സർഗ്ഗാത്മക ആത്മബന്ധങ്ങളും ചലച്ചിത്ര വേർപിരിയലുകളും: മലയാള സിനിമയിലെ ഇതിഹാസ സംവിധായക-തിരക്കഥാകൃത്ത് കൂട്ടുകെട്ടുകളുടെ വിജയപരാജയങ്ങൾ !!

സിബി മലയിൽ - എ.കെ. ലോഹിതദാസ്: ദുരന്ത നാടകങ്ങളും വൈകാരിക റിയലിസവും

ആമുഖവും കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ രൂപീകരണവും

സിബി മലയിലിനെപ്പോലൊരു മാസ്റ്റർ ചലച്ചിത്രകാരനെ 'പരാജയപ്പെട്ട സംവിധായകൻ' എന്ന് കല എന്തെന്ന് ശരിയായി തിരിച്ചറിയാത്ത ചിലർ വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഏതൊരു സിനിമാസ്നേഹിയുടെയും മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നത് തനിയാവർത്തനം, കിരീടം, ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള, ഭരതം തുടങ്ങിയ എക്കാലത്തെയും മഹത്തായ കാവ്യാനുഭവങ്ങളാണ്.

നടൻ തിലകൻ വഴി പരിചയപ്പെട്ട സംവിധായകൻ സിബി മലയിലും നാടകകൃത്തായ എ.കെ. ലോഹിതദാസും തമ്മിൽ 1987-ൽ തനിയാവർത്തനം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ആരംഭിച്ച ഈ സർഗ്ഗാത്മക കൂട്ടുകെട്ട്, മലയാള സിനിമയിൽ പകരക്കാരില്ലാത്ത വൈകാരിക റിയലിസത്തിന്റെ പുതിയൊരു ഭൂപടം വരച്ചുചേർത്തു.

വ്യക്തിഗതമായ വീഴ്ചകൾ , വിധി, കുടുംബപരമായ ബാധ്യതകൾ, സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ദുരന്ത ജീവിതമായിരുന്നു ഇവരുടെ പ്രധാന പ്രമേയം. മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വൈകാരിക ആഴമുള്ള സംഭാഷണങ്ങളും കഥാപാത്ര സൃഷ്ടികളും രൂപപ്പെടുത്തിയ ഈ കൂട്ടുകെട്ട് എൺപതുകളുടെ അവസാനത്തിലും തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിലും ബോക്സ് ഓഫീസിനെയും നിരൂപക ലോകത്തെയും ഒരേപോലെ കീഴടക്കി.

ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളും കഥാവിവരങ്ങളും (1987 - 1990)

ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ പിറന്ന ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങൾ ബോക്സ് ഓഫീസിലും നിരൂപക തലത്തിലും സമാനതകളില്ലാത്ത വിജയങ്ങളാണ് കൈവരിച്ചത്. തറവാട്ടിലെ ഭ്രാന്ത് പാരമ്പര്യമായി തനിക്കും ലഭിക്കുമെന്ന സാമൂഹിക ഭയത്തിൽപ്പെട്ട് യഥാർത്ഥ ഭ്രാന്തനായി മാറുന്ന ബാലൻ മാഷിന്റെ (മമ്മൂട്ടി) കഥ പറഞ്ഞ തനിയാവർത്തനം (1987) വൻ സാമ്പത്തിക വിജയമാവുകയും മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് അധ്യാപക ജീവിതവും പ്രണയവും ദൃശ്യവൽക്കരിച്ച എഴുതാപ്പുറങ്ങൾ (1987 - ഹിറ്റ്), കുടുംബ വികാരങ്ങളും അഭിഭാഷക ജീവിതവും പശ്ചാത്തലമാക്കിയ വിചാരണ (1988 - സാമ്പത്തിക വിജയം), ബാലറ്റൻഷൻ ഹോമിലെ കുട്ടികളുടെ പുനരധിവാസം പ്രമേയമാക്കിയ മുദ്ര (1989 - ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയം) എന്നിവ ഇവർ ഒരുക്കി.

1989-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കിരീടംപോലീസുകാരനാകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് യാദൃശ്ചികമായി ഗുണ്ടയായി മാറേണ്ടി വന്ന സേതുമാധവന്റെയും (മോഹൻലാൽ) അച്ഛന്റെയും കഥ പറഞ്ഞ് മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ വൻ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററായി മാറുകയുണ്ടായി.

വാടക ഗർഭപാത്രവും മാനസിക ഒറ്റപ്പെടലും പ്രമേയമാക്കിയ ദശരഥം (1989 - വൻ ഹിറ്റ്), കർണ്ണാടക സംഗീതത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള (1990 - മെഗാ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ), വിവാഹ ബ്യൂറോ ജീവനക്കാരുടെ ജീവിതം പറഞ്ഞ മാലയോഗം (1990 - ഹിറ്റ്) എന്നിവയും വലിയ നേട്ടം കൊയ്തു.

ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളും കഥാവിവരങ്ങളും (1991 - 1994)

1990-കളുടെ തുടക്കത്തിലും ഇവർ ഹിറ്റുകളുടെ പരമ്പര തുടർന്നു. ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ക്രൈമിലേക്ക് വീഴുന്ന ടാക്സി ഡ്രൈവറുടെ കഥ പറഞ്ഞ ധനം (1991 - സാമ്പത്തികമായി ശരാശരി), കർണ്ണാടക സംഗീത സഹോദരന്മാരുടെ അസൂയയും ദുരന്തവും ആവിഷ്കരിച്ച ഭരതം (1991 - ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ, മോഹൻലാലിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ്), കേരള കലാമണ്ഡലത്തിലെ നൃത്ത പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള കമലദളം (1992 - സൂപ്പർഹിറ്റ്), സഹോദര ബന്ധത്തിന്റെ കഥ പറഞ്ഞ വലയം (1992 - സാമ്പത്തിക വിജയം) എന്നിവ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ പ്രധാന നേട്ടങ്ങളായിരുന്നു.

എന്നാൽ, കിരീടത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായി ഇറങ്ങി സേതുമാധവന്റെ ദുരന്തപൂർണ്ണമായ അന്ത്യം ചിത്രീകരിച്ച ചെങ്കോൽ (1993) നിരൂപക ശ്രദ്ധ നേടിയെങ്കിലും അമിതമായ നിരാശ പ്രമേയമാക്കിയതിനാൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ശരാശരി പ്രകടനം മാത്രം നേടി. സഹോദരന്റെ മദ്യപാനവും ത്യാഗവും ചിത്രീകരിച്ച സാഗരം സാക്ഷി (1994) കടുത്ത വൈകാരിക ഭാരം കാരണം തീയറ്ററുകളിൽ സാമ്പത്തിക പരാജയം നേരിട്ടു.

വേർപിരിയലിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങളും സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങളും

സിബി മലയിൽ - ലോഹിതദാസ് കൂട്ടുകെട്ട് വേർപിരിഞ്ഞ സമയത്ത് മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് ചില ഇൻഡസ്ട്രി പൊളിറ്റിക്സും ഗോസിപ്പുകളും വലിയ തോതിൽ പ്രചരിച്ചിരുന്നു; ഇൻഡസ്ട്രിയിലെ മറ്റ് പ്രമുഖ സംവിധായകർ ലോഹിതദാസിനെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ച് സിബി മലയിലിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു.

എന്നാൽ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ താൻ എഴുതുന്ന തിരക്കഥകളുടെ വൈകാരിക സത്യസന്ധതയും സങ്കീർണ്ണതകളും ഒട്ടും ചോർന്നുപോകാതെ സ്ക്രീനിലെത്തിക്കാൻ സ്വയം സംവിധായകനാകണമെന്ന എ.കെ. ലോഹിതദാസിന്റെ വ്യക്തിപരമായ ആഗ്രഹമാണ് വേർപിരിയലിലേക്ക് നയിച്ചത്.

1997-ൽ ഭൂതക്കണ്ണാടി എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ലോഹിതദാസ് സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചതോടെ ഇരുവരുടെയും സംയുക്ത സംരംഭങ്ങൾ അവസാനിച്ചു. വേർപിരിയലിനു ശേഷം സിബി മലയിൽ സമ്മർ ഇൻ ബത്‌ലഹേം, ഇഷ്ടം, എന്റെ വീട് അപ്പൂന്റെയുംഎന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ വിജയം കണ്ടെങ്കിലും, പാലേരിയുടെ തിരക്കഥയിൽ ചെയ്ത ദേവദൂതൻ അന്ന് സാമ്പത്തികമായി പരാജയപ്പെട്ടു (പിന്നീട് ക്ലാസിക് പദവി നേടി).

പിൽക്കാലത്ത് സിബി മലയിലിന്റെ ചിത്രങ്ങൾക്ക് (ഫ്ലാഷ്, വയലിൻ, ഉന്നം) പഴയ ബോക്സ് ഓഫീസ് തരംഗം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അതേസമയം, സംവിധായകനായ ലോഹിതദാസ് ഭൂതക്കണ്ണാടി, കന്മദം, ജോക്കർ, കസ്തൂരിമാൻ എന്നീ വാണിജ്യ-നിരൂപക ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റുകൾ സമ്മാനിച്ചെങ്കിലും, സൂത്രധാരൻ, ചക്രം, ചക്കരമുത്തു തുടങ്ങിയ ചില ചിത്രങ്ങൾ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2009-ൽ ലോഹിതദാസിന്റെ അകാല വിയോഗത്തോടെ മലയാള സിനിമയിലെ ഒരു വലിയ സുവർണ്ണ അധ്യായം അവസാനിച്ചു.

ഭരതൻ - പി. പത്മരാജൻ: മധ്യവർത്തി സിനിമയിലെ വഴിവിളക്കുകൾ

ആമുഖവും സർഗ്ഗാത്മക ദർശനവും

സംവിധായകനും ദൃശ്യകലാകാരനുമായ ഭരതനും പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരനായ പി. പത്മരാജനും തമ്മിലുള്ള സർഗ്ഗാത്മക കൂട്ടുകെട്ട് 1975-ൽ ആരംഭിച്ചതാണ് ആധുനിക മലയാള മധ്യവർത്തി (മിഡിൽ-സ്ട്രീം) സിനിമയുടെ ഔദ്യോഗിക തുടക്കമായി ചരിത്രകാരന്മാർ കണക്കാക്കുന്നത്. 

പ്രായാണം (1975) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചലച്ചിത്ര രംഗത്തേക്ക് കടന്നുവന്നത്. ഫൈൻ ആർട്സ് കോളേജ് പശ്ചാത്തലമുള്ള ഭരതൻ സിനിമയുടെ ദൃശ്യസൗന്ദര്യത്തിനും, ഫ്രെയിമിംഗിനും, ലൈറ്റിംഗിനും മുൻഗണന നൽകിയപ്പോൾ, സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവായ പത്മരാജൻ മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളും, മനസ്സിലെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആഗ്രഹങ്ങളും, മാനസിക വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ കഥാപാത്രങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇരുവരും ചേർന്നപ്പോൾ ലൈംഗികത, നിഷിദ്ധമായ ബന്ധങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ കപട സദാചാരം എന്നിവ ഒട്ടും അശ്ലീലതയില്ലാതെ സൌന്ദര്യാത്മകമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ട പുതിയൊരു സിനിമാ സംസ്കാരം രൂപപ്പെട്ടു.

ഒരുമിച്ചുള്ള മുഴുവൻ സിനിമകളും പ്രമേയ വിശകലനവും (വിജയ-പരാജയങ്ങൾ)

ഭരതൻ - പത്മരാജൻ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ആകെ 6 ചിത്രങ്ങളാണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ക്ലാസിക്കുകളായി മാറി:

• പ്രായാണം (1975): പത്മരാജന്റെ തിരക്കഥയിൽ ഭരതൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രം. ഒരു യാഥാസ്ഥിതിക ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിലെ വയസ്സനായ തിരുമേനിയുടെ രണ്ടാം ഭാര്യയായ സാവിത്രി എന്ന പെൺകുട്ടിയുടെയും, അരവിന്ദൻ എന്ന യുവാവിന്റെയും ഇടയിലുണ്ടാകുന്ന മാനസിക-ലൈംഗിക സംഘർഷങ്ങളാണ് ചിത്രം ചർച്ച ചെയ്തത്. ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും മൂന്ന് കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. സാമ്പത്തികമായി മിതമായ വിജയമായിരുന്നു ഇത്.
• രതിനിർവേദം (1978): പത്മരാജന്റെ സ്വന്തം നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം കൗമാരക്കാരനായ പപ്പുവിന് പ്രായത്തിൽ മൂത്ത രതിച്ചേച്ചിയോട് തോന്നുന്ന പ്രണയവും ലൈംഗികാകർഷണവും ആവിഷ്കരിച്ചു. മലയാള സിനിമയിൽ ഇറോട്ടിക് റിയലിസത്തിന് തുടക്കമിട്ട ഈ ചിത്രം വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററായി മാറുകയും വലിയ സാംസ്കാരിക തരംഗം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
• തകര (1979): ബുദ്ധിമാന്ദ്യമുള്ള തകര എന്ന അനാഥ യുവാവിന്റെ ലൈംഗിക വികാരങ്ങളും, സുഭാഷിണി എന്ന പെൺകുട്ടിയോടുള്ള പ്രണയവും, ഗ്രാമീണ കപട സദാചാരവും പ്രമേയമാക്കിയ ചിത്രം. നിരൂപകരുടെ വൻ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റിയ ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻ വിജയമായി മാറി. ഭരതന് മികച്ച സംവിധായകനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും ലഭിച്ചു.
• ലോറി (1980): നാടോടികളായ ലോറി ഡ്രൈവർ വേലായന്റെയും, ക്ലീനറുടെയും, പാതയോരങ്ങളിലെ ലൈംഗികത്തൊഴിലാളികളുടെയും കഥ പറഞ്ഞ ചിത്രം. പച്ചയായ മനുഷ്യജീവിതം ദൃശ്യവൽക്കരിച്ച ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിലും നിരൂപണ തലത്തിലും വലിയ വിജയം കൈവരിച്ചു.
• ഈണം  (1983): കുടുംബ ബന്ധങ്ങളിലെ പൊരുത്തക്കേടുകളും, അസൂയയും, ശാരീരിക ആകർഷണങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്ത മനഃശാസ്ത്രപരമായ നാടകീയ ചിത്രം. ഈ ചിത്രം കലാപരമായി മികച്ചതായിരുന്നെങ്കിലും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ശരാശരി വിജയം മാത്രമാണ് നേടിയത്.
• ഒഴിവുകാലം (1985): കൂട്ടുകാരുടെ അവധിക്കാല യാത്രയ്ക്കിടയിലുണ്ടാകുന്ന സംഭവവികാസങ്ങളും, ധാർമ്മിക പ്രതിസന്ധികളും, ദുരന്തവുമാണ് ചിത്രം പ്രമേയമാക്കിയത്. ഭരതൻ-പത്മരാജൻ കൂട്ടുകെട്ടിലെ അവസാന ചിത്രമായ ഇത് ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പ്രതീക്ഷിച്ച സാമ്പത്തിക വിജയം നേടിയില്ല.

വേർപിരിയലിന്റെ കാരണങ്ങളും ബാഹ്യ ഇടപെടലുകളുടെ അഭാവവും

ഭരതൻ - പത്മരാജൻ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ വേർപിരിയലിന് പിന്നിൽ വ്യവസായത്തിലെ മറ്റ് വ്യക്തികളുടെ കുത്തിത്തിരുപ്പുകളോ വ്യക്തിപരമായ ഭിന്നതകളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് പത്മരാജനിലെ സ്വതന്ത്ര സംവിധായകന്റെ സ്വാഭാവിക വളർച്ചയായിരുന്നു കാരണം. താൻ എഴുതുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളുടെ അന്തരീക്ഷവും, വൈകാരിക ആഴവും, ദൃശ്യഭാഷയും പൂർണ്ണമായും തന്റെ തന്നെ സ്വതന്ത്ര നിയന്ത്രണത്തിൽ വരണമെന്ന് പത്മരാജൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

ഇതിനായി 1979-ൽ പെരുവഴിയമ്പലം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 1980-കളുടെ ആദ്യ പകുതിയിൽ ഭരതനായി ഈനം, ഒഴിവുകാലം എന്നിവ എഴുതി നൽകിയെങ്കിലും, രണ്ടുപേരും സ്വതന്ത്ര സംവിധായകർ എന്ന നിലയിൽ സ്വന്തം സിനിമാ ലോകം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ആരംഭിച്ചതോടെ ഈ കൂട്ടുകെട്ട് സ്വാഭാവികമായി അവസാനിപ്പിച്ചു.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങൾ

വേർപിരിയലിനു ശേഷം രണ്ടുപേരും മലയാള സിനിമയെ ഭരിച്ച സംവിധായകരായി മാറി:

• പി. പത്മരാജൻ (സംവിധായകൻ-തിരക്കഥാകൃത്ത്): വേർപിരിയലിനു ശേഷം പത്മരാജൻ ഏകദേശം 85% വിജയ നിരക്ക് നിലനിർത്തി. ഒരിടത്തൊരു ഫയൽവാൻ (1981), കൂടെവിടെ (1983), നമുക്കു പാർക്കാൻ മുന്തിരിത്തോപ്പുകൾ (1986), കരിയിലക്കാറ്റുപോലെ (1986), ദേശാടനക്കിളി കരയാറില്ല (1986), തൂവാനത്തുമ്പികൾ (1987), അപരൻ (1988), മൂന്നാം പക്കം (1988), ഇന്നലെ (1990), ഞാൻ ഗന്ധർവ്വൻ (1991) തുടങ്ങിയ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ബോക്സ് ഓഫീസ്-നിരൂപക വിജയങ്ങൾ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു. പറന്നു പറന്നു പറന്നു (1984), സീസൺ (1989) തുടങ്ങിയ ചുരുക്കം ചില ചിത്രങ്ങൾ റിലീസ് സമയത്ത് സാമ്പത്തികമായി പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും പിന്നീട് ക്ലാസിക് പദവി നേടി.
• ഭരതൻ (സംവിധായകൻ): പത്മരാജന്റെ വേർപിരിയലിനു ശേഷം ഭരതൻ മറ്റ് മികച്ച എഴുത്തുകാരുമായി കൈകോർത്തു. ജോൺ പോളുമായി ചേർന്ന് ചാമരം, ഓർമ്മയ്ക്കായി, ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങുവെട്ടം, എം.ടിയുമായി ചേർന്ന് താഴ്‌വാരം, വൈശാലി, ലോഹിതദാസുമായി ചേർന്ന് അമരം, വെങ്കലം തുടങ്ങിയ വൻ ഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ നൽകി. തമിഴിൽ നിർമ്മിച്ച തേവർ മകൻ (1992) വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയവും ദേശീയ അവാർഡുകളും നേടി. എന്നാൽ കരിയറിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ ചുരം (1997), ദേവരാഗം (1996 - ശരാശരി) തുടങ്ങിയ ചില ചിത്രങ്ങൾക്ക് ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വിജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ഹരിഹരൻ - എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ: സാഹിത്യ മൂല്യവും വലിയ ക്യാൻവാസും

ആമുഖവും ആദ്യകാല സംരംഭങ്ങളും (മുഴുവൻ സിനിമകളും)

സംവിധായകൻ ഹരിഹരനും ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര ജേതാവായ എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരും തമ്മിലുള്ള കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ദീർഘമേറിയതും അന്തസ്സുറ്റതുമായ പങ്കാളിത്തങ്ങളിലൊന്നാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ കാരണം അപൂർണ്ണമായി നിർത്തിവെക്കേണ്ടി വന്ന എവിടെയോ ഒരു ശത്രു (1983-ൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്) ആയിരുന്നു ഇവരുടെ ആദ്യ സംയുക്ത ശ്രമം.

ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിച്ച ആദ്യ ചിത്രം കന്യാകുമാരി (1974) ആയിരുന്നു. ശങ്കരൻ എന്ന ശില്പിയുടെ പ്രണയവും നഗരത്തിലെ കപട ജീവിതവും വരച്ചുകാട്ടിയ ഈ ചിത്രം വലിയ സാമ്പത്തിക വിജയമാവുകയും കമൽ ഹാസന് മലയാളത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രധാന നായകവേഷം നൽകുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് 1979-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഇടവഴിയിലെ പൂച്ച മിണ്ടപ്പൂച്ചദാമ്പത്യത്തിലെ അകൽച്ചയും ആഗ്രഹങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്ത് സാമ്പത്തികമായും വിമർശനാത്മകമായും വലിയ ഹിറ്റായി മാറി. സർക്കസ് കലാകാരന്മാരുടെ ദാരുണമായ ജീവിതവും മാനസിക സംഘർഷങ്ങളും ആവിഷ്കരിച്ച വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ (1981) വലിയ നിരൂപക പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ, നദിയിലൂടെയുള്ള മുളങ്കെട്ടുകളുടെ സാഹസികമായ കടത്തലും കുടുംബ മഹിമയും പശ്ചാത്തലമാക്കി നിർമ്മിച്ച വെള്ളം (1985) എന്ന വൻകിട ചിത്രം നിർമ്മാണ തടസ്സങ്ങൾ നേരിടുകയും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

1980-കളിലെ മനഃശാസ്ത്ര സാമൂഹിക നാടകങ്ങൾ

1980-കളുടെ മധ്യത്തോടെ ഹരിഹരൻ-എം.ടി കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ സാമൂഹിക-മനഃശാസ്ത്ര നാടകങ്ങളുടെ പരമ്പര സൃഷ്ടിച്ചു. 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ പഞ്ചാഗ്നി ജയിൽ മോചിതയായ മുൻ നക്സലൈറ്റ് വിപ്ലവകാരി ഉണ്ണിമായ നേരിടുന്ന സാമൂഹിക അപചയത്തിന്റെ കഥ പറയുകയും ഗീതയ്ക്ക് ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്ത് വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റായി മാറി.

അതേവർഷം (1986) പുറത്തിറങ്ങിയ നഖക്ഷതങ്ങൾ പ്രണയത്രികോണം ദൃശ്യവൽക്കരിച്ച് തീയറ്ററുകളിൽ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ചു; ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച മോനിഷ ഉണ്ണിക്ക് മികച്ച നടിക്കുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. 1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അമൃതം ഗമയ റാഗിംഗ് മൂലമുണ്ടായ ദുരന്തവും കുറ്റബോധവും പ്രമേയമാക്കി പാട്ടുകളില്ലാതെ നിർമ്മിച്ച് വൻ സാമ്പത്തിക വിജയവും ആഗോള പ്രശംസയും കൊയ്തു.

1988-ൽ ആദിവാസികളുടെ ഫ്യൂഡൽ ചൂഷണവും നക്സലൈറ്റ് പ്രതിരോധവും പ്രകൃതിസ്നേഹവും ചിത്രീകരിച്ച ആരണ്യകം നിരൂപക പ്രശംസയും ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയവും നേടി.

ചരിത്ര പശ്ചാത്തലങ്ങളും കാലഘട്ട ചിത്രങ്ങളും

മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ ക്ലാസിക്കുകളായി മാറിയ വലിയ ക്യാൻവാസിലുള്ള ചരിത്ര-കാലഘട്ട ചിത്രങ്ങളാണ് ഈ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം. 1989-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ വടക്കൻ പാട്ടുകളിലെ ചതിയനായ ചന്തുവിനെ മാനുഷിക മൂല്യങ്ങളുള്ള ദുരന്ത നായകനായി പുനർവ്യാഖ്യാനിച്ച് 4 ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങളും (എം.ടിക്ക് മികച്ച തിരക്കഥ, മമ്മൂട്ടിക്ക് മികച്ച നടൻ) എക്കാലത്തെയും വലിയ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയങ്ങളിൽ ഒന്നും സ്വന്തമാക്കി.

1994-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ പരിണയം 1900-കളുടെ ആദ്യ പകുതിയിലെ നമ്പൂതിരി സമുദായത്തിലെ സ്മാർത്തവിചാരവും അടിച്ചമർത്തലുകളും ചിത്രീകരിച്ച് മികച്ച സാമൂഹിക പ്രസക്തിയുള്ള ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടി.

1998-ൽ കൗമാരക്കാരിയായ പെൺകുട്ടിയുടെ സങ്കൽപ്പലോകവും യക്ഷിയെയും പ്രമേയമാക്കിയ എന്നു സ്വന്തം ജാനകിക്കുട്ടി ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ശരാശരി പ്രകടനം നടത്തിയെങ്കിലും ദേശീയ-സംസ്ഥാന അവാർഡുകൾ നേടി. 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കേരളവർമ്മ പഴശ്ശിരാജ വൻ ബജറ്റിൽ ആവിഷ്കരിച്ച് അന്നത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബോക്സ് ഓഫീസ് കളക്ഷൻ റെക്കോർഡും ബഹുവിധ ദേശീയ അവാർഡുകളും വാരിക്കൂട്ടി.

എന്നാൽ 2013-ൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഏഴാമത്തെ വരവ് പ്രേക്ഷകരെ ആകർഷിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുകയും സാമ്പത്തിക പരാജയം നേരിടുകയും ചെയ്തു.

വേർപിരിയലിന്റെ സ്വഭാവവും ഇരുവരുടെയും സ്വതന്ത്ര വിജയപരാജയങ്ങളും

ഹരിഹരൻ - എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ കൂട്ടുകെട്ടിന് പരമ്പരാഗത അർത്ഥത്തിലുള്ള ഭിന്നതകളോ വേർപിരിയലോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെയുള്ള ഒരു നോൺ-എക്സ്ക്ലൂസീവ് (Non-exclusive) പങ്കാളിത്തമായിരുന്നു ഇവരുടേത്.

തങ്ങൾക്കിടയിൽ അഹന്തയ്ക്കോ മൂന്നാം കക്ഷികളുടെ ഇടപെടലുകൾക്കോ സ്ഥാനമില്ലെന്നും അനുയോജ്യമായ പ്രമേയങ്ങൾ വരുമ്പോൾ മാത്രം ഒത്തുചേരുന്നതാണ് തങ്ങളുടെ രീതി എന്നും ഹരിഹരൻ വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിച്ചപ്പോഴും രണ്ടുപേരും ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് മഹത്തായ വിജയങ്ങൾ കൊയ്തു:

• എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ (തിരക്കഥാകൃത്ത്/സംവിധായകൻ): ഹരിഹരനല്ലാത്ത മറ്റ് സംവിധായകർക്കായി തിരക്കഥയെഴുതിയപ്പോഴും എം.ടി ഉയർന്ന വിജയ നിരക്ക് നിലനിർത്തി. ഐ.വി. ശശിക്കായി എഴുതിയ ഉയരങ്ങളിൽ, അടിയൊഴുക്കുകൾ, ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയെ, അനുബന്ധം, ഭരതന്റെ താഴ്‌വാരം, സിബി മലയിലിന്റെ സദയം എന്നിവ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ബോക്സ് ഓഫീസ്-നിരൂപക വിജയങ്ങളായി മാറി. കൂടാതെ സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്ത നിർമ്മാല്യം (1973), ബന്ധനം (1978), കടവ് (1991), ഒരു ചെറു പുഞ്ചിരി (2000) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ വാരിക്കൂട്ടി.
• ഹരിഹരൻ (സംവിധായകൻ): എം.ടിയുമല്ലാത്ത തിരക്കഥകളിൽ ശരപഞ്ചരം (1979) പോലെ ജയനെ സൂപ്പർസ്റ്റാറാക്കിയ ആക്ഷൻ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററും, ബോംബെ രവിയുടെ സംഗീത പശ്ചാത്തലത്തിൽ സർഗ്ഗം (1992) എന്ന വൻ വിജയവും മികച്ച സംവിധായകനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡും നേടി. എന്നാൽ ഡെന്നീസ് ജോസഫ് എഴുതിയ ഒളിയമ്പുകൾ (1990), സ്വന്തം തിരക്കഥയിൽ ചെയ്ത പ്രേം പൂജാരി (1999), മയൂഖം (2005) തുടങ്ങിയ എം.ടിയല്ലാത്ത മറ്റ് ചില സിനിമകൾ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയം നേരിട്ടു.

ഐ.വി. ശശി - ടി. ദാമോദരൻ: ഹൈ-വോൾട്ടേജ് രാഷ്ട്രീയ ആക്ഷൻ യുഗം

തുടക്കവും രൂപീകരണവും

കായിക അധ്യാപകനും നാടകപ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന ടി. ദാമോദരനെ സംവിധായകൻ ഹരിഹരനാണ് സിനിമയിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരുന്നത്. തുടർന്ന് സംവിധായകൻ ഐ.വി. ശശിയുമായി മനസാ വാചാ കർമ്മണാ(1979), ആറാട്ട് (1979), കാന്തവലയം (1980), മീൻ (1980) എന്നീ ആദ്യകാല ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് ഈ ഐക്കോണിക് കൂട്ടുകെട്ട് ആരംഭിക്കുന്നത്.

ടി. ദാമോദരന്റെ അഴിമതി വിരുദ്ധവും വ്യവസ്ഥിതിക്കെതിരെയുമുള്ള വീറുറ്റ രാഷ്ട്രീയ സംഭാഷണങ്ങളും, നൂറുകണക്കിന് അഭിനേതാക്കളെയും ജനക്കൂട്ടത്തെയും അണിനിരത്തി സങ്കീർണ്ണമായ രംഗങ്ങൾ അതിവേഗം ചിത്രീകരിക്കാനുള്ള ഐ.വി. ശശിയുടെ സാങ്കേതിക മികവും ചേർന്നപ്പോൾ മലയാള സിനിമയിൽ മൾട്ടിസ്റ്റാറർ രാഷ്ട്രീയ ആക്ഷൻ ത്രില്ലറുകളുടെ ഒരു പുതിയ യുഗം തുറക്കപ്പെട്ടു. 1980-കളിലെ തൊഴിലാളി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, വ്യാജമദ്യ ദുരന്തങ്ങൾ, കാമ്പസ് രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയെ സിനിമയുടെ വിപണി മൂല്യമാക്കി മാറ്റാൻ ഇവർക്ക് സാധിച്ചു.

ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത പ്രധാന സിനിമകളും കഥാവിവരങ്ങളും (വിജയ-പരാജയങ്ങൾ)

ഐ.വി. ശശി - ടി. ദാമോദരൻ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ആകെ 25-ലധികം ചിത്രങ്ങൾ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ബോക്സ് ഓഫീസിനെ വിറപ്പിച്ച ഇവരുടെ പ്രധാന സംരംഭങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

• അങ്ങാടി (1980): കോഴിക്കോട് വലിയങ്ങാടിയിലെയും മിഠായി തെരുവിലെയും ചുമട്ടുതൊഴിലാളികളുടെ അവകാശ പോരാട്ടവും മുതലാളിത്ത ചൂഷണവും പ്രമേയമാക്കിയ ചിത്രം. ജയൻ അവതരിപ്പിച്ച കല്ലൂർ ഗോപി എന്ന ബിരുദധാരിയായ തൊഴിലാളി കഥാപാത്രവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് സംഭാഷണങ്ങളും ഇന്ത്യയിലൊട്ടാകെ തരംഗമായി മാറി. ഈ ചിത്രം അന്നത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കളക്ഷൻ നേടി എക്കാലത്തെയും വലിയ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളിലൊന്നായി മാറി.
• അഹിംസ (1981) & തുഷാരം (1981): രാഷ്ട്രീയ അക്രമങ്ങളെയും കുടുംബ പ്രതിസന്ധികളെയും ചർച്ച ചെയ്ത അഹിംസ വൻ ഹിറ്റാവുകയും മമ്മൂട്ടിക്ക് സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. കാശ്മീർ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആക്ഷൻ ത്രില്ലറായി നിർമ്മിച്ച തുഷാരം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻ വിജയം കൊയ്തു.
• ഈ നാട് (1982): കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയുടെ അഴിമതി, മാഫിയ ബന്ധങ്ങൾ, മദ്യദുരന്തങ്ങൾ, വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവയെ തുറന്നുകാട്ടിയ വൻ മൾട്ടിസ്റ്റാറർ ചിത്രം. ബോക്സ് ഓഫീസ് ചരിത്രത്തിൽ സമാനതകളില്ലാത്ത കളക്ഷൻ റെക്കോർഡ് സൃഷ്ടിച്ച ഈ ചിത്രം തീയറ്ററുകളിൽ തരംഗമായി.
• ഇനിയെങ്കിലും (1983) & വാർത്ത (1986): രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കാപട്യങ്ങളെ എടുത്തു കാണിച്ച ഇനിയെങ്കിലും ഹിറ്റായി മാറിയപ്പോൾ, അഴിമതിക്കാരായ ഭരണാധികാരികൾക്കെതിരെ പോരാടുന്ന പത്രപ്രവർത്തകന്റെ (മമ്മൂട്ടി) കഥ പറഞ്ഞ വാർത്ത ബോക്സ് ഓഫീസിൽ സൂപ്പർഹിറ്റായി മാറി.
• ആവനാഴി (1986) & അടിമകൾ ഉടമകൾ (1987): തെമ്മാടിയും ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദത്തിന് മുന്നിൽ തലകുനിക്കാത്തവനുമായ ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം (മമ്മൂട്ടി) എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ അവതരിപ്പിച്ച ആവനാഴി മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റുകളിലൊന്നായി. തൊഴിലാളി യൂണിയൻ സമരം പശ്ചാത്തലമാക്കിയ അടിമകൾ ഉടമകൾ വലിയ വിജയം നേടി.
• 1921 (1988): മലബാർ കലാപത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 1.2 കോടി രൂപയോളം ബജറ്റിൽ നിർമ്മിച്ച വൻകിട ചരിത്ര സിനിമ. മമ്മൂട്ടി, മധു, സുരേഷ് ഗോപി തുടങ്ങി വൻ താരനിര അണിനിരന്ന ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ സൂപ്പർഹിറ്റാവുകയും ജനപ്രിയ ചിത്രത്തിനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡും ഇറ്റാലിയൻ ചലച്ചിത്ര മേളയിൽ നാമനിർദ്ദേശവും നേടി.
• അബ്കാരി (1988) & ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം (1991): മദ്യമാഫിയയും വ്യവസ്ഥിതിയും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ വരച്ചുകാട്ടിയ അബ്കാരി വലിയ വിജയം നേടി. ആവനാഴിയുടെ രണ്ടാം ഭാഗമായി വന്ന ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം വീണ്ടും ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററായി മാറി.

വേർപിരിയലിന്റെ കാരണങ്ങളും മാർക്കറ്റ് മാറ്റങ്ങളും

1990-കളുടെ മധ്യത്തോടെ പ്രേക്ഷകരുടെ ആസ്വാദന ശൈലിയിൽ ഉണ്ടായ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് ഈ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ സ്വാഭാവിക വേർപിരിയലിലേക്ക് നയിച്ചത്. വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ വെച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ ജാഥ സിനിമകൾക്കും ട്രേഡ് യൂണിയൻ മുദ്രാവാക്യ സിനിമകൾക്കും പകരം ഫ്യൂഡൽ പശ്ചാത്തലമുള്ള നായകകേന്ദ്രീകൃത മാസ് സിനിമകൾക്കും (ദേവാസുരം) കുടുംബ ബന്ധങ്ങൾക്കും പ്രേക്ഷകർ മുൻഗണന നൽകി തുടങ്ങി.

കൂടാതെ ടി. ദാമോദരൻ പ്രിയദർശനുമായി വൻകിട ചരിത്ര-ആക്ഷൻ പ്രോജക്റ്റുകളിൽ പുതിയ കൂട്ടുകെട്ട് ആരംഭിച്ചതും ഐ.വി. ശശിയുമൊത്തുള്ള ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയാൻ കാരണമായി. 1990-കൾക്ക് ശേഷം ഇവർ ഒന്നിച്ച ദി സിറ്റി (1994), ശ്രദ്ധ (2000), 2006-ൽ വലിയ പ്രതീക്ഷയോടെ നിർമ്മിച്ച ബൽറാം വേഴ്സസ് താരാദാസ് എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ കാലഹരണപ്പെട്ട തിരക്കഥയും അവതരണ രീതിയും കാരണം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ സാമ്പത്തിക പരാജയങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങൾ

വേർപിരിയലിനു ശേഷം രണ്ടുപേരുടെയും കരിയർ വേറിട്ട വഴികളിലൂടെയാണ് സഞ്ചരിച്ചത്:

• ടി. ദാമോദരൻ (തിരക്കഥാകൃത്ത്): ഐ.വി. ശശിയിൽ നിന്ന് മാറിയ ടി. ദാമോദരൻ, പ്രിയദർശനുമായി ചേർന്ന് ആര്യൻ (1988), അഭിമന്യു (1991), അദ്വൈതം (1992) എന്നീ വൻ ഹിറ്റുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തുടർന്ന് 1996-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ സെല്ലുലാർ ജയിൽ പശ്ചാത്തലമാക്കി എഴുതിയ കാലാപാനി എന്ന മാസ്റ്റർപീസ് ചിത്രം ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ തന്നെ നാഴികക്കല്ലായി മാറി. വി.എം. വിനുവിനായി എഴുതിയ യസ് യുവർ ഓണർ (2006) അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന കാലത്തെ വലിയ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയമായിരുന്നു.
• ഐ.വി. ശശി (സംവിധായകൻ): ടി. ദാമോദരനില്ലാതെ മറ്റ് എഴുത്തുകാരുമായി സഹകരിച്ച ഐ.വി. ശശി, രഞ്ജിത്തിന്റെ തിരക്കഥയിൽ ദേവാസുരം (1993) എന്ന മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ഫ്യൂഡൽ മാസ് ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റ് സമ്മാനിച്ചു. കൂടാതെ ലോഹിതദാസിന്റെ തിരക്കഥയിൽ ചെയ്ത മൃഗയ (1989) മികച്ച സംവിധായകനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്തു. എന്നാൽ 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെയും 2000-ങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഭൂതി, സിംഫണി, വെള്ളത്തൂവൽ (2009) തുടങ്ങിയ ഭൂരിഭാഗം ചിത്രങ്ങളും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയങ്ങൾ നേരിട്ടു.

ജോഷി - ഡെന്നീസ് ജോസഫ്: വാണിജ്യ സിനിമയുടെ വിജയ സൂത്രവാക്യം

തുടക്കവും സസ്പെൻസ് വിപ്ലവവും (ആദ്യകാല സംരംഭങ്ങൾ)

1985-ൽ സിനിമയിൽ തുടക്കക്കാരനായിരുന്ന ഡെന്നീസ് ജോസഫ് സംവിധായകൻ ജോഷിയുമായി ചേരുമ്പോൾ മലയാള വാണിജ്യ സിനിമയിൽ പുതിയൊരു യുഗം ആരംഭിക്കുകയായിരുന്നു. കൃത്യതയുള്ള ചിത്രീകരണ മികവുള്ള ജോഷിയും, അർബൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആധുനിക സസ്പെൻസ് ത്രില്ലറുകൾ രചിക്കുന്നതിൽ പ്രവീണനായ ഡെന്നീസ് ജോസഫും ഒത്തുചേർന്ന് ആകെ 13 പ്രമുഖ ചിത്രങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകി.

ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രം നിറക്കൂട്ട് (1985) ആയിരുന്നു; ഭാര്യയെ കൊലപ്പെടുത്തിയെന്ന കേസിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ട വിൻസെന്റ് എന്ന ചിത്രകാരന്റെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ പ്രതികാര കഥ പറഞ്ഞ ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻ സൂപ്പർഹിറ്റായി മാറുകയും മമ്മൂട്ടിക്ക് വലിയ പ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് ദൃഷ്ടി വൈകല്യമുള്ള നായികയുടെയും കുറ്റബോധം പേറുന്ന നായകന്റെയും കഥ പറഞ്ഞ ശ്യാമ (1986 - ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റ്), നിയമ വ്യവസ്ഥയും വ്യക്തിപരമായ നീതിയും ചർച്ച ചെയ്ത സായാഹ്ന സന്ധ്യ (1986 - ഹിറ്റ്), ദുരൂഹത നിറഞ്ഞ കുടുംബ കഥ പറഞ്ഞ ആയിരം കണ്ണുകൾ (1986 - വിജയ ചിത്രം), ജോഷിയുടെ ആവശ്യപ്രകാരം ഡെന്നീസ് ജോസഫ് സംഭാഷണം മാത്രം എഴുതിയ ന്യായവിധി (1986 - ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയം) എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ ഇവർ ഒന്നിച്ച് തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിച്ചു. എന്നാൽ, ഇരുവരും ഒന്നിച്ച ആക്ഷൻ ചിത്രമായ വീണ്ടും (1986) ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പ്രതീക്ഷിച്ച വിജയം നേടിയില്ല.

'ന്യൂഡൽഹി'യും ബോക്സ് ഓഫീസ് സാമ്രാജ്യത്വവും

1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ന്യൂഡൽഹി എന്ന ക്രൈം റിവെഞ്ച് ത്രില്ലർ മലയാള സിനിമയിലെയും മമ്മൂട്ടിയുടെയും കരിയറിലെയും ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ലുകളിൽ ഒന്നായി മാറി. തുടർച്ചയായ പരാജയങ്ങളിൽ തകർന്ന് നിൽക്കുകയായിരുന്ന മമ്മൂട്ടിക്ക് ജി. കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്ന പത്രപ്രവർത്തക കഥാപാത്രത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ തിരിച്ചുവരവ് നൽകാൻ ഡെന്നീസ് ജോസഫ് 60 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് എഴുതിയ ഈ തിരക്കഥയ്ക്ക് സാധിച്ചു.

ഈ ചിത്രം ഇന്ത്യയിലൊട്ടാകെ തരംഗമാവുകയും തമിഴ്, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത് സർവ്വകാല കളക്ഷൻ റെക്കോർഡുകൾ ഭേദിച്ചു. തുടർന്ന് ജയിൽ മോചിതനായ കുറ്റവാളിയുടെ കഥ പറഞ്ഞ ദിനരാത്രങ്ങൾ (1988 - ഹിറ്റ്), മമ്മൂട്ടി-ഉർവ്വശി കൂട്ടുകെട്ടിലെ തന്ത്രം(1988 - വിജയം), ഒരു കൂട്ടം സുഹൃത്തുക്കളുടെ ജീവിതം വരച്ചുകാട്ടിയ വൻ മൾട്ടിസ്റ്റാറർ ചിത്രമായ സംഘം (1988 - ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ) എന്നിവ ഇവർ മലയാളിക്ക് നൽകി.

കാശ്മീരിലെ ആർമി ട്രെയിനിംഗ് ക്യാമ്പ് പശ്ചാത്തലമാക്കി നിർമ്മിച്ച നായർ സാബ് (1989) ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ചു. 1990-ൽ മോഹൻലാലിനെയും മമ്മൂട്ടിയെയും (അതിഥി വേഷം) അണിനിരത്തി ട്രെയിൻ യാത്രയ്ക്കിടയിലെ കൊലപാതക കഥ പറഞ്ഞ നമ്പർ 20 മദ്രാസ് മെയിൽ മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ കോമഡി-ത്രില്ലർ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളിലൊന്നായി മാറി.

വേർപിരിയലിന്റെ കാരണങ്ങളും ഇതര സംവിധായകർക്കായുള്ള എഴുത്തും

1990-കളുടെ തുടക്കത്തോടെ ഈ സൂപ്പർഹിറ്റ് കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഇടവേളകളുണ്ടാവുകയും ഇരുവരും വേർപിരിയുകയും ചെയ്തു. ഡെന്നീസ് ജോസഫ് സ്വയം സംവിധായകനായി മാറി ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ മനു അങ്കിൾ (1988), അഥർവ്വം, അപ്പു തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ ചെയ്തതും, തമ്പി കണ്ണന്താനം (രാജാവിന്റെ മകൻ, ഇന്ദ്രജാലം), ടി.എസ്. സുരേഷ് ബാബു (കോട്ടയം കുഞ്ഞച്ചൻ) തുടങ്ങിയ മറ്റ് മത്സര സംവിധായകർക്കായി വലിയ തോതിൽ മാസ് തിരക്കഥകൾ എഴുതി നൽകിയതും ജോഷിയുമായുള്ള സഹകരണത്തിലെ അടുപ്പം കുറച്ചു.

ഇതിനുപുറമേ, 1990-കളുടെ മധ്യത്തോടെ ഡെന്നീസ് ജോസഫിന് നേരിടേണ്ടി വന്ന കടുത്ത സർഗ്ഗാത്മക ക്ഷീണവും (writer's block) ഇരുവരും ഒന്നിക്കുന്നതിന് തടസ്സമായി. 1997-ൽ ഏറെ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം സുരേഷ് ഗോപിയെ നായകനാക്കി രാഷ്ട്രീയ കുറ്റാന്വേഷണ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ഭൂപതി (1997) എന്ന ചിത്രം കാലഹരണപ്പെട്ട ശൈലി കാരണം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പരാജയമായി മാറുകയും ഇതോടെ ഇവരുടെ കൂട്ടുകെട്ടിന് പൂർണ്ണ വിരാമമാവുകയും ചെയ്തു.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങൾ

വേർപിരിയലിനു ശേഷം രണ്ടുപേരുടെയും ചലച്ചിത്ര ജീവിതം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ദിശകളിലേക്കാണ് സഞ്ചരിച്ചത്:

• ജോഷി (സംവിധായകൻ): ഡെന്നീസ് ജോസഫിന്റെ വേർപിരിയലിനു ശേഷവും ജോഷി പുതിയ എഴുത്തുകാരെ കണ്ടെത്തി നാല് പതിറ്റാണ്ട് കാലം മാസ്റ്റർ ഹിറ്റ്മേക്കറായി നിലകൊണ്ടു. എസ്.എ. സ്വാമിയുമായി ചേർന്ന് ധ്രുവം (1993), ലോഹിതദാസുമായി ചേർന്ന് കൗരവർ (1992), രഞ്ജിത്തുമായി ചേർന്ന് ലേലം (1997), പത്രം (1999), പിന്നീട് റൺവേ (2004), ലയൺ (2006), മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ വൻ മൾട്ടിസ്റ്റാറർ ചിത്രമായ ട്വന്റി:20 (2008), റൺ ബേബി റൺ (2012), പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ് (2019) തുടങ്ങിയ വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിപ്ലവങ്ങൾ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു (75%-ലധികം വിജയനിരക്ക്). എന്നാൽ ദുബായ്(2001), ലോകപാൽ (2013), ലൈലാ ഓ ലൈലാ (2015) തുടങ്ങിയ ചില ചിത്രങ്ങൾ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയം രുചിച്ചു.
• ഡെന്നീസ് ജോസഫ് (തിരക്കഥാകൃത്ത്): വേർപിരിയലിനു ശേഷം 90-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ ആകാശദൂത്(1993), ഗന്ധർവ്വം (1993), എഫ്.ഐ.ആർ (1999) എന്നീ ഹിറ്റുകൾ നൽകിയെങ്കിലും, പിന്നീട് വന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരക്കഥകൾ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ദുരന്തങ്ങളായി മാറി. ഫാന്റം (2002), വജ്രം (2004), തസ്കരവീരൻ (2005), ചിരട്ടക്കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ (2006), കന്യാകുമാരി എക്സ്പ്രസ് (2010), പ്രിയദർശന്റെ ഗീതാഞ്ജലി(2013 - സംഭാഷണം) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ തുടർച്ചയായി ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയപ്പെടുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയനിരക്ക് 30%-ലേക്ക് താഴുകയും ചെയ്തു.

സത്യൻ അന്തിക്കാട് - ശ്രീനിവാസൻ: മധ്യവർഗ്ഗ ജീവിതവും സാമൂഹിക ഹാസ്യവും

ആമുഖവും തുടക്കവും (1986 - 1987)

1980-കളുടെ മധ്യത്തിൽ സംവിധായകൻ സത്യൻ അന്തിക്കാടും നടനും തിരക്കഥാകൃത്തുമായ ശ്രീനിവാസനും ഒന്നിച്ചതോടെയാണ് മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ സാമൂഹിക-ഹാസ്യ യുഗം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ടി. പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ. ആയിരുന്നു ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രം.

തൊഴിലില്ലായ്മയും മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ അതിജീവന പോരാട്ടവും വരച്ചുകാട്ടിയ ഈ ചിത്രം വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയമായി മാറുകയും ശ്രീനിവാസന് മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് 1986-ൽ തന്നെ നേപ്പാളി ഗൂർഖയായി ആൾമാറാട്ടം നടത്തുന്ന യുവാവിന്റെ കഥ പറഞ്ഞ ഗാന്ധിനഗർ 2nd സ്ട്രീറ്റ് (സൂപ്പർഹിറ്റ്), വീടൊഴിപ്പിക്കൽ പശ്ചാത്തലമാക്കിയ സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക് സമാധാനം (ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ), 1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ശ്രീധരന്റെ ഒന്നാം തിരുമുറിവ് (സാമ്പത്തിക വിജയം) എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ഇരുവരും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പകരക്കാരില്ലാത്ത കൂട്ടുകെട്ടായി മാറി.

സാമൂഹിക സറ്റയറുകളും പ്രമുഖ ചിത്രങ്ങളും (1987 - 1993)

കേവല വിനോദ ചിത്രങ്ങൾക്കപ്പുറം സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളെയും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെയും രസകരമായി വിമർശിക്കുന്ന എക്കാലത്തെയും മികച്ച ക്ലാസിക് സിനിമകൾ ഇവർ നിർമ്മിച്ചു. ഗൾഫ് മോഹവും തൊഴിലില്ലായ്മയും പ്രമേയമാക്കിയ നാടോടിക്കാറ്റ് (1987 - സർവ്വകാല ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ), അതിൻ്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ പട്ടണപ്രവേശം(1988 - മെഗാ ഹിറ്റ്) എന്നിവയിലെ ദാസനും വിജയനും മലയാളി സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി.

ഗൾഫ് റിട്ടേണിയുടെ ബിസിനസ് തകർച്ചയും യൂണിയൻ രാഷ്ട്രീയവും വരച്ചുകാട്ടിയ വരവേൽപ്പ് (1989 - ബോക്സ് ഓഫീസ് ഹിറ്റ്), ഉപഭോക്തൃ സംസ്കാരവും അസൂയയും ദാമ്പത്യ തകർച്ചയും പറഞ്ഞ തലയണ മന്ത്രം (1990 - സൂപ്പർഹിറ്റ്), കണ്ണടച്ചുള്ള കക്ഷിരാഷ്ട്രീയത്തെ രൂക്ഷമായി പരിഹസിച്ച സന്ദേശം (1991 - ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയം, കൾട്ട് ക്ലാസിക്), ചെറുകിട വ്യവസായ സംരംഭകന്റെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ആവിഷ്കരിച്ച മിഥുനം (1993 - റിലീസ് സമയത്ത് സാമ്പത്തികമായി ശരാശരി, പിന്നീട് കൾട്ട് ഹിറ്റ്) എന്നിവ ഇവരുടെ പ്രധാന സംരംഭങ്ങളായിരുന്നു.

വേർപിരിയലിന്റെ കാരണങ്ങളും ബാഹ്യ ഇടപെടലുകളുടെ അഭാവവും

ഈ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ വേർപിരിയലിന് പിന്നിൽ യാതൊരുവിധ കുത്തിത്തിരുപ്പുകളോ വ്യക്തിപരമായ ഭിന്നതകളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഇരുവരുടെയും തൊഴിൽപരമായ മുൻഗണനകളും ജോലിഭാരവുമായിരുന്നു പ്രധാനം.

ശ്രീനിവാസൻ അഭിനേതാവെന്ന നിലയിൽ സജീവമായതിനൊപ്പം പ്രിയദർശൻ തുടങ്ങിയ മറ്റ് സംവിധായകർക്കായി തിരക്കഥ എഴുതുകയും, സ്വയം സംവിധായകനായി മാറി വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം (1989), ചിന്താവിഷ്ടയായ ശ്യാമള(1998) എന്നീ മാസ്റ്റർപീസുകൾ ഒരുക്കുകയും ചെയ്തത് സത്യൻ അന്തിക്കാടുമൊത്തുള്ള ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം സ്വാഭാവികമായി കുറച്ചു.

സത്യൻ അന്തിക്കാടിന് വർഷത്തിൽ ഒന്നിലധികം ചിത്രങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹം ലോഹിതദാസ് (കുടുംബപുരാണം, വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ), രഘുനാഥ് പാലേരി (പൊൻമുട്ടയിടുന്ന താറാവ്), രഞ്ജൻ പ്രമോദ് എന്നിവരുമായി സഹകരിച്ചു.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള യാത്രയും തിരിച്ചുവരവും

വേർപിരിയലിനു ശേഷവും രണ്ടുപേരും 80%-ലധികം വിജയ നിരക്കോടെ ജനപ്രിയരായി നിലകൊണ്ടു. സത്യൻ അന്തിക്കാട് വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ (1999), കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ (2000), മനസ്സിനക്കരെ (2003), അച്ചുവിന്റെ അമ്മ (2005), രസതന്ത്രം (2006) തുടങ്ങിയ ജനപ്രിയ കുടുംബചിത്രങ്ങളിലൂടെ സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങളും വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് വിജയങ്ങളും കൊയ്തു.

ശ്രീനിവാസൻ ചിന്താവിഷ്ടയായ ശ്യാമള എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ദേശീയ-സംസ്ഥാന അവാർഡുകൾ നേടുകയും അഴകിയ രാവണൻ (1996), അയാൾ കഥ എഴുതുകയാണ് (1998) തുടങ്ങിയ ഹിറ്റുകൾ എഴുതുകയും ചെയ്തു. 16 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം 2018-ൽ ഫഹദ് ഫാസിലിനെ നായകനാക്കി ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ഞാൻ പ്രകാശൻ 52 കോടിയിലധികം കളക്ഷൻ നേടി മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക വിജയങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയുണ്ടായി.

സിദ്ദിഖ് - ലാൽ: സിറ്റുവേഷൻ കോമഡിയുടെ സ്വർണ്ണ നിലവാരം

ആമുഖവും തുടക്കവും

കൊച്ചിയിലെ പ്രീഡിഗ്രി കാലത്തെ പ്രാദേശിക വൈരത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി കൊച്ചിൻ കലാഭവനിലെ മിമിക്രി വേദിയിലൂടെ ഒന്നിച്ച പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളായ സിദ്ദിഖും ലാലും സംവിധായകൻ ഫാസിലിന്റെ സഹായികളായാണ് ചലച്ചിത്ര രംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്.

സ്വതന്ത്ര സംവിധായകരാകുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ പപ്പൻ പ്രിയപ്പെട്ട പപ്പൻ(1986), നാടോടിക്കാറ്റ് (1987 - കഥ) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ഇരുവരും തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളായി തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം അറിയിച്ചിരുന്നു. കേവലം ബാഹ്യമായ തമാശ രംഗങ്ങൾക്കോ തമാശ നടന്മാരുടെ പ്രകടനങ്ങൾക്കോ മാത്രം പ്രാധാന്യം നൽകാതെ, കഥയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ദാരിദ്ര്യം, തൊഴിലില്ലായ്മ, നിസ്സഹായാവസ്ഥ എന്നിവയിൽ നിന്നും സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെടുന്ന 'സിറ്റുവേഷൻ കോമഡി' ആയിരുന്നു ഇവരുടെ ശൈലി.

കഥയുടെ ആദ്യ പകുതിയിൽ ഹാസ്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുകയും, രണ്ടാം പകുതിയിൽ ആകാംഷ നിറയ്ക്കുന്ന മിഡ്-പോയിന്റ് വഴിത്തിരിവുകളിലൂടെയും വൈകാരികമായ സന്ദർഭങ്ങളിലൂടെയും പ്രേക്ഷകരെ കയ്യിലെടുക്കുന്ന തിരക്കഥാ ഘടന ഇവർ കൃത്യമായി പിന്തുടർന്നു.

ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത സിനിമകളും കഥാവിവരങ്ങളും (100% വിജയ നിരക്ക്)

സ്വതന്ത്ര സംവിധായകർ എന്ന നിലയിൽ ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് ചെയ്ത് തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിച്ച അഞ്ച് ചിത്രങ്ങളും സർവ്വകാല ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളായി മാറുക വഴി 100% വിജയ നിരക്ക് നേടിയ അപൂർവ്വ നേട്ടം ഇവർ സ്വന്തമാക്കി.

1989-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ റാംജിറാവു സ്പീക്കിംഗ് തൊഴിലില്ലാത്ത മൂന്ന് യുവാക്കളും ഒരൊറ്റ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൽ ഫോൺ കോളും സൃഷ്ടിച്ച സംഭവവികാസങ്ങൾ വരച്ചുകാട്ടി തരംഗമായി മാറിയ ചിത്രമാണ്. 1990-ൽ നാല് ചെറുപ്പക്കാരുടെ പ്രണയവും അതിനിടയിലെ കൊലപാതക ദുരൂഹതയും പറഞ്ഞ ഇൻ ഹരിഹർ നഗർകൾട്ട് കോമഡി ക്ലാസിക്കായി മാറി.

1991-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഗോഡ്‌ഫാദർ അഞ്ചോരന്റെയും ആനപ്പാറ അച്ചമ്മയുടെയും കുടുംബ ശത്രുതയും പ്രണയവും ആവിഷ്കരിച്ച് തിയേറ്ററുകളിൽ 400-ലധികം ദിവസങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ച് സർവ്വകാല റെക്കോർഡ് നേടി.

1992-ൽ മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി കോർപ്പറേറ്റ് കയ്യേറ്റവും കോളനി നിവാസികളുടെ ജീവിതവും ചിത്രീകരിച്ച വിയറ്റ്നാം കോളനി വൻ സാമ്പത്തിക വിജയം കൊയ്തു. 1993-ൽ തെരുവ് കലാകാരന്മാരുടെയും അനാഥരുടെയും കഥ പറഞ്ഞ കാബൂളിവാല നിരൂപണ പ്രശംസയും സാമ്പത്തിക വിജയവും നേടി ഇരുവരുടെയും അഞ്ചാമത്തെ സൂപ്പർഹിറ്റായി മാറി.

വേർപിരിയലിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ കാരണം: നിർമ്മാതാവിന്റെ ലീഗൽ കരാർ കുരുക്കുകൾ

വിജയങ്ങളുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ 1993-ൽ സിദ്ദിഖും ലാലും സംവിധാന കൂട്ടുകെട്ട് അവസാനിപ്പിച്ചതിന് പിന്നിൽ വ്യക്തിപരമായ വഴക്കുകളായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്തെ പ്രമുഖ നിർമ്മാതാവുമായുള്ള (സ്വർഗ്ഗചിത്ര അപ്പച്ചൻ) നിയമപരമായ നിർമ്മാണ/വിതരണ കരാർ കുരുക്കുകളായിരുന്നു പ്രധാനം.

ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് സംവിധാനം ചെയ്ത ആദ്യകാല വിജയം മുതലാക്കി, ഭാവിയിൽ "സിദ്ദിഖ് - ലാൽ" എന്ന കൂട്ടുകെട്ട് സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന എല്ലാ സിനിമകളുടെയും നിർമ്മാണ/വിതരണ അവകാശം തനിക്ക് മുൻഗണനാടിസ്ഥാനത്തിൽ നൽകണമെന്ന് കാണിച്ച് പ്രസ്തുത നിർമ്മാതാവ് നിയമപരമായ ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പിടുവിച്ചിരുന്നു.

ചിത്രങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് തരംഗങ്ങളായി മാറിയപ്പോഴും അർഹമായ വലിയ സംവിധാന പ്രതിഫലവും വിപണി സ്വാതന്ത്ര്യവും ആവശ്യപ്പെടാൻ ഈ നിയന്ത്രണ കരാർ ഇരുവരുടേയും വഴി മുടക്കി. ഈ നിയമ കുരുക്കിൽ നിന്ന് സമാധാനപരമായും നിയമപരമായും മോചനം നേടാൻ ഇരുവരും കണ്ടെത്തിയ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു "സംയുക്ത സംവിധാനം" അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നത്.

അതോടൊപ്പം ലാലിന് അഭിനയത്തിലും സ്വന്തം നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ 'ലാൽ ക്രിയേഷൻസി'ലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനും, സിദ്ദിഖിന് സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി മാറാനുമുള്ള വ്യക്തിഗത ആഗ്രഹങ്ങളും ഈ തീരുമാനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി.

തുടർന്ന് ലാൽ നിർമ്മാതാവായി മാറി സിദ്ദിഖ് സ്വതന്ത്രമായി സംവിധാനം ചെയ്ത ഹിറ്റ്‌ലർ, ഫ്രണ്ട്സ് എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ വലിയ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളായി മാറി. മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് എന്ന ചിത്രത്തിന് പിന്നിൽ മണി സി. കാപ്പന്റെ പേരിൽ നിഴൽ സംവിധാനം (ghost direction) നിർവ്വഹിച്ചതും ഇരുവരുടെയും തന്ത്രപരമായ ഈ ഒത്തുചേരലിന് ഉദാഹരണമാണ്.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങൾ

വേർപിരിയലിനു ശേഷം രണ്ട് മേഖലകളിലായി ഇരുവരും കൈവരിച്ചത് സമാനതകളില്ലാത്ത നേട്ടങ്ങളായിരുന്നു. സിദ്ദിഖ് സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി ലാലിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഹിറ്റ്‌ലർ (1996), ഫ്രണ്ട്സ് (1999) എന്നീ വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകൾ സമ്മാനിച്ചു. തുടർന്ന് ക്രോണിക് ബാച്ചിലർ (2003), ബോഡിഗാർഡ് (2010), ഭാസ്കർ ദ റാസ്കൽ (2015) എന്നീ ഹിറ്റുകൾ ഒരുക്കുകയും ഫ്രണ്ട്സ്, ബോഡിഗാർഡ് എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ തമിഴിലും ഹിന്ദിയിലും (ബോഡിഗാർഡ് - സൽമാൻ ഖാൻ, സർവ്വകാല കളക്ഷൻ റെക്കോർഡ്) പുനർനിർമ്മിച്ച് ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടുകയും ചെയ്തു (75%-ലധികം വിജയനിരക്ക്).

എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് ചെയ്ത ലേഡീസ് ആൻഡ് ജെന്റിൽമാൻ, ഫുക്രി, ബിഗ് ബ്രദർ എന്നീ സിനിമകൾ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ലാൽ ആകട്ടെ കളിയാട്ടം, കന്മദം, തെന്നകാശിപ്പട്ടണം, അനന്തഭദ്രം തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ മുൻനിര നടനായും നിർമ്മാതാവായും മാറിയതിനൊപ്പം 2 ഹരിഹർ നഗർ (2009), ഇൻ ഗോസ്റ്റ് ഹൗസ് ഇൻ (2010) എന്നീ ഹിറ്റുകൾ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു (80%-ലധികം വിജയനിരക്ക്). 2016-ൽ ഇരുവരും വീണ്ടും ഒന്നിച്ചെഴുതി ലാൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് ദിലീപ് നായകനായ കിംഗ് ലയർ സാമ്പത്തികമായി വലിയ വിജയം കൈവരിക്കുകയുണ്ടായി.

രാജസേനൻ - രഘുനാഥ് പാലേരി: കുടുംബ ചിത്രങ്ങളും ഹാസ്യവും

ആമുഖവും കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ രൂപീകരണവും

1990-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ സംവിധായകൻ രാജസേനനും പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരനും തിരക്കഥാകൃത്തുമായ രഘുനാഥ് പാലേരിയും ഒന്നിച്ചതോടെയാണ് മലയാള സിനിമയിൽ അത്യപൂർവ്വമായ കുടുംബ ഹാസ്യ നാടകങ്ങളുടെ പുതിയൊരു ശൈലി പിറവിയെടുക്കുന്നത്.

രാജസേനന്റെ ലളിതവും പ്രേക്ഷക സൗഹൃദവുമായ സംവിധാന ശൈലിയും, രഘുനാഥ് പാലേരിയുടെ നിഷ്കളങ്കമായ കഥാപാത്ര സൃഷ്ടിയും, ഫാന്റസിയുടെയും ജീവിത റിയലിസത്തിന്റെയും സ്പർശമുള്ള സൂക്ഷ്മ സംഭാഷണങ്ങളും ചേർന്നപ്പോൾ മലയാളികൾ എക്കാലവും നെഞ്ചിലേറ്റിയ വിനോദ ചിത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു.

തറവാട്ടു മഹിമയും കുടുംബ പ്രശ്നങ്ങളും പ്രമേയമാക്കുമ്പോഴും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ആത്മബന്ധങ്ങൾക്കും സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാഭാവിക ഹാസ്യത്തിനും ഇവർ മുൻഗണന നൽകി. ജയറാമിന്റെ നായക പ്രതിച്ഛായയെ മധ്യവർഗ്ഗ കുടുംബ ചിത്രങ്ങളുടെ പീഠത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതിൽ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിലെ ചിത്രങ്ങൾ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.

ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത സിനിമകളും കഥാവിവരങ്ങളും (വിജയ-പരാജയങ്ങൾ)

രാജസേനൻ - രഘുനാഥ് പാലേരി കൂട്ടുകെട്ടിൽ ആകെ 5 പ്രധാന ചിത്രങ്ങളാണ് പുറത്തുവന്നത്, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വലിയ സാമ്പത്തിക വിജയങ്ങളായിരുന്നു:

• കടിഞ്ഞൂൽ കല്യാണം (1991): ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ആദ്യ ചിത്രം. അവിവാഹിതരായ കൂട്ടുകാർക്കിടയിൽ സ്വന്തം വിവാഹക്കാര്യം രഹസ്യമാക്കി വെക്കേണ്ടി വരുന്ന നായകന്റെ (ജയറാം) കഥ പറഞ്ഞ ഈ ചിത്രം വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് സൂപ്പർഹിറ്റായി മാറി.
• ഏഴരപ്പൊന്നാന (1992): കുടുംബ കഥയും തമാശയും നർമ്മമുഹൂർത്തങ്ങളും കോർത്തിണക്കി ജയറാമിനെയും കനകയെയും പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ സാമ്പത്തിക വിജയം (ഹിറ്റ്) കൈവരിച്ചു.
• മേലേപ്പറമ്പിൽ ആൺവീട് (1993): ഗിരീഷ് പുത്തഞ്ചേരിയുടെ കഥയ്ക്ക് രഘുനാഥ് പാലേരി തിരക്കഥയൊരുക്കി രാജസേനൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകളിൽ ഒന്നാണ്. അവിവാഹിതരായ പുരുഷന്മാർ മാത്രം വസിക്കുന്ന തറവാട്ടിലേക്ക് ഇളയമകൻ (ജയറാം) തമിഴ് പെൺകുട്ടിയെ (ശോഭന) വേലക്കാരിയായി കൊണ്ടുവരുന്നതും തുടർന്നുള്ള അയോമയ സംഭവങ്ങളും ആവിഷ്കരിച്ച ഈ ചിത്രം തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കളക്ഷൻ റെക്കോർഡ് നേടുകയും കൾട്ട് ക്ലാസിക്കായി മാറുകയും ചെയ്തു.
• സ്വപ്നം കൊണ്ട് തുലാഭാരം (2003): ദീർഘകാലത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം സുരേഷ് ഗോപിയെയും കുഞ്ചാക്കോ ബോബനെയും നായകന്മാരാക്കി ഇരുവരും ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത കുടുംബ ചിത്രം. ഈ ചിത്രം निरൂപണ ശ്രദ്ധ നേടിയെങ്കിലും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പ്രതീക്ഷിച്ച വിജയം കൈവരിക്കാനായില്ല (ശരാശരി/പരാജയം).
• മധുചന്ദ്രലേഖ (2006): ജയറാം, ഉർവ്വശി, മമത മോഹൻദാസ് എന്നിവർ അണിനിരന്ന കുടുംബ ഹാസ്യ ചിത്രം. ഗ്രാമീണയായ ഭാര്യയും നഗരവാസിയായ ഗായികയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും സങ്കീർണ്ണതകളും വരച്ചുകാട്ടിയ ഈ ചിത്രം തീയറ്ററുകളിൽ മികച്ച വാണിജ്യ വിജയം (ഹിറ്റ്) നേടി.

വേർപിരിയലിന്റെ പിന്നിലെ വാണിജ്യ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ

ഈ കൂട്ടുകെട്ടിൽ ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുപോയതിന് പിന്നിൽ ഇരുവരുടെയും ജോലി ചെയ്യുന്ന വേഗതയിലെ കാതലായ വ്യത്യാസവും നിർമ്മാതാക്കളുടെ വാണിജ്യ സമ്മർദ്ദങ്ങളുമായിരുന്നു പ്രധാന കാരണം. സാഹിത്യ പശ്ചാത്തലമുള്ള രഘുനാഥ് പാലേരി തികച്ചും സാവധാനത്തിൽ, സമയമെടുത്ത് സൂക്ഷ്മമായി ചിന്തിച്ച് തിരക്കഥകൾ തയ്യാറാക്കുന്ന ശൈലിയുള്ള ആളായിരുന്നു.

എന്നാൽ 1990-കളുടെ മധ്യത്തിൽ വിജയങ്ങളുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന രാജസേനന് നിർമ്മാതാക്കളുടെ സമ്മർദ്ദം കാരണം വർഷത്തിൽ 3 മുതൽ 4 ചിത്രങ്ങൾ വരെ വേഗത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച് തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിക്കേണ്ടി വന്നു.

പാലേരിയുടെ സാവധാനത്തിലുള്ള എഴുത്ത് കാത്തുനിൽക്കാതെ രാജസേനൻ കളൂർ ഡെന്നീസ്, ശശിധരൻ ആറാട്ടുവഴി, എസ്. സുരേഷ് ബാബു തുടങ്ങിയ മറ്റ് വേഗതയേറിയ തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞതാണ് ഇരുവരും തമ്മിൽ വലിയ ഇടവേളകൾ ഉണ്ടാകാൻ കാരണമായത്.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര വിജയ-പരാജയങ്ങൾ

വേർപിരിഞ്ഞു പ്രവർത്തിച്ചപ്പോഴും ഇരുവർക്കും സ്വന്തം വഴികളിൽ വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവങ്ങളാണ് ഉണ്ടായത്:

• രാജസേനൻ (സംവിധായകൻ): 1990-കളിൽ മറ്റ് എഴുത്തുകാരുമായി ചേർന്ന് ജയറാമിനെ നായകനാക്കി അയലത്തെ അദ്ദേഹം, അനിയൻ ബാവ ചേട്ടൻ ബാവ, ആദ്യത്തെ കണ്മണി, ദില്ലിവാല രാജകുമാരൻ, കഥാനായകൻ, ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണ് തുടങ്ങിയ വൻ ബോക്സ് ഓഫീസ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററുകൾ നൽകാൻ രാജസേനന് കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ 2000-ത്തിന് ശേഷം പ്രേക്ഷക അഭിരുചി മാറിയതോടെ ഫോർമുലാ പ്ലോട്ടുകളും സ്ലാപ്സ്റ്റിക് കോമഡികളും പരാജയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. മലയാളി മാമന് വണക്കം, കനക സിംഹാസനം, റോമിയോതുടങ്ങിയ അപൂർവ്വം സിനിമകൾ ഒഴികെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ചിത്രങ്ങളും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ദുരന്തങ്ങളായി മാറുകയും പോസ്റ്റ്-2000 വിജയനിരക്ക് 30%-ൽ താഴേക്ക് കുപ്പുകുത്തുകയും ചെയ്തു.
• രഘുനാഥ് പാലേരി (തിരക്കഥാകൃത്ത്/സംവിധായകൻ): എണ്ണത്തിൽ കുറഞ്ഞ ചിത്രങ്ങൾ മാത്രം എഴുതിയ രഘുനാഥ് പാലേരി തന്റെ സർഗ്ഗാത്മക തിളക്കം നിലനിർത്തി. സത്യൻ അന്തിക്കാടിനായി എഴുതിയ പിംഗാമി (1994), സിബി മലയിലിന്റെ ദേവദൂതൻ (2000 - ആദ്യഘട്ടത്തിൽ സാമ്പത്തിക പരാജയം, പിന്നീട് എക്കാലത്തെയും മികച്ച പരീക്ഷണ ചിത്രമെന്ന കൾട്ട് പദവി), കമലിന്റെ മധുരനൊമ്പരക്കാറ്റ് (2000) എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ രചിക്കുകയും, സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്ത വിസ്മയം (1998) എന്ന മനോഹര ചിത്രം സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു. 50%-ലധികം വിജയനിരക്കോടെ സാഹിത്യ-ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് മഹത്തായ പദവി നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു.

ഷാജി കൈലാസ് - രഞ്ജി പണിക്കർ: മാസ് സംഭാഷണങ്ങളും ആക്ഷൻ യുഗവും

ആമുഖവും കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ രൂപീകരണവും (1990 - 1993)

1990-ൽ ചലച്ചിത്ര വാരികയ്ക്കായി നടത്തിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിനിടയിലാണ് പത്രപ്രവർത്തകനായ രഞ്ജി പണിക്കരും സംവിധായകൻ ഷാജി കൈലാസും തമ്മിൽ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. രഞ്ജി പണിക്കരുടെ രാഷ്ട്രീയാവബോധത്തിലും അതിശക്തമായ ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളിലും ആകൃഷ്ടനായ ഷാജി കൈലാസ് അദ്ദേഹത്തെ സിനിമാ തിരക്കഥാരംഗത്തേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയായിരുന്നു.

പ്രിയദർശനായി എഴുതിയ ഡോക്ടർ പശുപതി (1990 - രാഷ്ട്രീയ സാഹിത്യ ഹാസ്യം, ഹിറ്റ്) ആയിരുന്നു രഞ്ജി പണിക്കരുടെ ആദ്യ ചലച്ചിത്ര സംരംഭമെങ്കിലും ജയരാജിന്റെ ആകാശക്കോട്ടയിലെ സുൽത്താൻ പരാജയപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹം കരിയർ പുനരാലോചിച്ചു.

തുടർന്നാണ് ഷാജി കൈലാസ് തന്റെ സഹോദരതുല്യനായ രഞ്ജി പണിക്കരെ ഒപ്പം കൂട്ടി 1992-ൽ തലസ്ഥാനം എന്ന ക്യാമ്പസ് രാഷ്ട്രീയ ചിത്രമൊരുക്കുന്നത്. സുരേഷ് ഗോപിയെ പ്രധാന കഥാപാത്രമാക്കി നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം ബോക്സ് ഓഫീസിൽ സർവ്വകാല ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്ററായി മാറിയതോടെയാണ് ഷാജി കൈലാസ് - രഞ്ജി പണിക്കർ എന്ന വിപ്ലവാത്മക ആക്ഷൻ കൂട്ടുകെട്ടിന് തുടക്കമായത്.

തുടർന്ന് ജഗദീഷ് അപ്രതീക്ഷിതമായി ഹോം മിനിസ്റ്ററാകുന്ന കഥ പറഞ്ഞ രാഷ്ട്രീയ സറ്റയർ ചിത്രം സ്ഥലത്തെ പ്രധാന പയ്യൻസ് (1993) 150 ദിവസത്തിലധികം തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച് വൻ വിജയമായി മാറി.

ആക്ഷൻ വിപ്ലവവും മാസ് സാമ്രാജ്യത്വവും (1993 - 1995)

മലയാള സിനിമയിൽ ഇംഗ്ലീഷ്-മലയാളം കടിച്ചാൽ പൊട്ടാത്ത ഫയർബ്രാൻഡ് മാസ് സംഭാഷണങ്ങളും, വ്യവസ്ഥിതിക്കും അഴിമതിക്കെതിരെയും പോരാടുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദത്തെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ച് തൊണ്ണൂറുകളുടെ ബോക്സ് ഓഫീസിനെ ഇവർ പൂർണ്ണമായും കൈപ്പിടിയിലാക്കി.

1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഏകലാവ്യൻ മയക്കുമരുന്ന് മാഫിയയുടെയും വ്യാജ സന്യാസിമാരുടെയും അവിശുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ടിനെതിരെ പോരാടുന്ന മാധവൻ ഐ.പി.എസ് എന്ന പോലീസ് ഓഫീസറെ അവതരിപ്പിച്ച് 150 ദിവസത്തിലധികം പ്രദർശിപ്പിച്ച് ചരിത്ര നേട്ടം കൊയ്യുകയും സുരേഷ് ഗോപിയെ സൂപ്പർസ്റ്റാറാക്കുകയും ചെയ്തു.

തുടർന്ന് ബാംഗ്ലൂർ അധോലോക സംഘത്തെ ആസ്പദമാക്കി നിർമ്മിച്ച മാഫിയ (1993 - വൻ ഹിറ്റ്), "ഓർമ്മയുണ്ടോ ഈ മുഖം" എന്ന ഐക്കോണിക് ഡയലോഗിലൂടെ പ്രേക്ഷകരെ ഇളക്കിമറിച്ച ഇൻസ്പെക്ടർ ഭരതൻചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസിന്റെ കഥ പറഞ്ഞ ദി കമ്മീഷണർ (1994 - സർവ്വകാല റെക്കോർഡ് ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ), "കടക്ക് പുറത്ത്" എന്ന മമ്മൂട്ടിയുടെ ജോസഫ് അലക്സ് ഐ.എ.എസ് എന്ന കളക്ടർ കഥാപാത്രത്തിന്റെ തിളക്കത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ദി കിംഗ് (1995 - എക്കാലത്തെയും വലിയ സാമ്പത്തിക വിജയങ്ങളിലൊന്നായി) എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ അനിഷേധ്യമായ 'ആൽഫാ-മാസ്' യുഗം സൃഷ്ടിച്ചു.

വേർപിരിയലിന്റെ കാരണങ്ങളും ശൈലി മാറ്റങ്ങളും

1990-കളുടെ മധ്യത്തോടെ നഗര പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് പോലീസ് നാടകങ്ങൾക്കും നീളമേറിയ ഇംഗ്ലീഷ് മോണോലോഗുകൾക്കും പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ കടുത്ത ആവർത്തന വിരസത അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങി.

ഇതോടെ ഷാജി കൈലാസ് തന്റെ സിനിമാ ശൈലിയിൽ കാതലായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. നഗര കാവൽക്കാരുടെ കഥകൾക്ക് പകരം ഗ്രാമീണ ഫ്യൂഡൽ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള നായകകേന്ദ്രീകൃത മാസ് സിനിമകളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച് എഴുത്തുകാരനായ രഞ്ജിത്തുമായി സഹകരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.

രഞ്ജിത്തിനൊപ്പം ആറാം തമ്പുരാൻ (1997), നരസിംഹം (2000) എന്നീ മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ വൻ റെക്കോർഡ് വിജയം നേടിയ ഫ്യൂഡൽ ആക്ഷൻ ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചതോടെ ഷാജി കൈലാസ് - രഞ്ജി പണിക്കർ കൂട്ടുകെട്ട് സ്വാഭാവികമായി അവസാനിക്കുകയാണുണ്ടായി. കൂടാതെ രഞ്ജി പണിക്കർ സ്വന്തമായി ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും സംവിധാനം ചെയ്യാനും ആഗ്രഹിച്ചതും ഇരുവരും വേർപിരിയാൻ കാരണമായി.

വേർപിരിയലിനു ശേഷമുള്ള സ്വതന്ത്ര യാത്രയും തിരിച്ചുവരവും

വേർപിരിയലിനു ശേഷം രണ്ടുപേരും വ്യത്യസ്തമായ കരിയർ അനുഭവങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോയത്:

• രഞ്ജി പണിക്കർ (തിരക്കഥാകൃത്ത്/സംവിധായകൻ/നടൻ): വേർപിരിയലിനു ശേഷം ഒരു നീണ്ട ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം തിരിച്ചെത്തിയ രഞ്ജി പണിക്കർ സ്വയം സംവിധായകനായി മാറി സുരേഷ് ഗോപിയെ നായകനാക്കി ഭരതൻചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസ് (2005) എന്ന സൂപ്പർഹിറ്റും, മമ്മൂട്ടിയെ നായകനാക്കി രൗദ്രം (2008) എന്ന സാമ്പത്തിക വിജയവും സമ്മാനിച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് പ്രേമം, ജേക്കബിന്റെ സ്വർഗ്ഗരാജ്യം തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ സ്വഭാവ നടനായും നായകന്മാരുടെ അച്ഛൻ കഥാപാത്രങ്ങളായും മാറി മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയരായ നടന്മാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി.
• ഷാജി കൈലാസ് (സംവിധായകൻ): രഞ്ജിത്തുമായി ചേർന്ന് ആറാം തമ്പുരാൻ, നരസിംഹം, വല്ല്യേട്ടൻതുടങ്ങിയ വലിയ ഹിറ്റുകൾ നൽകിയെങ്കിലും, 2005-ന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന് കടുത്ത തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടു. എസ്.എൻ. സ്വാമി, രാജേഷ് ജയരാമൻ തുടങ്ങിയവരുമായി ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത ബാബാ കല്യാണി, റെഡ് ചില്ലീസ്തുടങ്ങിയ അപൂർവ്വം സിനിമകൾ ഒഴികെ ടൈം, സൗണ്ട് ഓഫ് ബൂട്ട്, ഓഗസ്റ്റ് 15, ദ്രോണ തുടങ്ങിയ ഭൂരിഭാഗം ചിത്രങ്ങളും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വൻ ദുരന്തങ്ങളായി മാറി. 16 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം 2012-ൽ മമ്മൂട്ടിയെയും സുരേഷ് ഗോപിയെയും അണിനിരത്തി രഞ്ജി പണിക്കർ - ഷാജി കൈലാസ് കൂട്ടുകെട്ട് വീണ്ടും ഒന്നിച്ച വലിയ പ്രതീക്ഷയിലെത്തിയ ദി കിംഗ് ആന്റ് ദി കമ്മീഷണർ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പരാജയമായി മാറുകയും ഇതോടെ ഇവരുടെ കൂട്ടുകെട്ടിന് പൂർണ്ണ വിരാമമാവുകയും ചെയ്തു.

കൂട്ടുകെട്ടുകളുടെ താരതമ്യ വിശകലനം

മലയാള സിനിമയിലെ ആദ്യകാല മധ്യവർത്തി കൂട്ടുകെട്ടുകളായ ഭരതൻ-പത്മരാജൻ, ഹരിഹരൻ-എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ എന്നിവർ സിനിമയുടെ കലാമൂല്യത്തിനും സാഹിത്യ മേന്മയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകിയവരായിരുന്നു. ഭ

രതൻ-പത്മരാജൻ കൂട്ടുകെട്ടിന് 85%-ഓളം വിജയ അനുപാതമുണ്ടായിരുന്നു; വേർപിരിയലിനു ശേഷവും രണ്ടുപേരും 80%-ൽ അധികം വിജയനിരക്ക് നിലനിർത്തി. ഹരിഹരൻ-എം.ടി കൂട്ടുകെട്ട് 80% വിജയനിരക്ക് നേടുകയും, നോൺ-എക്സ്ക്ലൂസീവ് രീതിയിൽ വേർപിരിയാതെ തരംപോലെ ഒത്തുചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച് ഉയർന്ന പുരസ്കാരങ്ങളും വിജയങ്ങളും നേടുകയും ചെയ്തു.

രാഷ്ട്രീയ-വാണിജ്യ ത്രില്ലറുകൾ നിർമ്മിച്ച ഐ.വി. ശശി-ടി. ദാമോദരൻ, ജോഷി-ഡെന്നീസ് ജോസഫ് കൂട്ടുകെട്ടുകൾ ബോക്സ് ഓഫീസിനെ ഭരിച്ചവരായിരുന്നു. ഐ.വി. ശശി-ടി. ദാമോദരൻ കൂട്ടുകെട്ടിന് 85% വിജയനിരക്കുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, വേർപിരിയലിനു ശേഷം ഐ.വി. ശശിയുടെ വിജയ നിരക്ക് 35%-ലേക്ക് കുറഞ്ഞു.

ജോഷി-ഡെന്നീസ് ജോസഫ് കോമ്പോ 90% വിജയനിരക്ക് നേടി; വേർപിരിയലിനു ശേഷം ജോഷി രഞ്ജിത്തുമായി ചേർന്ന് 75% വിജയം നിലനിർത്തിയപ്പോൾ ഡെന്നീസ് ജോസഫിന്റെ വിജയ നിരക്ക് 30%-ലേക്ക് കുറഞ്ഞു.

മാനസിക പിരിമുറുക്കമുള്ള ദുരന്ത നാടകങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച സിബി മലയിൽ-ലോഹിതദാസ് കൂട്ടുകെട്ടും, മധ്യവർഗ്ഗ ഹാസ്യങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച സത്യൻ അന്തിക്കാട്-ശ്രീനിവാസൻ കൂട്ടുകെട്ടും പ്രേക്ഷകരുടെ ഹൃദയത്തെ തൊട്ടവരായിരുന്നു. സിബി മലയിൽ-ലോഹിതദാസ് കൂട്ടുകെട്ടിന് 90% വിജയനിരക്കുണ്ടായിരുന്നു, വേർപിരിയലിനു ശേഷം ഇരുവർക്കും ഏകദേശം 45-50% വിജയ നിരക്കേ നേടാനായുള്ളൂ.

എന്നാൽ സത്യൻ അന്തിക്കാട്-ശ്രീനിവാസൻ കൂട്ടുകെട്ട് 95% വിജയനിരക്ക് നേടുകയും, വേർപിരിഞ്ഞ ശേഷവും ഇരുവർക്കും 80%-ൽ അധികം വിജയ നിരക്ക് നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുകയും ചെയ്തു.

സിറ്റുവേഷൻ കോമഡികൾ നിർമ്മിച്ച സിദ്ദിഖ്-ലാൽ, കുടുംബ ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച രാജസേനൻ-രഘുനാഥ് പാലേരി, മാസ് ആക്ഷൻ നിർമ്മിച്ച ഷാജി കൈലാസ്-രഞ്ജി പണിക്കർ എന്നിവർ 90-കളിലെ പ്രധാന കൂട്ടുകെട്ടുകളായിരുന്നു.

സിദ്ദിഖ്-ലാൽ കൂട്ടുകെട്ട് ഒന്നിച്ച് ചെയ്ത അഞ്ച് ചിത്രങ്ങളും വിജയിപ്പിച്ച് 100% റെക്കോർഡ് നേടി; പിരിഞ്ഞ ശേഷവും രണ്ടുപേരും 75%-ൽ അധികം വിജയനിരക്ക് നിലനിർത്തി. രാജസേനൻ-രഘുനാഥ് പാലേരി (80% വിജയം), ഷാജി കൈലാസ്-രഞ്ജി പണിക്കർ (85% വിജയം) എന്നിവർക്ക് വേർപിരിയലിനു ശേഷം പിൽക്കാലത്ത് വലിയ തിരിച്ചടികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നു.

വികാസ ഘട്ടങ്ങളും ഇൻഡസ്ട്രി യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും

മലയാള സിനിമയിൽ തിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾക്ക് സംവിധായകർക്ക് തുല്യമായ അത്യുന്നത പദവിയും സർഗ്ഗാത്മക സ്വാതന്ത്ര്യവും ലഭിച്ചിരുന്നു. തങ്ങളുടെ സാഹിത്യ ദർശനങ്ങളെ ദൃശ്യരൂപത്തിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്താൻ പത്മരാജൻ, ലോഹിതദാസ്, ശ്രീനിവാസൻ തുടങ്ങിയ എഴുത്തുകാർ സ്വയം സംവിധായകരായി മാറിയതാണ് പല കൂട്ടുകെട്ടുകളും വേർപിരിയാൻ പ്രധാന കാരണം. എന്നാൽ സമാന്തരമായി, സിദ്ദിഖ് - ലാൽ കൂട്ടുകെട്ടിൽ കണ്ടതുപോലെ നിർമ്മാതാക്കളുടെ നിയമപരമായ ബാധ്യതകളും വിതരണ കരാർ കുരുക്കുകളും സർഗ്ഗാത്മക കൂട്ടുകെട്ടുകളെ വേർപെടുത്താൻ ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

തിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾ വേർപിരിഞ്ഞപ്പോൾ പുതിയ എഴുത്തുകാരെ കണ്ടെത്താനും കാലാനുസൃതമായ മാറ്റങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാനും കഴിഞ്ഞ സംവിധായകർ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വിജയം തുടർന്നു. ജോഷി, സത്യൻ അന്തിക്കാട് തുടങ്ങിയവർ ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

എന്നാൽ ഒരു പ്രത്യേക തിരക്കഥാകൃത്തിന്റെ ശൈലിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു പ്രവർത്തിച്ച സിബി മലയിൽ, രാജസേനൻ തുടങ്ങിയ സംവിധായകർക്ക് കൂട്ടുകെട്ട് പിരിഞ്ഞതിനു ശേഷം വാണിജ്യപരമായ പ്രതിസന്ധികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നു.

ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക അന്തരീക്ഷത്തെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി സിനിമകൾ നിർമ്മിച്ച കൂട്ടുകെട്ടുകൾക്ക് കാലം മാറിയപ്പോൾ തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ടു. ഐ.വി. ശശി-ടി. ദാമോദരൻ, ഷാജി കൈലാസ്-രഞ്ജി പണിക്കർ എന്നീ കൂട്ടുകെട്ടുകൾ പിന്നീട് ഒന്നിച്ചപ്പോൾ പഴയ വിജയം നേടാനാകാതിരുന്നത് പ്രേക്ഷകരുടെ അഭിരുചിയിൽ വന്ന മാറ്റങ്ങൾ മൂലമായിരുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിന് അടിത്തറയിട്ടത് ഈ കലാകാരന്മാരുടെ പരസ്പര പൂരകമായ കൂട്ടുകെട്ടുകളായിരുന്നു. വാണിജ്യ വിജയവും കലാമൂല്യവും സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇവർ സൃഷ്ടിച്ച സിനിമാ ഭാഷ ഇന്നും മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.

ഷെമീർ ഷാ : സിനിമാക്കാരൻ : സിനിമാകൊട്ടായി