മനുഷ്യനും മരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലെ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റം

നൂറ്റാണ്ടുകളായി മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയെ ഒരു ഉപഭോഗവസ്തുവായോ അല്ലെങ്കിൽ കേവലം ഒരു സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സായോ മാത്രമാണ് കണ്ടിരുന്നത്. മരങ്ങളുടെ വിനിയോഗവും സംരക്ഷണവും മനുഷ്യകേന്ദ്രീകൃതമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മാത്രം നിജപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ആഗോളതലത്തിൽ വലിയൊരു വിപ്ലവം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഒരു വശത്ത് മരങ്ങൾക്ക് നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളും വ്യക്തിത്വവും നൽകുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾ നടക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് അവയ്ക്ക് ജീവിക്കാനുള്ള മണ്ണ് ഒരുക്കുന്നതിനായി 'ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ' എന്ന സജീവ വനവൽക്കരണ പ്രസ്ഥാനം പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് പോകുന്നു. പ്രകൃതിയെ വെറുമൊരു വസ്തുവായി കാണുന്നതിൽ നിന്നും മാറി അതിനോട് സമഭാവനയോടും സഹോദര്യത്തോടും പെരുമാറുന്ന ഒരു ആഗോള സമൂഹത്തിന്റെ നിർമ്മിതിയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

കാനഡയിലെ വിപ്ലവകരമായ നിയമനിർമ്മാണം - ടെറാസ്-വോഡ്രൂയി പ്രമേയം

കാനഡയിലെ ക്യുബെക് പ്രവിശ്യയിലുള്ള ടെറാസ്-വോഡ്രൂയി (Terrasse-Vaudreuil) എന്ന കൊച്ചു മുനിസിപ്പാലിറ്റി 2026 ജൂൺ 9-ന് ലോക ചരിത്രത്തിൽ സുവർണ്ണാക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതിവെക്കേണ്ട ഒരു വലിയ ഹരിത വിപ്ലവത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.

വെറും രണ്ടായിരത്തോളം മാത്രം ജനസംഖ്യയുള്ള, മോൺട്രിയൽ നഗരത്തിന് തൊട്ടുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രകൃതിരമണീയമായ കൊച്ചു ടൗണിലെ മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ ഐകകണ്ഠ്യേനയാണ് ഒരു ചരിത്ര പ്രമേയം പാസ്സാക്കിയത്.

"മരങ്ങളുടെ മേലാപ്പ് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും അവയുടെ മൗലികാവകാശങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നതിനുമുള്ള മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത" (Municipal Commitment to the Protection of the Canopy and the Recognition of the Fundamental Rights of Trees) എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള പ്രമേയത്തിലൂടെയാണ് ഈ ചരിത്രപരമായ ചുവടുവെപ്പ് അവർ നടത്തിയത്.

ഇതിലൂടെ കാനഡയിലും ക്യുബെക്കിലും മാത്രമല്ല, മരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള ആഗോള പ്രഖ്യാപനത്തിൽ (Universal Declaration of the Rights of Trees - DUDA) ഔദ്യോഗികമായി ഒപ്പുവെക്കുന്ന ലോകത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ പ്രാദേശിക ഭരണകൂടമായി ടെറാസ്-വോഡ്രൂയി മാറി.

പ്രേരണയായ ഡോക്യുമെന്ററിയും ജനകീയ കൂട്ടായ്മയും: 

ഈ വലിയ മാറ്റത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത് ക്യുബെക് സ്വദേശിയായ ചലച്ചിത്രകാരൻ ആൻഡ്രെ ഡെസ്റോച്ചേഴ്സ് (André Desrochers) സംവിധാനം ചെയ്ത 'Des arbres et des arts' (മരങ്ങളും കലകളും) എന്ന പരിസ്ഥിതി ഡോക്യുമെന്ററിയാണ്.

ഈ ചിത്രം മുനിസിപ്പാലിറ്റിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് നാട്ടുകാർക്കിടയിൽ വലിയ തോതിലുള്ള ചർച്ചകൾ ഉടലെടുത്തു. മരങ്ങൾ വെറും മരങ്ങളല്ലെന്നും, അവ വേരുകളിലൂടെയും മണ്ണിലെ ഫംഗസ് ശൃംഖലകളിലൂടെയും പരസ്പരം ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജീവനുള്ള ജൈവ ശൃംഖലകളാണെന്നും ജനങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ഇതേത്തുടർന്ന് നഗരത്തിലെ സജീവ പരിസ്ഥിതി സമിതിയായ 'ടെറാസ്-വോഡ്രൂയി എൻവയോൺമെന്റൽ കമ്മിറ്റി' ഭരണസമിതിക്ക് ഔദ്യോഗികമായി ഒരു അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുകയും, അത് കൗൺസിൽ അംഗങ്ങൾ ഒരു തടസ്സവുമില്ലാതെ പൂർണ്ണമായി അംഗീകരിക്കുകയുമായിരുന്നു.

നിയമപരിരക്ഷയും ഭരണപരമായ മാറ്റങ്ങളും: 

ടെറാസ്-വോഡ്രൂയി മേയർ മിഷേൽ ബോർഡ്യൂ (Michel Bourdeau) ഈ പ്രമേയത്തെക്കുറിച്ച് വാചാലനാകുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: "ഒരു മരം ശ്വസിക്കുകയും ജീവിക്കുകയും വെള്ളം കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യനെപ്പോലെ തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അത് എല്ലാത്തരം ഭീണികളിൽ നിന്നും നമ്മെ സംരക്ഷിക്കുന്നു".

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ടാളി മരങ്ങളാണെന്നും അദ്ദേഹം അടിവരയിടുന്നു. സമീപകാലത്ത് ഈ കൊച്ചു നഗരത്തിൽ ഉണ്ടായ മൂന്ന് വലിയ പ്രളയങ്ങൾ മരങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ ചിന്തകളെ കൂടുതൽ ദൃഢമാക്കിയിരുന്നു.

വെള്ളപ്പൊക്കം തടയുന്നതിലും, നഗരങ്ങളിലെ ചൂട് കുറയ്ക്കുന്നതിലും, വായു ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിലും മരങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്.

ഈ പ്രമേയത്തിൽ മരങ്ങൾക്ക് പ്രധാനമായും നാല് മൗലികാവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്നു:

• ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം (Right to life).
• സ്വാഭാവികമായ വളർച്ചയ്ക്കുള്ള അവകാശം (Right to natural growth).
• ശാരീരികമായ അഖണ്ഡതയ്ക്കുള്ള അവകാശം (Right to integrity).
• പുനരുജ്ജീവനത്തിനുള്ള അവകാശം (Right to regeneration).

ഈ അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി മുനിസിപ്പാലിറ്റി തങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള നിയമങ്ങളും ബൈലോകളും പുനഃപരിശോധിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇനി മുതൽ നഗരപരിധിയിൽ ഏതെങ്കിലും സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു മരം മുറിക്കുകയാണെങ്കിൽ അതിന് പകരമായി പുതിയൊരു മരം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിരിക്കണം എന്ന നിയമം നിർബന്ധമാക്കി.

വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്കകൾ ഉയർന്നിരുന്നെങ്കിലും, നഗരത്തിൽ പുതുതായി വികസനം നടത്താൻ മാത്രം ഒഴിഞ്ഞ ഭൂമി ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ അത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ലെന്നും മേയർ വ്യക്തമാക്കി. കൂടാതെ, നഗരത്തിലെ പച്ചപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി നിവാസികൾക്ക് സ്വന്തം പുരയിടങ്ങളിൽ നട്ടുപിടിപ്പിക്കാൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റി സൗജന്യമായി വൃക്ഷത്തൈകൾ വിതരണം ചെയ്യാനും തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിയമവിദഗ്ധരുടെ കാഴ്ചപ്പാടും ആഗോള പ്രാധാന്യവും: 

ഇന്റർനാഷണൽ ഒബ്സർവേറ്ററി ഓഫ് നേച്ചർ റൈറ്റ്സ് (International Observatory of Nature Rights) പ്രസിഡന്റ് യെന്നി വേഗ കാർഡിനാസ് (Yenny Vega Cárdenas) ഈ പ്രമേയത്തെ ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ന്യൂസിലാൻഡിലെയും കൊളംബിയയിലെയും നദികൾക്കും കാടുകൾക്കും നിയമപരമായ വ്യക്തിത്വം നൽകിയതുപോലെയുള്ള ആഗോള നിയമപരിഷ്കാരങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാണിത്.

കാനഡയിലെ തന്നെ മഗ്പൈ (Magpie) നദിക്ക് 2021-ൽ ഇത്തരത്തിൽ അവകാശങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. ജീവനില്ലാത്ത വലിയ കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് നിയമപരമായ വ്യക്തിത്വം നൽകാമെങ്കിൽ, ജൈവപരമായ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമുള്ള മരങ്ങൾക്ക് എന്തുകൊണ്ട് നൽകിക്കൂടാ എന്ന് അവർ ചോദിക്കുന്നു.

അവർ പ്രസ്താവിച്ചു: "മരങ്ങൾ നിവർന്നുനിൽക്കുകയല്ലാതെ മറ്റെന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? ഈ ലോകത്ത് ആർക്കെങ്കിലും സ്വന്തമായി നിലനിൽക്കാൻ അർഹതയുണ്ടെങ്കിൽ അത് മരങ്ങൾക്കാണ്".

മരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള ആഗോള പ്രഖ്യാപനം

മരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള ആഗോള പ്രഖ്യാപനം 2019 ഏപ്രിൽ 5-ന് ഫ്രാൻസിലെ നാഷണൽ അസംബ്ലിയിൽ നടന്ന സമ്മേളനത്തിലാണ് കരട് രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകയും എം.പിയുമായ ഡെൽഫിൻ ബാത്തോ, റിക്കാർഡോ റേ, അസോസിയേഷൻ എ.ആർ.ബി.ആർ.ഇ.എസ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കിയത്.

ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ മൂന്ന് പ്രധാന തത്ത്വങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• മരം എന്നത് ജീവനുള്ള സംവേദനക്ഷമതയുള്ള സത്തയും പൊതുനന്മയുമാണ്.
• ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പ് മരങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
• മനുഷ്യൻ മരങ്ങളോട് സഹോദര്യത്തോടും ഐക്യദാർഢ്യത്തോടും കൂടി പെരുമാറണം.

മരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച ഈ അന്താരാഷ്ട്ര കൺവെൻഷന്റെ കരട് അനുസരിച്ച്, നഗരത്തിലായാലും ഗ്രാമത്തിലായാലും മരങ്ങളെ ജനനതുടക്കം മുതൽ സ്വാഭാവിക മരണം വരെ സ്വതന്ത്രമായി വളരാൻ അനുവദിക്കണം.

അവയെ കേവലം വസ്തുവായി കാണാതെ നിയമപരമായ വ്യക്തിയായി കണക്കാക്കണം. മരങ്ങൾ മണ്ണിലും അന്തരീക്ഷത്തിലുമായി രണ്ട് പ്രധാന മേഖലകളിൽ ജീവിക്കുന്നവയാണ്. അവയുടെ വേരുകൾ മണ്ണിൽ നിന്ന് വെള്ളവും ധാതുക്കളും വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ ശാഖകളും ഇലകളും അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് കാർബണും സൗരോർജ്ജവും ശേഖരിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവയുടെ ശാരീരികമായ അഖണ്ഡത ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ പ്രസ്ഥാനവും മിയാവാക്കി ശാസ്ത്രവും

കേവലം അവകാശ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്കപ്പുറം മരങ്ങൾക്ക് വളരാനുള്ള പ്രായോഗികമായ മണ്ണ് ഒരുക്കുന്ന ആഗോള പ്രസ്ഥാനമാണ് 'ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ' (Forestification). പ്രശസ്ത പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകൻ സത്താർ അൽ കരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഈ പരിസ്ഥിതി കൂട്ടായ്മ, പരമ്പരാഗത വനവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്.

പരമ്പരാഗതമായി മനുഷ്യൻ ഒരൊറ്റയിനം മരങ്ങൾ മാത്രം വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന ഏകവിള (Monoculture) സമ്പ്രദായമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, ഇത് പലപ്പോഴും മണ്ണിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യം തകർക്കും. എന്നാൽ ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ സ്വാഭാവിക കാടുകളുടെ ബഹുതല ജൈവഘടന പുനഃസൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഇതിനായി ജാപ്പനീസ് സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡോ. അകിര മിയാവാക്കി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത 'മിയാവാക്കി രീതി' ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ രീതിയിൽ മണ്ണിനെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ജൈവവളങ്ങളും ബയോമാസുകളും ചേർത്ത് ആദ്യം തയ്യാറാക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ഒരു ചതുരശ്ര മീറ്ററിൽ 3 മുതൽ 5 വരെ തദ്ദേശീയ വൃക്ഷത്തൈകൾ സാന്ദ്രതയോടെ നടുന്നു.

സാന്ദ്രതയേറിയ ഈ രീതി ചെടികൾ തമ്മിൽ സൂര്യപ്രകാശത്തിനായി വേഗത്തിൽ മത്സരിച്ച് വളരാൻ സഹായിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത വനങ്ങളേക്കാൾ 10 മടങ്ങ് വേഗത്തിലും 30 മടങ്ങ് സാന്ദ്രതയിലും കാടുകൾ വളരാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ 1 മുതൽ 3 വർഷം വരെയുള്ള പരിചരണത്തിന് ശേഷം ഈ കാടുകൾ സ്വയംഭൂവായി മാറുകയും മനുഷ്യസഹായമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യും.

കേരളത്തിലെ ഹരിത മുന്നേറ്റവും കൂട്ടായ വനവൽക്കരണവും

ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ന് കേരളത്തിലും വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അലുവക്കാരൻ ഫൗണ്ടേഷനുമായി സഹകരിച്ച് സത്താർ അൽ കരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച "100,000 മരങ്ങൾ കേരളത്തിൽ" എന്ന പ്രൊജക്റ്റ് വലിയ ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ മുന്നേറുന്നു.

അതിരപ്പിള്ളിയിലെ സിൽവർ സ്റ്റോമിൽ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ഹെർബൽ ഫോറസ്റ്റ് പ്രൊജക്റ്റ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. കുട്ടികൾക്ക് പ്രകൃതിയെയും ഔഷധസസ്യങ്ങളെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും കുറിച്ച് നേരിട്ടറിയാനുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര പഠന കേന്ദ്രമാണിത്.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മിയാവാക്കി വനം തിരുവനന്തപുരത്തെ കനകക്കുന്ന് കൊട്ടാര വളപ്പിലാണ് സ്ഥാപിച്ചത്. ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 'നേച്ചേഴ്സ് ഗ്രീൻ ഗാർഡിയൻ ഫൗണ്ടേഷൻ', 'ഇൻവിസ് മൾട്ടിമീഡിയ' എന്നിവയുടെ സഹകരണത്തോടെയാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്.

ഇതിന്റെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന് സംസ്ഥാനത്തെ 12 ജില്ലകളിലായി 22 വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ടൂറിസം വകുപ്പ് മിയാവാക്കി ചെറു വനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു. കൂടാതെ കേരള ഫോറസ്റ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് തൃശൂരിലെ മുടിക്കോട്, നെയ്യാർ, നെടുമ്പാശ്ശേരി ബയോളജിക്കൽ പാർക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇത്തരം വനങ്ങൾ വിജയകരമായി പരീക്ഷിച്ച് വരുന്നു.

കാനഡയിൽ ആരംഭിച്ച നിയമപരമായ വൃക്ഷാവകാശങ്ങളും ആഗോളതലത്തിൽ നടക്കുന്ന സജീവ ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ പദ്ധതികളും തമ്മിൽ സമീപനത്തിലും ലക്ഷ്യത്തിലും ചില പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. കാനഡയിലെ പദ്ധതികൾ പ്രധാനമായും നിയമപരവും ദാർശനികവുമായ അംഗീകാരം നൽകുന്നതിലൂടെയുള്ള സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ആഗോളതലത്തിലെ ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയവും പ്രായോഗികവുമായ വനവൽക്കരണത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. കാനഡയിലെ വൃക്ഷാവകാശങ്ങൾ മരങ്ങൾക്ക് ധാർമ്മികവും നിയമപരവുമായ പദവി സ്ഥാപിച്ചെടുക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുമ്പോൾ, സജീവ ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ അതീവ സാന്ദ്രതയേറിയ സ്വാഭാവിക കാടുകൾ നേരിട്ട് വെച്ചുപിടിപ്പിക്കാൻ ഊന്നൽ നൽകുന്നു.

ഹരിതപ്രേമികളുടെയും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും പിന്തുണയോടെയുള്ള പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ

കേരളത്തിലെ ശക്തമായ പരിസ്ഥിതി ശൃംഖലയെ ഏകോപിപ്പിച്ച് ഈ വനവൽക്കരണം കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കാം:

• ക്രൗഡ് ഫോറസ്റ്റിംഗും ചെറു വനങ്ങളും: വെറും രണ്ട് സെന്റ് ഭൂമിയിൽ പോലും ഹരിതപ്രേമികൾക്ക് തങ്ങളുടെ സ്വന്തം മിയാവാക്കി വനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ സാധിക്കും. പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പഴങ്ങൾ, പൂക്കൾ, ഔഷധച്ചെടികൾ എന്നിവ അടങ്ങിയ മിശ്രിത കാടുകൾ നിർമ്മിക്കാം.
• പ്രാദേശിക സംരക്ഷണ സമിതികൾ (Local Management Committees): തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ വാർഡുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് കർഷകർ, ഹരിതപ്രേമികൾ, എൻ.ജി.ഒകൾ എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി സംരക്ഷണ സമിതികൾ രൂപീകരിക്കാം. ഇത് നട്ട തൈകൾ നശിച്ചുപോകുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തും.
• ക്യാമ്പസ് ശൃംഖലയും 'ചങ്ങാതിക്കൊരു തൈ' പദ്ധതിയും: വിദ്യാലയങ്ങളിലെ എൻ.എസ്.എസ്, എസ്.പി.സി, ഇക്കോ ക്ലബ്ബുകൾ എന്നിവ വഴി വൻതോതിൽ പ്രകൃതി സംരക്ഷണം വ്യാപിപ്പിക്കാം. 'ചങ്ങാതിക്കൊരു തൈ' പദ്ധതിയിലൂടെ കുട്ടികൾ പരസ്പരം വൃക്ഷത്തൈകൾ സമ്മാനമായി കൈമാറുന്നു. കേരള സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയുടെ സഹായത്തോടെ ഈ തൈകൾ ജിയോ-ടാഗ് ചെയ്ത് ഡിജിറ്റലായി നിരീക്ഷിക്കുന്നതും കുട്ടികൾക്ക് വലിയൊരു ഉത്തരവാദിത്തബോധം നൽകും.
• ഹരിതകേരളം മിഷനും 'പച്ചത്തുരുത്തും': ഹരിതകേരളം മിഷന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 'പച്ചത്തുരുത്ത്' പദ്ധതികൾ വഴി തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പരിധിയിലുള്ള പുറമ്പോക്ക് ഭൂമികൾ ചെറു കാടുകളാക്കി മാറ്റുന്നു. ഇതിലേക്ക് മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി (MGNREGS), കുടുംബശ്രീ, ഹരിതകർമ്മസേന എന്നിവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സംയോജിപ്പിക്കാം.

ഭരണകൂടങ്ങൾക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ

ദേശീയ തലത്തിൽ:

• പരിസ്ഥിതി നിയമ പരിഷ്കരണം (Eco-Jurisprudence): കാനഡയിലെ മാതൃക ഉൾക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയിലെ നദികൾക്കും കാടുകൾക്കും നിയമപരമായ വ്യക്തിത്വം നൽകുക.
• ഏകവിള സമ്പ്രദായം നിരോധിക്കുക: അക്കേഷ്യ, യൂക്കാലിപ്റ്റസ് പോലുള്ള മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നത് പൂർണ്ണമായി നിർത്തലാക്കി പ്രാദേശിക തദ്ദേശീയ വൃക്ഷങ്ങളെ മാത്രം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
• നഗര വനവൽക്കരണം: എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും പച്ചപ്പും വായുശുദ്ധിയും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ മിയാവാക്കി രീതി നിർബന്ധമാക്കുക. അശാസ്ത്രീയമായി നഗരങ്ങളിലെ മരങ്ങളുടെ ചില്ലകൾ കോതി ഒതുക്കുന്ന പരിപാടി നിർത്തിവെക്കുക.

കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്:

• വൃക്ഷാവകാശ ഉപനിയമങ്ങൾ: തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ വഴി 'മരങ്ങളുടെ അവകാശ പ്രമേയം' പാസ്സാക്കുക. ഒരു മരം മുറിച്ചാൽ പത്ത് മരങ്ങൾ നടണമെന്ന നിബന്ധന കൊണ്ടുവരിക.
• പശ്ചിമഘട്ട പുനരുദ്ധാരണം: മണ്ണിടിച്ചിൽ തടയാൻ പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിൽ ആഴത്തിൽ വേരോടുന്ന പ്രാദേശിക വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുക.
• പുഴകളുടെ നിയമപരമായ അവകാശം: മഗ്പൈ നദിയുടെ മാതൃകയിൽ പമ്പ, പെരിയാർ എന്നീ നദികൾക്ക് നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുക.

രാജസ്ഥാൻ-ഹരിയാന അതിർത്തിയിലെ ഹരിതഹത്യയും ആരവല്ലി പ്രതിസന്ധിയും - ഒരു ജനകീയ പ്രതിരോധ ക്യാമ്പയിൻ

നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് രാജസ്ഥാൻ-ഹരിയാന അതിർത്തിയിൽ അടിസ്ഥാന വികസനത്തിന്റെയും കോൺക്രീറ്റ് നഗരങ്ങളുടെയും പേരിൽ നടക്കുന്ന വൻതോതിലുള്ള വനനശീകരണം അത്യന്തം ഗൗരവമേറിയതാണ്.

ഏറ്റവും പുതിയ പഠനങ്ങളിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങളിൽ 2.8 മില്യണിലധികം (28 ലക്ഷം) മരങ്ങളാണ് വെട്ടിനിരത്താൻ കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഉപദേശക സമിതി അനുമതി നൽകിയത് എന്നാണ്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഖനനം, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ, അടിസ്ഥാന വികസനം എന്നിവയുടെ ഭാഗമായാണ് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്.

ആരവല്ലി പ്രതിസന്ധിയും 100 മീറ്റർ അസംബന്ധവും:

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ആരവല്ലി മലനിരകളെ തകർക്കാൻ ഭരണകൂടം സ്വീകരിച്ച അശാസ്ത്രീയ നിയമനിർവചനങ്ങളെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ 'അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് എറേ ഷർ' (ഭരണപരമായ ഇല്ലാതാക്കൽ) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വൻകിട റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും ഖനന മാഫിയകൾക്കും വഴിയൊരുക്കാൻ വേണ്ടി ആരവല്ലി മലനിരകളെ 100 മീറ്ററോ അതിനു മുകളിലോ ഉയരമുള്ള കുന്നുകൾ എന്ന് മാത്രമായി നിജപ്പെടുത്താൻ ശ്രമങ്ങൾ നടന്നു.

എന്നാൽ ഇത് പരിസ്ഥിതിയെ പൂർണ്ണമായി തകർക്കും. എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ ഉയരമുള്ള കൊടുമുടികൾ മാത്രമല്ല മലനിരകൾ, അവയെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന താഴവാരങ്ങളും താഴ്ന്ന കുറ്റിക്കാടുകളുമാണ് അവിടുത്തെ പുലി, ചെന്നായ തുടങ്ങിയ ജീവജാലങ്ങൾക്കും അപൂർവ്വ സസ്യങ്ങൾക്കും സഞ്ചാരപഥമൊരുക്കുന്ന 'കണക്റ്റീവ് ടിഷ്യൂ' (ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കോശങ്ങൾ).

ഇവയെ ഒഴിവാക്കിയാൽ ബാക്കിയുള്ള കൊടുമുടികൾ വെറും ഒറ്റപ്പെട്ട 'ജൈവ ദ്വീപുകൾ' (ecological islands) മാത്രമായി മാറുകയും അവിടുത്തെ ജൈവവൈവിധ്യം പൂർണ്ണമായി നശിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ വലിയ ഭീഷണിക്കെതിരെ ഗുജറാത്ത് മുതൽ ഡൽഹി വരെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ 700 കിലോമീറ്റർ നീളുന്ന ജനകീയ മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചു. വലിയ പൊതുജനപ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സുപ്രീം കോടതി ഇതിന് താല്ക്കാലിക സ്റ്റേ നൽകി എന്നുള്ളത് ഈ പോരാട്ടത്തിന്റെ വലിയൊരു വിജയമാണ്.

ഹരിയാനയിലെ ദുരവസ്ഥ:

ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് വനവിസ്തൃതിയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് ഹരിയാന (വെറും 3.6 ശതമാനം). എന്നിട്ടും ഗ്ലോബൽ ഫോറസ്റ്റ് വാച്ചിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ സാറ്റലൈറ്റ് കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2025ൽ മാത്രം ഹരിയാനയ്ക്ക് 30 ഹെക്ടർ സ്വാഭാവിക വനങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു.

റോഡരികിലെ നട്ടുപിടിപ്പിക്കലുകളും ഫാം സോഷ്യൽ ഫോറസ്ട്രികളും കാണിച്ച് സർക്കാർ വനവിസ്തൃതി കടലാസിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും യഥാർത്ഥ സ്വാഭാവിക വനങ്ങൾ അതിവേഗം ഇല്ലാതാവുകയാണ്. ഗുഡ്ഗാവിലെ സോഹ്നയിലുള്ള റൈസീന ഹിൽസിൽ "gair mumkin pahad" (കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത അതീവ പരിസ്ഥിതി ലോലമായ മലയോരങ്ങൾ) എന്ന വനഭൂമിയിൽ എൻ.ജി.ടി നിർദ്ദേശങ്ങൾ കാറ്റിൽപ്പറത്തി വൻതോതിലുള്ള മരംമുറിയും റിസോർട്ട് നിർമ്മാണങ്ങളും നടക്കുകയാണ്. ഇത് സോണിയ ഘോഷ് വേഴ്സസ് ഹരിയാന സർക്കാർ കേസിലെ എൻ.ജി.ടിയുടെ വിധിന്യായത്തിന് പൂർണ്ണമായും എതിരാണ്.

രാജസ്ഥാനിലെ ഖേജ്രി ബച്ചാവോ ആന്ദോളൻ:

അതേസമയം രാജസ്ഥാനിൽ ഹരിതോർജ്ജം എന്ന വ്യാജേന വലിയ സോളാർ പാനലുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടി 'മരുഭൂമിയിലെ രാജാവ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അപൂർവ്വമായ 'ഖേജ്രി' (Khejri) മരങ്ങൾ വൻതോതിൽ വെട്ടി നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയാണ്.

മരുഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ ആധാരമായ ഖേജ്രി മരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നത് തദ്ദേശീയ ബിഷ്ണോയി സമുദായക്കാരുടെ വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. 1730-ൽ അമൃതാദേവി ബിഷ്ണോയിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 363 ഓളം ആളുകൾ മരങ്ങളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് ജീവൻ ബലിയർപ്പിച്ച ചരിത്ര സമരത്തെ അനുസ്മരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ന് 'ഖേജ്രി ബച്ചാവോ ആന്ദോളൻ' (Khejri Bachao Andolan) എന്ന പേരിൽ വലിയ ജനകീയ പ്രതിരോധങ്ങൾ ബിഗാനൂരിലും ജോധ്പൂരൂരിലും നടക്കുകയാണ്.

രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതി ഇതിൽ ശക്തമായി ഇടപെടുകയും ജയ്‌സാൽമീരിലെ പൈതൃക ആരാധനാ സ്ഥലമായ 'ഓരൻ ഭൂമിയിൽ' (sacred Oran land) അദാനി സോളാർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടക്കുന്ന മരംമുറിക്ക് സ്റ്റേ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയോടും വനം, കൃഷി, യുവജനക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാരോടുമുള്ള ഹരിത അഭ്യർത്ഥന

കേരളത്തിന്റെ അതുല്യമായ പച്ചപ്പും പ്രകൃതിഭംഗിയും ഭാവിതലമുറയ്ക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനായി, ബഹുമാനപ്പെട്ട കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയോടും ഒപ്പം വനം-വന്യജീവി, കൃഷി, യുവജനക്ഷേമ വകുപ്പുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രിമാരോടും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും ഹരിതപ്രേമികളുടെയും പക്ഷത്തുനിന്നുള്ള വിനയപൂർവ്വമായ അഭ്യർത്ഥനകൾ താഴെ സമർപ്പിക്കുന്നു:

1. ഗ്രാമീണ-ഗൃഹതല വനവൽക്കരണ പദ്ധതികളുടെ ആസൂത്രണം (Rural & Household Forestry Projects): കേരളത്തിലെ വനവൽക്കരണം കേവലം വനാതിർത്തികളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങരുത്. വനം വകുപ്പിന്റെയും കൃഷി വകുപ്പിന്റെയും സംയുക്ത ആഭിമുഖ്യത്തിൽ 'എന്റെ വീട്ടിലൊരു വനം' പോലുള്ള സമഗ്ര പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിക്കണം. ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ വഴി ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഉപയോഗശൂന്യമായി കിടക്കുന്ന പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തി മിക്സഡ് വനങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കണം.

ഇതിനായി കുടുംബശ്രീ ഗ്രൂപ്പുകളെയും തൊഴിലുറപ്പ് തൊഴിലാളികളെയും പൂർണ്ണമായി സജ്ജരാക്കാം. ഒപ്പം, ഓരോ വീട്ടിലും നടാൻ അനുയോജ്യമായ നാടൻ വൃക്ഷത്തൈകളും ഔഷധ സസ്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായും സൌജന്യമായി ലഭ്യമാക്കാനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണം.

2. യുവാക്കളിലും വിദ്യാർത്ഥികളിലും പ്രകൃതിസ്നേഹം വളർത്തൽ (Nurturing Eco-Sensitisation):ഭാവിയിലെ ഹരിത കേരളത്തിന്റെ കാവൽക്കാരാകേണ്ടത് ഇന്നത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളും യുവാക്കളുമാണ്. കേവലം ജൂൺ 5-ലെ പ്രതീകാത്മകമായ മരംനടീൽ ചടങ്ങുകൾക്കപ്പുറം കുട്ടികളിലും യുവാക്കളിലും നിരന്തരമായ പ്രകൃതിസ്നേഹം വളർത്തിയെടുക്കാനുള്ള ഔദ്യോഗിക പരിപാടികൾ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിന്റെയും യുവജനക്ഷേമ വകുപ്പിന്റെയും സഹകരണത്തോടെ രൂപീകരിക്കണം.

സ്കൂൾ-കോളേജ് കാമ്പസുകളിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വനവൽക്കരണത്തിന്റെ പ്രായോഗിക പരിശീലനം നൽകാൻ ഫോറസ്ട്രി ക്ലബ്ബുകൾ സജീവമാക്കണം. കാമ്പസുകളിലെ യുവജനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഓരോ വർഷവും സന്നദ്ധ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രാദേശിക പരിസ്ഥിതി ക്യാമ്പുകളും ഹരിത ചർച്ചകളും സംഘടിപ്പിക്കണം.

3. ഹരിത പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് 'ഗ്രീൻ പോയിന്റുകൾ' (Green Credits): വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ പഠനകാലയളവിൽ വിജയകരമായി വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുകയും മൂന്ന് വർഷക്കാലം തുടർച്ചയായി പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന തൈകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവർക്ക് അക്കാദമിക് മൂല്യനിർണ്ണയത്തിൽ പ്രത്യേക 'ഗ്രീൻ ക്രെഡിറ്റ്' അഥവാ അധിക മാർക്കുകൾ നൽകുന്ന നവീന പദ്ധതി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മുഖേന ആലോചിക്കാവുന്നതാണ്.

ഇത് യുവാക്കൾക്കിടയിൽ മരങ്ങൾ വളർത്തുന്നതിനും പരിപാലിക്കുന്നതിനുമുള്ള വലിയൊരു മത്സരബുദ്ധി വളർത്തിയെടുക്കും.

4. യുവാക്കളുടെ 'ഹരിത വോളണ്ടിയർ ഫോഴ്സ്' (Green Volunteer Force): യുവജനക്ഷേമ വകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള യൂത്ത് ക്ലബ്ബുകളിലെയും കോളേജുകളിലെ എൻ.എസ്.എസ്, എൻ.സി.സി കേഡറ്റുകളെയും ഏകോപിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് ഓരോ ജില്ലയിലും 'ഹരിത രക്ഷാസേനകൾ' രൂപീകരിക്കുക.

ഈ യുവാക്കൾക്ക് വനം വകുപ്പിന്റെ സാമൂഹ്യ വനവൽക്കരണ വിഭാഗം മുഖേന ശാസ്ത്രീയമായ പ്രകൃതി സംരക്ഷണ രീതികളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകണം. കാടുകളുടെ സംരക്ഷണം, കാട്ടുതീ പ്രതിരോധം, തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം എന്നിവയിൽ യുവാക്കളുടെ ഈ ഊർജ്ജസ്വലമായ സന്നദ്ധ സേവനം പ്രയോജനപ്പെടുത്തണം.

മരങ്ങൾ വെറും തടിയല്ല, അവ ഭൂമിയുടെ ജീവനുള്ള അവകാശികളാണ്!

നമ്മൾ ഇന്ന് പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിച്ചാൽ മാത്രമേ നാളെ പ്രകൃതി നമ്മെ സംരക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. കാനഡയിലെ വിപ്ലവകരമായ വൃക്ഷാവകാശ നിയമം മുതൽ കേരളത്തിലെ സജീവമായ ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ വനവൽക്കരണ പദ്ധതികളും ഭാരതത്തിലെ ഹരിത സമരങ്ങളും ഒത്തുചേരുമ്പോൾ ഉയരുന്ന പുതിയ പരിസ്ഥിതി വിപ്ലവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇതാ. വരികൾക്കിടയിലെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക, പ്രകൃതിക്ക് കാവലാളാവുക.

യുവശക്തി ഒന്നിക്കാം, പ്രകൃതിയുടെ കാവലാളാകാം; അവകാശമുള്ള മരങ്ങൾക്കായി ശബ്ദമുയർത്താം!

മരങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമപരമായ അവബോധവും ഫോറസ്റ്റിഫിക്കേഷൻ പോലെയുള്ള പ്രായോഗിക വനവൽക്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഒരേ നാണയത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളാണ്.

കേവലം ഒരു കടലാസ് പ്രഖ്യാപനത്തിനപ്പുറം പ്രകൃതിയെ ഒരു പങ്കാളിയായി കണ്ട് സംരക്ഷിക്കാൻ പുതിയ സർക്കാരുകളും, ഹരിതപ്രേമികളും, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരും കൈകോർക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ സുസ്ഥിരമായ ഒരു നാളെ നമുക്ക് കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.

പ്രകാശൻ :