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, മതപരമായ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ, പ്രത്യുത്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നീ ദാരിദ്ര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കുകയാണ് പരിഹാരമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.

തന്റെ ഒരു പ്രഭാഷണത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ നിലപാടിനെ മദർ തെരേസയുടെ നിലപാടുമായി നേരിട്ട് താരതമ്യം ചെയ്തു, ദാരിദ്ര്യം നിർമ്മാർജ്ജനം ചെയ്യാതെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി പാവപ്പെട്ടവരെ പരിപാലിച്ച പരമ്പരാഗത ജീവകാരുണ്യം പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് വാദിച്ചു.

ഈ വ്യത്യാസത്തെ ഒരു വാചകത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാം: മദർ തെരേസ ചോദിച്ചു, "കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഈ വ്യക്തിയെ എനിക്ക് എങ്ങനെ സഹായിക്കാനാകും?" ഓഷോ ചോദിച്ചു, "എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ വ്യക്തി ആദ്യം തന്നെ കഷ്ടപ്പെടുന്നത്?" ആദ്യത്തേത് കാരുണ്യമാണ്. രണ്ടാമത്തേത് സാമൂഹിക വിമർശനമാണ്. ഒരു മാനുഷിക സമൂഹത്തിന് രണ്ടും ആവശ്യമാണ്.

മദർ തെരേസയുടെ ദൗത്യത്തോടുള്ള പ്രതിരോധം

ഈ വിവാദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു ഗുരുതരമായ ലേഖനവും മറുഭാഗത്തെയും അംഗീകരിക്കണം. മദർ തെരേസ ഒരു സാമ്പത്തിക വികസന വിദഗ്ദ്ധയാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അവരുടെ ദൗത്യം വ്യക്തമായും മതപരമായിരുന്നു. അവരുടെ സ്വന്തം പ്രസംഗങ്ങൾ അത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാവപ്പെട്ടവർ ക്രിസ്തുവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു വ്യക്തിയെ സ്നേഹിക്കുന്നത് തന്നെ ഒരു ആത്മീയ പ്രവൃത്തിയാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു.

അവരുടെ സംഘടന മരിക്കാറായവർക്കായി വീടുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുകയും പല രാജ്യങ്ങളിൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, എല്ലാ ജീവകാരുണ്യ സംഘടനകളെയും ഒരു ആധുനിക മെഡിക്കൽ ആശുപത്രിയുടെ നിലവാരം വെച്ച് അളക്കുന്നത് അനീതിയാണ്. മിഷണറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റി പലപ്പോഴും പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളോടെയും ഔദ്യോഗിക മെഡിക്കൽ സൗകര്യങ്ങൾ അപര്യാപ്തമായ സാഹചര്യങ്ങളിലുമാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്.

അവരുടെ സൗകര്യങ്ങൾ ലളിതമായിരുന്നു എന്നത് അവരുടെ ലക്ഷ്യം കഷ്ടപ്പാടുകൾ നിലനിർത്താനായിരുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കുന്നില്ല. മറ്റെല്ലാവരും ഉപേക്ഷിച്ച മനുഷ്യരെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ മടിക്കുന്നതിൽ മഹത്തായ ഒരു മാനുഷിക മൂല്യമുണ്ട്.

ദരിദ്രരുടെ വൈരുദ്ധ്യവും രണ്ട് തത്ത്വചിന്തകളും

എന്നിട്ടും ചോദ്യം നിലനിൽക്കുന്നു. ദാരിദ്ര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാതെ ആളുകളെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് ആവർത്തിച്ച് രക്ഷിക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുകയാണോ? കടുത്ത ദാരിദ്ര്യമുള്ള സമൂഹങ്ങളിൽ ഗർഭനിരോധനത്തെ എതിർക്കുമ്പോൾ, ദാരിദ്ര്യത്തിനെതിരെ പോരാടുന്നു എന്ന് ഒരേ സമയം അവകാശപ്പെടാൻ കഴിയുമോ?

കഷ്ടപ്പാടുകളെ ആത്മീയമായി അർത്ഥവത്തായതായി വ്യാഖ്യാനിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് ലഘൂകരിക്കാനുള്ള അടിയന്തിരത കുറയാൻ ഇടയാക്കുമോ? മരിക്കാറായ ആളുകൾക്ക് സ്നേഹം ലഭിക്കുകയും എന്നാൽ ആവശ്യത്തിന് വേദനസംഹാരികൾ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സ്നേഹം മാത്രം മതിയോ?

ഒരു സംഘടനയ്ക്ക് ഭീമമായ സംഭാവനകൾ ലഭിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ വിജയം അളക്കേണ്ടത് അത് നേരിടുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ അളവിലാണോ അതോ അത് തടയുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളുടെ അളവിലാണോ? കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്ന ചോദ്യം ഇതാണ്: ഇരകളെ പരിചരിക്കുന്നതിൽ മിടുക്ക് കാണിക്കുകയും എന്നാൽ അവരെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയെ മാറ്റാൻ മനസ്സില്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സമൂഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ കരുണയുള്ളതാണോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ മദർ തെരേസയ്ക്കപ്പുറത്തേക്ക് നീളുന്നവയാണ്. ലോകത്തിലെ മിക്ക ജീവകാരുണ്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും അവ ബാധകമാണ്.

മദർ തെരേസ - ഓഷോ സംവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ അത്ഭുതകരമായ ഒരു വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്. പാവപ്പെട്ടവർ മാറ്റത്തിന്റെ വക്താക്കളാകാതെ കാരുണ്യത്തിന്റെ വസ്തുക്കളായി മാത്രം മാറിയേക്കാം. സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാതെ തന്നെ അവർക്ക് ഭക്ഷണം ലഭിച്ചേക്കാം.

പാർപ്പിട അവകാശങ്ങൾ നേടാതെ തന്നെ അവർക്ക് അഭയം ലഭിച്ചേക്കാം. സാർവത്രിക ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം ലഭിക്കാതെ തന്നെ അവർക്ക് ചികിത്സ ലഭിച്ചേക്കാം. വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കാതെ തന്നെ അവർക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. രാഷ്ട്രീയ അധികാരം ലഭിക്കാതെ തന്നെ അവർക്ക് ആശ്വാസം ലഭിച്ചേക്കാം.

സ്വതന്ത്രരാക്കപ്പെടാതെ തന്നെ അവർ സ്നേഹിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. ഈ ദാർശനിക തലത്തിലേക്കാണ് ഓഷോ തന്റെ വിമർശനത്തെ നയിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷ പലപ്പോഴും പ്രകോപനപരവും തീവ്രവുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു നിഷ്പക്ഷ അക്കാദമിക് ആയിരുന്നില്ല.

വിശുദ്ധമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ആശയങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ജനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. എന്നാൽ ആ പ്രകോപനത്തിന് പിന്നിൽ ഗൗരവമുള്ള ഒരു വാദമുണ്ടായിരുന്നു: വിമോചനമായി മാറാത്ത കാരുണ്യം അനീതിയോട് ഒത്തുതീർപ്പാകുന്ന ഒരു രൂപമായി മാറിയേക്കാം.

ആത്യന്തികമായി, ഈ വിയോജിപ്പ് ഒരു കന്യാസ്ത്രീയും മിസ്റ്റിക്കും തമ്മിലുള്ളത് മാത്രമല്ലായിരുന്നു. അത് മനുഷ്യന്റെ കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള രണ്ട് തത്ത്വചിന്തകൾ തമ്മിലായിരുന്നു. മദർ തെരേസയുടെ തത്ത്വചിന്ത: കഷ്ടപ്പാടുകൾ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്; കഷ്ടപ്പെടുന്ന വ്യക്തിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ദരിദ്രർക്ക് ആത്മാഭിമാനമുണ്ട്; ദരിദ്രരിൽ ക്രിസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്; സ്നേഹത്തിന് കഷ്ടപ്പാടുകളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയും; സേവനം ഒരു ആത്മീയ മാർഗ്ഗമാണ്; ഭൗതിക സമൃദ്ധിയേക്കാൾ പ്രധാനം ആത്മീയ മോചനമാണ്.

ഓഷോയുടെ തത്ത്വചിന്ത: കഷ്ടപ്പാടുകളെ സൗന്ദര്യവൽക്കരിക്കരുത്; ദാരിദ്ര്യം പവിത്രമല്ല; ദരിദ്രർക്ക് ജീവകാരുണമല്ല ആവശ്യം, ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനമാണ്; പ്രത്യുത്പാദന സ്വാതന്ത്ര്യം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്; ആശ്വാസത്തേക്കാൾ പ്രധാനം വിദ്യാഭ്യാസവും സാമൂഹിക പരിവർത്തനവുമാണ്; മതങ്ങൾക്ക് തങ്ങൾക്ക് അധികാരം നൽകുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ നിലനിർത്താൻ സ്വാർത്ഥ താല്പര്യമുണ്ടാകാം; കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് മതപരമായ അർത്ഥം നൽകുന്നതിന് പകരം അനാവശ്യ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.

ഇവ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളല്ല. കാരുണ്യം എന്നാൽ എന്താണെന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിപരീത ആശയങ്ങളാണവ. മദർ തെരേസ പ്രശസ്തയായത് അവർ കഷ്ടപ്പാടുകളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്നതുകൊണ്ടാണ്. ഓഷോ പ്രശസ്തനായത് കഷ്ടപ്പാടുകൾ നിലനിൽക്കാൻ അനുവദിച്ച ആശയങ്ങളെ ആക്രമിച്ചതുകൊണ്ടാണ്.

മദർ തെരേസയുടെ സന്ദേശം ഇതായിരുന്നു: കഷ്ടപ്പെടുന്ന മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിക്കരുത്. ഓഷോയുടെ സന്ദേശം ഇതായിരുന്നു: കഷ്ടപ്പാടുകളെ സേവിക്കുന്നതിൽ മാത്രം മുഴുകി, അത് എന്തുകൊണ്ട് നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് ചോദിക്കാൻ മറക്കരുത്.

ഒരുപക്ഷേ രണ്ട് ചോദ്യങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. വഴിയിൽ കിടന്നു മരിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഒരു വിപ്ലവത്തിനായി കാത്തിരിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ തലമുറകളായി വഴിയിൽ കിടന്നു മരിക്കുന്ന ആളുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന് വേറൊരു പ്രശ്നമുണ്ട്.

അത് കഷ്ടപ്പാടുകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പഠിച്ചു; എന്നാൽ അത് ഇല്ലാതാക്കാൻ പഠിച്ചില്ല. മദർ തെരേസയ്ക്കെതിരെയുള്ള ഓഷോയുടെ വിമർശനം ഉയർത്തുന്ന ഏറ്റവും നിലനിൽക്കുന്ന ചോദ്യം ഇതാണ്: കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹനീയമാക്കുന്നതാണോ അതോ കുറച്ചുപേർ മാത്രം കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണോ കാരുണ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ രൂപം?

മനുഷ്യർ പരസ്പര എന്ത് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് നാം വിശ്വസിക്കുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും ഇതിന്റെ ഉത്തരം. ലക്ഷ്യം ആത്മീയ മോചനമാണെങ്കിൽ, കഷ്ടപ്പാട് ഒരു ആത്മീയ അനുഭവമായി മാറിയേക്കാം. ലക്ഷ്യം സാമൂഹിക മോചനമാണെങ്കിൽ, കഷ്ടപ്പാട് ഒരു ശത്രുവായി മാറുന്നു. ആ രണ്ട് കാഴ്ചപ്പാടുകൾക്കിടയിൽ മദർ തെരേസയുടെ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത പാരമ്പര്യവും ഓഷോയുടെ നിലനിൽക്കുന്ന വെല്ലുവിളികളും നിലകൊള്ളുന്നു.

ആശ്രമങ്ങളിൽ സ്ഥിര അംഗങ്ങളോ അന്തേവാസികളോ ആകുന്നതിനുള്ള പൊതുവായ രീതികൾ

ഈഷ ഫൗണ്ടേഷൻ, ശ്രീ അരബിന്ദോ ആശ്രമം, രാമകൃഷ്ണ മഠം, ശിവാനന്ദ ആശ്രമം, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിങ് തുടങ്ങിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലോ പരമ്പരാഗത ആത്മീയ കേന്ദ്രങ്ങളിലോ സ്ഥിര അംഗമോ അന്തേവാസിയോ ആകുന്നത് പെട്ടെന്നുള്ള ഒരു രജിസ്‌ട്രേഷൻ പ്രക്രിയയല്ല.

വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു പഠനരീതിയാണ ഇത്. ആദ്യഘട്ടമായി, പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കോഴ്‌സുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് ഈഷയുടെ ഇന്നർ എൻജിനീയറിങ്, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിങ്ങിന്റെ ഹാപ്പിനസ് പ്രോഗ്രാം, അല്ലെങ്കിൽ വേദാന്ത/യോഗ റിട്രീറ്റുകൾ) പൂർത്തിയാക്കേണ്ടതുണ്ട്. തുടർന്ന് കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ മുതൽ ഏതാനും ആഴ്ചകൾ വരെ അതിഥിയായി താമസിച്ച് ആശ്രമത്തിന്റെ ദിനചര്യകളും അന്തരീക്ഷവും അനുഭവിച്ചറിയണം.

രണ്ടാം ഘട്ടമായി, അപേക്ഷകർ ആശ്രമത്തിലെ 'സേവ' (സൗജന്യ സേവനം) പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പതിവായി പങ്കെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. അടുക്കള, അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, ഭരണനിർവ്വഹണം, കമ്മ്യൂണിറ്റി ജോലികൾ എന്നിവയിൽ സന്നദ്ധസേവനം നടത്തുന്നതിലൂടെ വ്യക്തിയുടെ തൊഴിൽ മനോഭാവം, സ്വഭാവഗുണം, സമൂഹത്തിൽ ഒത്തുചേർന്നു ജീവിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവ മാനേജ്‌മെന്റ് വിലയിരുത്തുന്നു.

മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ, 3 മുതൽ 6 മാസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ദീർഘകാല സന്നദ്ധസേവന പ്രോഗ്രാമുകളിൽ (സാധനാപദ, ആശ്രമം ഇമ്മർഷൻ, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മചര്യ പരിശീലനം) പങ്കാളികളാകേണ്ടതുണ്ട്. പുലർച്ചെ 4:00 മുതൽ 5:30 വരെയുള്ള സമയത്ത് ആരംഭിക്കുന്ന യോഗ, ധ്യാനം, മന്ത്രജപം, കമ്മ്യൂണിറ്റി ജോലികൾ എന്നിവയടങ്ങുന്ന ആശ്രമ ദിനചര്യകൾ പൂർണ്ണമായി പാലിച്ചുകൊണ്ട് കഠിനമായ സാധനയിൽ ഏർപ്പെടണം.

നാലാം ഘട്ടമായി, വ്യക്തിഗത അപേക്ഷാ ഫോം, റഫറൻസുകൾ, മെഡിക്കൽ ഫിറ്റ്‌നസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ, തിരിച്ചറിയൽ രേഖകൾ എന്നിവ സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. തുടർന്ന് ആശ്രമത്തിലെ മുതിർന്ന സന്യാസിമാരുമായോ ട്രസ്റ്റികളുമായോ ഉള്ള അഭിമുഖം നടക്കും. വ്യക്തിയുടെ യഥാർത്ഥ ആത്മീയ ലക്ഷ്യം, സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തത (അല്ലെങ്കിൽ ലൗകിക ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള സദ്ധത), ആശ്രമ ജീവിതവുമായുള്ള അനുയോജ്യത എന്നിവ അവർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ആശ്രമങ്ങളിൽ സ്ഥിര അന്തേവാസിയാകുന്നതിന് കർശനമായ ജീവിതരീതികൾ പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പൂർണ്ണമായ സസ്യാഹാരം/സാത്വിക ഭക്ഷണം, മദ്യം, പുകവലി, മയക്കുമരുന്ന് എന്നിവയ്ക്ക് പൂർണ്ണ വിലക്ക്, പുലർച്ചെയുള്ള ഉണർന്ന് കൂട്ടായ ധ്യാനവും യോഗയും, നിശബ്ദ വേളകൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

സാമ്പത്തികവും നിയമപരവുമായ ബാധ്യതകൾ, കുടുംബപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എന്നിവ മുൻകൂട്ടി തീർപ്പാക്കിയിരിക്കണം. കൂടാതെ, ലളിതവും പരമ്പരാഗതവുമായ വസ്ത്രധാരണ രീതികൾ കണിശമായി പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഓഷോ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനുള്ള യോഗ്യതകളും നവ-സന്യാസ നിബന്ധനകളും

സമ്പത്തും വിദ്യാഭ്യാസവും അധികാരവും യോഗ്യതയാണോ?

ഓഷോ ആശ്രമത്തിലോ പ്രസ്ഥാനത്തിലോ ചേരുന്നതിന് സമ്പത്തോ, വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യതയോ, രാഷ്ട്രീയ അധികാരമോ, സാമൂഹിക പദവിയോ യാതൊരുവിധ മാനണ്ഡമല്ല. ഓഷോയുടെ 'നവ-സന്യാസ' ദർശനം ജാതി, മത, ലിംഗ, രാജ്യ, സാമ്പത്തിക വ്യത്യാസങ്ങൾക്കതീതമായി ആർക്കും സ്വീകരിക്കാവുന്ന തരത്തിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

വ്യക്തികൾ തങ്ങളുടെ ലൗകിക ജീവിതമോ തൊഴിലോ കുടുംബമോ ഉപേക്ഷിക്കാതെ തന്നെ ധ്യാനം പരിശീലിക്കണമെന്നാണ് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചത്.

പൂനെയിലെ ഓഷോ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനും ധ്യാനപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനും ലളിതമായ ചില ഔദ്യോഗിക നടപടിക്രമങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. ഗവൺമെന്റ് അംഗീകൃത തിരിച്ചറിയൽ രേഖയും (പാസ്‌പോർട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ആധാർ കാർഡ്), ഗേറ്റിൽ വെച്ചുള്ള ചിത്രം പതിച്ച ഡിജിറ്റൽ ഗേറ്റ് പാസും ആദ്യമായി വരുന്ന സന്ദർശകർക്ക് നിർബന്ധമാണ്.

ആരോഗ്യ സുരക്ഷാ മുൻകരുതലുകളുടെ ഭാഗമായി, ക്യാമ്പസിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവർ അവിടെ വെച്ചുള്ള എച്ച്.ഐ.വി (HIV) രോഗനിർണ്ണയ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാകേണ്ടതുണ്ട്.

പൂനെ കേന്ദ്രം പരമ്പരാഗത മെമ്പർഷിപ്പ് സമ്പ്രദായമുള്ള ആശ്രമമല്ല, മറിച്ച് ദിനംപ്രതി പണം നൽകി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു 'മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ട്' ആയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിനാൽ പ്രവേശനത്തിനായുള്ള ദിവസ പാസുകൾ (ഇന്ത്യക്കാർക്കും വിദേശികൾക്കും നിശ്ചിത നിരക്കുകളിൽ) വാങ്ങി ആർക്കും അകത്തുകടക്കാം.

ക്യാമ്പസിനുള്ളിൽ പകൽ സമയത്തെ ആക്റ്റീവ് ധ്യാനങ്ങൾക്കും തെറാപ്പികൾക്കും മാറൂൺ നിറത്തിലുള്ള അയഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങളും, സായാഹ്ന നിശബ്ദ ധ്യാന കൂട്ടായ്മയായ 'വൈറ്റ് റോബ് ബ്രദർഹുഡിന്' വെളുത്ത വസ്ത്രങ്ങളും ധരിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്.

ഒരാൾക്ക് ഓഷോയുടെ ധ്യാനങ്ങൾ പരിശീലിക്കാൻ സന്യാസിയാകേണ്ടതില്ല, എന്നാൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ 'നവ-സന്യാസം' സ്വീകരിക്കാം. ഇതിനായി അപേക്ഷാ ഫോം പൂരിപ്പിച്ചു നൽകുകയും, സന്യാസ നാമം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, ധ്യാന പരിപാടികൾക്കിടയിൽ നടക്കുന്ന സന്യാസ ദീക്ഷാ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്താൽ മതിയാകും. മുൻകൂട്ടിയുള്ള ധ്യാന പരിചയമോ പ്രത്യേക വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളോ ഇതിനായി ആവശ്യമില്ല.

നാദത്തിന്റെ ഭക്തിയും ആത്മീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും: കെ. ജെ. യേശുദാസും ഓഷോയും പ്രണയത്തെക്കുറിച്ച്

ഭക്തിയുടെ സങ്കീർത്തനങ്ങളും ധ്യാനത്തിന്റെ ആഴങ്ങളും സമന്വയിക്കുന്നിടത്ത് പ്രണയം, ആത്മീയത, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയ്ക്ക് പുതിയൊരു അർത്ഥം കൈവരുന്നു.

വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ആത്മീയ വഴികൾ

ആധുനിക ഭാരതീയ ചിന്താധാരയിലും സംസ്കാരത്തിലും സ്വന്തമായ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച രണ്ടു മഹത് വ്യക്തിത്വങ്ങളാണ് ഗാനഗന്ധർവ്വൻ കെ. ജെ. യേശുദാസും ആത്മീയ ചിന്തകനായ ഓഷോ രജനീഷും. ഒരാൾ കർണ്ണാടക സംഗീതത്തിന്റെയും ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും നാദപ്രപഞ്ചത്തിലൂടെ മനുഷ്യരെ ആത്മീയമായി സംയോജിപ്പിച്ചപ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ പരമ്പരാഗത ചട്ടക്കൂടുകളെ തകർത്തെറിഞ്ഞ് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ധ്യാനത്തിന്റെയും പുതിയൊരു ദർശനം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.

സംഗീതത്തിന്റെയും ധ്യാനത്തിന്റെയും സംഗമം

വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും ഇരുവരുടെയും ചിന്താധാരകൾ ആത്മീയതലത്തിൽ പരസ്പരം വിനിമയം നടത്തുന്നു. നാദത്തിലൂടെയുള്ള (സംഗീതം) ആത്മസമർപ്പണവും ധ്യാനത്തിലൂടെയുള്ള (സാക്ഷിബോധം) ആത്മീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരേ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യത്തിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.

യേശുദാസിന്റെ സംഗീതവും പ്രണയസങ്കൽപ്പവും മനസ്സിലാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവീക്ഷണത്തെയും പശ്ചാത്തലത്തെയും അറിയേണ്ടതുണ്ട്. 1940-ൽ ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിൽ ഒരു ലത്തീൻ കത്തോലിക്കാ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച യേശുദാസിന് പിതാവ് അഗസ്റ്റിൻ ജോസഫാണ് സംഗീതത്തിന്റെ ആദ്യപാഠങ്ങൾ പകർന്നുനൽകിയത്.

പിന്നീട് ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മഹാരഥന്മാരിൽ നിന്ന് അഗാധമായ പരിശീലനം നേടി. ആറു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സംഗീത സപര്യയിൽ 50,000-ത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ച അദ്ദേഹം സംഗീതത്തെ മതങ്ങൾക്കതീതമായ ഒരു ആത്മീയ ശുശ്രൂഷയായി മാറ്റി.

ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ ദർശനങ്ങളാണ് യേശുദാസിന്റെ ജീവിതത്തെയും കലാചിന്തകളെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ചത്. 1961-ൽ 'കാൽപ്പാടുകൾ' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ തുടക്കം കുറിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പാടിയത് ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ പ്രശസ്തമായ ഈ വരികളായിരുന്നു: "ജാതിഭേദം മതദ്വേഷം / ഏതുമില്ലാതെ സർവ്വരും / സോദരത്വേന വാഴുന്ന / മാതൃകാസ്ഥാനമാണിത്". "ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്" എന്ന ഗുരുദേവ വചനം തന്നെയാണ് തന്റെ ജീവിതത്തിലെയും കലയിലെയും വഴികാട്ടിയെന്ന് യേശുദാസ് എപ്പോഴും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ സങ്കൽപ്പത്തിൽ സംഗീതം എന്നത് 'നാദബ്രഹ്മം' അല്ലെങ്കിൽ നാദത്തിലൂടെയുള്ള ദൈവാനുഭവം ആണ്. ശബരി മലയിലെ നട അടയ്ക്കുമ്പോൾ പാടുന്ന 'ഹരിവരാസനം' എന്ന പ്രശസ്തമായ ഗാനത്തിലൂടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരുടെ മനസ്സിൽ ദൈവീകമായ പ്രശാന്തത നൽകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. അതുപോലെ കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷം തോറും ജന്മദിനത്തിൽ നടത്തുന്ന സംഗീതാർച്ചനയിലൂടെ സംഗീതം സമർപ്പണമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിക്കുന്നു.

'ഓം' എന്ന മന്ത്രോച്ചാരണം അടങ്ങിയ ധ്യാനഗാനങ്ങളിലൂടെ യേശുദാസിന്റെ ശബ്ദം കേൾവിക്കാരുടെ നാഡീവ്യൂഹത്തെ ശാന്തമാക്കുകയും മാനസിക പിരിമുറുക്കം അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. യേശുദാസിന് സംഗീതം എന്നത് പൂർണ്ണമായ ആത്മസമർപ്പണമാണ് (പ്രപത്തി). അനന്തമായ സംഗീതക്കടലിലെ നിത്യവിദ്യാർത്ഥിയായി സ്വയം കാണുന്നതിലൂടെ അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, സാർവത്രികമായ സ്നേഹത്തിന്റെ മാതൃകയായി അദ്ദേഹം മാറുന്നു.

ഓഷോയുടെ ചിന്തകൾ: സ്നേഹം, സ്വാതന്ത്ര്യം, ഏകാന്തത

പരമ്പരാഗത ചട്ടക്കൂടുകളുടെ അപഗ്രഥനം

യേശുദാസ് ഭക്തിയിലൂടെ പ്രണയത്തെയും ആത്മീയതയെയും കാണുമ്പോൾ, ഓഷോ അതിനെ ധ്യാനത്തിലൂടെയും സ്വയം തിരിച്ചറിയലിലൂടെയുമാണ് അപഗ്രഥിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത പ്രണയസങ്കൽപ്പങ്ങളെയും സാമൂഹിക നിയമങ്ങളെയും ഓഷോ തന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങളിലൂടെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

മനുഷ്യന്റെ ഊർജ്ജം ഒന്നുതന്നെയാണെന്ന് ഓഷോ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അബോധാവസ്ഥയിൽ ആ ഊർജ്ജം അധോമുഖമായി ഒഴുകുമ്പോൾ അത് കാമമായും അഹന്തയായും മാറുന്നു; എന്നാൽ ബോധപൂർവ്വം ആ ഊർജ്ജത്തെ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ അത് ഉന്നതമായ പ്രണയമായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ പ്രണയം എന്നത് അബോധപൂർവ്വമായ ഒരു വീഴ്ചയല്ല ("falling in love"), മറിച്ച് ബോധപൂർവ്വമായ ഒരു ഉയർച്ചയാണ് ("rising in love") എന്ന് ഓഷോ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

നിയമങ്ങൾ, വ്യവസ്ഥകൾ, അല്ലെങ്കിൽ മതപരമായ ചട്ടക്കൂടുകൾ എന്നിവയിലൂടെ സ്നേഹം നിർബന്ധിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഓഷോ വാദിക്കുന്നു. പ്രണയം എന്നത് ധ്യാനത്തിന്റെ ഒരു സ്വാഭാവിക ഫലമാണ്. പരസ്പരം ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്ഥാപിക്കുന്ന പങ്കാളിത്തവും, നിമിഷവും പുതുമയോടെ പരസ്പരം തിരിച്ചറിയുന്ന ബന്ധപ്പെടലും (relating) തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

അതുപോലെ, പ്രണയത്തിന് സ്വന്തം ഏകാന്തതയെ (aloneness) ആസ്വദിക്കാനുള്ള കഴിവ് ആവശ്യമാണ്. ഏകാന്തത എന്നാൽ വേദനാജനകമായ ഒറ്റപ്പെടലല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം ആന്തരിക പൂർണ്ണതയെ ആഘോഷിക്കലാണ്. സ്വയം പൂർണ്ണതയുള്ള ഒരാൾക്ക് മാത്രമേ മറ്റൊരാൾക്ക് ആഗ്രഹങ്ങളോ നിബന്ധനകളോ ഇല്ലാതെ സ്നേഹം പങ്കുവെക്കാൻ കഴിയൂ. ഓഷോയുടെ ദർശനത്തിൽ യഥാർത്ഥ പ്രണയം മറ്റൊരാൾക്ക് പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നു; അവിടെ ഭയമോ അഹന്തയോ വ്യക്തിയെ വസ്തുവാക്കുന്ന രീതീയോ ഇല്ല.

യേശുദാസിന്റെ ഭക്തിമാർഗ്ഗവും ഓഷോയുടെ ധ്യാനസങ്കൽപ്പവും തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, വ്യത്യസ്ത വഴികളിലൂടെ വ്യക്തിഗതമായ അഹങ്കാരത്തെ അലിയിച്ചുകളഞ്ഞ് സാർവത്രിക സ്നേഹത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന പ്രക്രിയയാണ് കാണാൻ കഴിയുന്നത്.

യേശുദാസ് സംഗീതാരാധനയിലൂടെയും ആത്മസമർപ്പണത്തിലൂടെയും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുമ്പോൾ, ഓഷോ ധ്യാനത്തിലൂടെയും സ്വയം സാക്ഷിയാകുന്ന ചിന്തയിലൂടെയുമാണ് മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്നത്. ഭക്തിമാർഗ്ഗത്തിൽ സ്നേഹം എന്നത് ഉപാധികളില്ലാത്ത ദൈവകൃപയും സേവനവുമാണ്;

എന്നാൽ ഓഷോയുടെ ആത്മീയതയിൽ സ്നേഹം എന്നത് ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യവും ആന്തരിക പൂർണ്ണതയുമാണ്. യേശുദാസ് ഗുരുക്കന്മാരിലേക്കും സംഗീതത്തിലേക്കും സ്വയം സമർപ്പിച്ച് അഹന്ത ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ, ഓഷോ ചിന്തകളെ നിരീക്ഷിച്ച് അഹങ്കാരത്തെ തകർത്തുകളയുന്നു. സാമുദായികമായ അതിർവരമ്പുകളെ ഇരുവരും നിരസിക്കുന്നു—യേശുദാസ് സംഗീതത്തിലൂടെ സർവ്വമത സമഭാവന വളർത്തുമ്പോൾ, ഓഷോ സംഘടിത മതങ്ങളുടെ കർക്കശമായ ചട്ടക്കൂടുകളെ നിരാകരിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

പ്രാചീന ഭാരതീയ സങ്കൽപ്പത്തിൽ നാദം (ശബ്ദം) മൗനത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുകയും ഒടുവിൽ മൗനത്തിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. യേശുദാസ് 'ഓം' എന്ന് ജപിക്കുമ്പോഴും ശാസ്ത്രീയ രാഗങ്ങൾ പാടുമ്പോഴും ഉയരുന്ന ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ കേൾവിക്കാരന്റെ ചിന്തകളെ ശാന്തമാക്കി ആന്തരിക മൗനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

ഈ ശാന്തത തന്നെയാണ് സ്നേഹം പൂവണിയാൻ ആവശ്യമായ മണ്ണെന്ന് ഓഷോയും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ശബ്ദത്തിലൂടെ യേശുദാസും നിശബ്ദതയിലൂടെ ഓഷോയും നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നത് അഹന്തയില്ലാത്ത ഉന്നതമായ ആത്മീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കാണ്.

യേശുദാസിന്റെ സംഗീത പാരമ്പര്യവും ഓഷോയുടെ ചിന്തകളും നൽകുന്ന സന്ദേശം വർത്തമാനകാല സമൂഹത്തിന് വലിയ വഴികാട്ടിയാണ്. സംഗീതത്തിലൂടെയുള്ള ആത്മസമർപ്പണവും ചിന്തകളിലൂടെയുള്ള സാക്ഷിബോധവും ഒരുപോലെ മനുഷ്യന്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആശ്വാസത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

യേശുദാസും ഓഷോയും നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ഒന്നുതന്നെയാണ്: സ്നേഹം എന്നത് സ്വാർത്ഥമായ ബന്ധനമല്ല, മറിച്ച് ആത്മാവിന്റെ വികാസമാണ്. ഭക്തിനിർഭരമായ സംഗീതത്തിലൂടെയോ ധ്യാനത്തിലൂടെയുള്ള നിശബ്ദതയിലൂടെയോ ആകട്ടെ, അഹന്തയില്ലാത്ത യഥാർത്ഥ പ്രണയം മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന് ശാന്തി നൽകുകയും അവനെ ദൈവീകമായ ഉന്നതിയിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

കേരളത്തിലെയും തമിഴ്‌നാട്ടിലെയും ഓഷോ ധ്യാനകേന്ദ്രങ്ങൾ

കേരളത്തിൽ ഓഷോ ധ്യാനരീതികളും ആശ്രമ മാതൃകയിലുള്ള താമസസൗകര്യങ്ങളും നൽകുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ കക്കടംപൊയിലിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 'സത്വ ഓഷോ മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ട്' . ശാന്തവും മനോഹരവുമായ മലയോര അന്തരീക്ഷത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ റിസോർട്ടിൽ താമസസൗകര്യം, സസ്യാഹാരം, പതിവായുള്ള ഓഷോ ധ്യാന ക്യാമ്പുകൾ എന്നിവ ലഭ്യമാണ്. ഇതിനുപുറമെ, 'ഓഷോ ലവേഴ്‌സ് കേരള' എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഓഷോ ആക്റ്റീവ് മെഡിറ്റേഷൻ ക്യാമ്പുകളും നവ-സന്യാസ ദീക്ഷാ പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു.

തമിഴ്‌നാട്ടിൽ ചെന്നൈയ്ക്ക് സമീപം ചെങ്കൽപട്ട് ജില്ലയിലെ തിരുക്കഴുകുൻറത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 'ഓഷോ പരിപൂർണ്ണ മെഡിറ്റേഷൻ സെന്റർ' പ്രശസ്തമായ ഒരു ഓഷോ കേന്ദ്രമാണ്. ഇവിടെ എല്ലാ ഞായറാഴ്ചകളിലും ഡൈനാമിക്, കുണ്ഡലിനി, നടരാജ്, നാദബ്രഹ്മ, വിജ്ഞാന ഭൈരവ തന്ത്ര തുടങ്ങിയ ഓഷോ ധ്യാനരീതികളും റെസിഡൻഷ്യൽ ക്യാമ്പുകളും നടത്തിവരുന്നു.

കൂടാതെ, തിരുവണ്ണാമലൈയിൽ രമണാശ്രമത്തിന് സമീപം പ്രവർത്തിക്കുന്ന 'ഓഷോ രമണ' കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രതിമാസ 3-ദിവസ ധ്യാന ക്യാമ്പുകളും പ്രത്യേക വർക്ക്‌ഷോപ്പുകളും സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. പൂനെ റിസോർട്ടിന്റെ വൻകിട വാണിജ്യ സ്വഭാവമില്ലാതെ ഓഷോയുടെ യഥാർത്ഥ ധ്യാന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പഠിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളായാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

അവസാനത്തെ പൂനെ ഘട്ടവും ഓഷോ എന്ന പുനർനാമകരണവും

അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ട ശേഷം 21 രാജ്യങ്ങൾ പ്രവേശന വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന്, 1986-ൽ ഓഷോ ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തി. 1987 ജനുവരിയിൽ അദ്ദേഹം പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിച്ചു.

1989-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹം 'ഭഗവാൻ' എന്ന ശീർഷകം ഉപേക്ഷിക്കുകയും 'ഓഷോ' എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവസാന കാലയളവിൽ ഓഷോയുടെ ആരോഗ്യം വളരെ വേഗത്തിൽ ക്ഷയിക്കുകയും 1990 ജനുവരി 19-ന് 58-ാം വയസ്സിൽ പൂനെ ആശ്രമത്തിലെ ലാവോ ത്സു ഹൗസിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിക്കുകയും ചെയ്തു.

മരണത്തിലെ ഗൂഢാലോചനകളുടെ ഫോറൻസിക്, മെഡിക്കൽ വിശകലനം

ഓഷോയുടെ മരണത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മെഡിക്കൽ കാരണം ഹൃദയാഘാതം (മയോകാർഡിയൽ ഇൻഫാർക്ഷൻ) ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന മണിക്കൂറുകളും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളും വലിയ രീതിയിലുള്ള സംശയങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. 1990 ജനുവരി 19-ന് വൈകുന്നേരം 5:00 മണിയോടെയാണ് പൂനെ ആശ്രമത്തിൽ വെച്ച് ഓഷോ അന്തരിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ മരണത്തിന് പിന്നിൽ സ്വാഭാവിക കാരണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ബാഹ്യവും ആന്തരികവുമായ ഗൂഢാലോചനകൾ ഉണ്ടെന്ന വാദങ്ങൾ മെഡിക്കൽ, ഫോറൻസിക് തെളിവുകൾ നിരീക്ഷിച്ച് ആഗോളതലത്തിൽ ഉയർന്നു വന്നു.

ഓഷോയുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ആരോഗ്യക്ഷയത്തിന് പിന്നിൽ അമേരിക്കൻ ഗവൺമെന്റ് നടത്തിയ വിഷപ്രയോഗമാണെന്ന ആരോപണം അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നപ്പോൾ തന്നെ ശക്തമായി ഉയർത്തിയിരുന്നു.

1985-ൽ അമേരിക്കയിലെ കുടിയേറ്റ കേസുകളിൽ അറസ്റ്റിലായി ഒക്ലഹോമ സിറ്റിയിലെ ഫെഡറൽ ജയിലിൽ നാടുകടത്തൽ നടപടികൾക്കായി കഴിയവേ, അധികൃതർ തനിക്ക് 'താലിയം' എന്ന മാരകമായ കനത്ത ലോഹ വിഷം ഭക്ഷണത്തിൽ കലർത്തി നൽകിയെന്നും, റൂമിൽ റേഡിയേഷൻ ഏൽപ്പിച്ചുവെന്നും ഓഷോയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ഡോക്ടറായ സ്വാമി പ്രേം അമൃതോയും (ഡോ. ജോൺ ആൻഡ്രൂസ്) വെളിപ്പെടുത്തി.

നട്ടെല്ലിന്റെ അസ്ഥികൾക്കുണ്ടായ കടുത്ത ബലഹീനത, വലതു വശത്തെ മോട്ടോർ തളർച്ച, മുടി കൊഴിച്ചിൽ, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള തകർച്ച എന്നിവ താലിയം വിഷബാധയുടെ മെഡിക്കൽ ലക്ഷണങ്ങളാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഇതിനെ സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ടോക്സിക്കോളജിക്കൽ രക്ത പരിശോധനാ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവിട്ടിരുന്നില്ല.

അമേരിക്കൻ വിഷപ്രയോഗ സിദ്ധാന്തത്തിന് പുറമെ, പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം കൈക്കലാക്കാൻ ആശ്രമത്തിനുള്ളിലെ 'ഇന്നർ സർക്കിൾ' നേതാക്കൾ നടത്തിയ കൊലപാതകമാണ് ഇതെന്ന ആന്തരിക ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തവും പ്രബലമാണ്.

സ്വാമി ആനന്ദ് ജയേഷ് (മൈക്കൽ ഒബ്രയാൻ), സ്വാമി പ്രേം അമൃതോ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോട്ടറി, ഓഷോയുടെ പേരിൽ ആഗോള ആസ്തികളുടെയും പക്കപ്പവകാശങ്ങളുടെയും അധികാരം കൈവശപ്പെടുത്താനായി അദ്ദേഹത്തിന് അമിത അളവിൽ മയക്കുമരുന്നുകളും മരുന്നുകളും നൽകി അപായപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നുവെന്ന് ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയ മുതിർന്ന സന്യാസികൾ ആരോപിക്കുന്നു.

ഓഷോയുടെ മരണം സംഭവിക്കുന്നതിന് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘകാല പങ്കാളിയും പരിചാരികയുമായിരുന്ന മാ പ്രേം നിർവ്വാണോ (വിവേക്) 40-ാം വയസ്സിൽ ദുരൂഹ സാഹചര്യത്തിൽ മരിച്ചതും ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നു.

ഓഷോയുടെ മരണത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഫോറൻസിക് തെളിവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ ഒപ്പുവെച്ച ഈ.എൻ.ടി സർജനും സന്യാസിയുമായ ഡോ. ഗോകുൽ ഗോകാണിയുടെ (സ്വാമി ആനന്ദ് കൃഷ്ണ) പിൽക്കാല സത്യവാങ്മൂലമാണ്.

ജനുവരി 19 ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് താൻ ആശ്രമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ജയേഷും അമൃതോയും ചേർന്ന് തന്നെ മണിക്കൂറുകളോളം ഒരു മുറിയിൽ പൂട്ടിയിട്ടുവെന്ന് ഡോ. ഗോകാണി വെളിപ്പെടുത്തി. ഓഷോ മരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സമയത്ത് അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ട് പരിശോധിക്കാനോ, ജീവൽ ലക്ഷണങ്ങൾ തൊട്ടുനോക്കാനോ അനുവദിക്കാതെ, മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ 'മയോകാർഡിയൽ ഇൻഫാർക്ഷൻ' എന്ന് എഴുതിയ മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി ഒപ്പിടുവിക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം വിധികർത്താക്കൾക്ക് മുമ്പാകെ സ്വാworn affidavit സമർപ്പിച്ചു.

വൈകുന്നേരം 5:00 മണിക്ക് മരണം സംഭവിച്ച് രണ്ട് മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ, അതായത് രാത്രി 7:00 മണിക്ക് ബുദ്ധ ഹാളിൽ ശിഷ്യന്മാരെ അറിയിച്ച ഉടൻ തന്നെ ഓഷോയുടെ മൃതദേഹം പൊതുദർശനത്തിന് വെക്കാതെ അടിയന്തരമായി പൊതുശ്മശാനത്തിലേക്ക് മാറ്റുകയും ദാഹം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

മൃതദേഹം പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടത്തിനോ ശാസ്ത്രീയ ഫോറൻസിക് പരിശോധനകൾക്കോ വിധേയമാക്കിയാൽ വിഷപ്രയോഗമോ മരുന്ന് അമിതമാവലോ തെളിയുമെന്ന് ഭയന്നാണ് ഇന്നർ സർക്കിൾ ഈ അടിയന്തര സംസ്കാരം നടപ്പിലാക്കിയതെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഓഷോയുടെ സ്വന്തം മാതാവ് മാ അമൃത സരസ്വതി ആശ്രമത്തിലുണ്ടായിരുന്നിട്ടും മരണം വരെ അവരെ വിവരമറിയിക്കാതിരുന്നതും, വിവരമറിഞ്ഞപ്പോൾ "അവർ അവനെ കൊന്നതാണ്" എന്ന് മാതാവ് പ്രതികരിച്ചതും ഈ ഫോറൻസിക് ക്രമക്കേടുകളെ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.

ആശ്രമത്തിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥ: കോർപ്പറേറ്റ് പുനഃസംഘടനയും നിയമപോരാട്ടങ്ങളും

ഓഷോയുടെ മരണശേഷം ആശ്രമത്തിന്റെ ഭരണം സൂറിച്ച് കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള 'ഓഷോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫൗണ്ടേഷൻ' (OIF) ഏറ്റെടുത്തു. ഓഷോയുടെ വിൽപത്രം, പകർപ്പവകാശങ്ങൾ, പൂനെ ആശ്രമത്തിലെ ഭൂമി എന്നിവയെച്ചൊല്ലി വിമത സന്യാസികളും മാനേജ്‌മെന്റും തമ്മിൽ കടുത്ത നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 2013-ലെ വ്യാജ വിൽപത്രം കോടതിയിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കേണ്ടി വന്നതും, 2021-ലെ ₹107 കോടിയുടെ ഭൂമി വിൽപ്പന ചാരിറ്റി കമ്മീഷണർ സ്റ്റേ ചെയ്തതും പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലെ പ്രധാന നിയമപോരാട്ടങ്ങളാണ്.

പൂനെ ഓഷോ റിസോർട്ടിന്റെയും ഹിമാലയൻ ഓഷോ കേന്ദ്രത്തിന്റെയും ഭരണസംവിധാനം

പൂനെയിലെ ഓഷോ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ റിസോർട്ട് സ്വിറ്റ്സർലാന്റ് കേന്ദ്രമായ OIF ട്രസ്റ്റിന് കീഴിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഉയർന്ന പ്രവേശന ഫീസുകളും കോർപ്പറേറ്റ് വെൽനസ് ശൈലിയുമാണ് ഇതിന്റെ സവിശേഷത.

എന്നാൽ ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ധർമ്മശാലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 'ഓഷോ നിസർഗ്ഗ' എന്ന കേന്ദ്രം 2006-ൽ മാ യോഗ നീലവും മറ്റ് സന്യാസികളും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ചതാണ്. പൂനെ ട്രസ്റ്റിന്റെ വാണിജ്യ മാതൃകയിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹിമാലയൻ കേന്ദ്രം, പ്രകൃതിസൗഹൃദ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഓഷോയുടെ യഥാർത്ഥ ധ്യാനരീതികൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ചന്ദ്ര മോഹൻ ജയിൻ എന്ന പ്രൊഫസറിൽ നിന്ന് ആഗോള മിസ്റ്റിക്കായ ഓഷോയിലേക്കുള്ള വളർച്ച വിപ്ലവകരവും വൈവിധ്യപൂർണ്ണവുമായിരുന്നു. "സോർബ ദി ബുദ്ധ" എന്ന ആശയത്തിലൂടെ ഭൗതിക ആനന്ദത്തെയും ആത്മീയ ധ്യാനത്തെയും സമന്വയിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു.

ഒറിഗോണിലെ അമേരിക്കൻ പരീക്ഷണവും, റോൾസ് റോയ്സ് ശേഖരവും, മാ ആനന്ദ് ഷീലയുടെ അധികാര തകർച്ചയും ജൈവഭീകരാക്രമണങ്ങളും, മരണാനന്തര സ്വത്ത് കേസുപോരാട്ടങ്ങളും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ സങ്കീർണ്ണതകളെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കോർപ്പറേറ്റ് താല്പര്യങ്ങളും യഥാർത്ഥ ശിഷ്യരുടെ പോരാട്ടങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിലും ഓഷോയുടെ തത്ത്വചിന്തകളും ധ്യാനരീതികളും ഇന്നും ലോകമെമ്പാടും ജീവസ്സുറ്റതായി നിലനിൽക്കുന്നു.

മേനോൻ സൗപർണിക :