നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളും കേസ് നിർണ്ണയങ്ങളും

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയും നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയും മുൻപോട്ടു വെക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മൂല്യങ്ങളിലൊന്നാണ് നീതിപൂർവ്വവും നിഷ്പക്ഷവുമായ വിചാരണ. "നീതി നടപ്പാക്കുക എന്ന് മാത്രമല്ല, അത് നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്ന് പൊതുസമൂഹത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുകയും വേണം" എന്ന സുപ്രധാന തത്വമാണ് നമ്മുടെ നിയമവാഴ്ചയുടെ അടിസ്ഥാന തറത്തറ. എന്നാൽ, രാജ്യത്തെ ഉയർന്ന നീതിപീഠങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ചില കേസ് നിർണ്ണയങ്ങളും, ജഡ്ജിമാരും അഭിഭാഷകരും തമ്മിലുള്ള ഉറ്റബന്ധങ്ങളും ഈ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് മേൽ വലിയ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നുണ്ട്.

സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിൽ പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമായ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷനും ഉയർന്ന ജഡ്ജിമാർക്കും ഇടയിലുള്ള സുതാര്യതയില്ലായ്മയെക്കുറിച്ച് ഗൗരവകരമായ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

വിവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവും പശ്ചാത്തലവും

ഈ വിവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയായ ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ചും, ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണർ ജ്ഞാനേഷ് കുമാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളുമാണ്. ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷന്റെയും അതിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും നടപടികളെ ചോദ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ഹർജികൾ ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ചിന് മുൻപിൽ എത്തുമ്പോൾ, അവിടെ ശക്തമായ 'താല്പര്യ വൈരുദ്ധ്യം' നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് പുറത്തുവരുന്ന രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഭരണഘടനാ പദവിയിലിരിക്കുന്ന ആളുകൾ നിഷ്പക്ഷമായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഘട്ടത്തിൽ, ഇത്തരം പരസ്പര ബന്ധങ്ങൾ കേസിന്റെ സുതാര്യതയെ ബാധിക്കുന്നു.

കുടുംബബന്ധങ്ങളും അഭിഭാഷക പദവികളും

ഇവിടെ ഉയരുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വെളിപ്പെടുത്തൽ ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ്മയുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പദവികളെക്കുറിച്ചാണ്. ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ മൂത്ത മകൻ നിലവിൽ കേന്ദ്ര ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷന്റെ (ECI) സ്റ്റാൻഡിംഗ് കൗൺസൽ ആയി പ്രവർത്തിച്ചുവരികയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ മകൻ മധ്യപ്രദേശ് പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷന്റെ കൗൺസലായും സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ക്ലയന്റും അഭിഭാഷകനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ സാമ്പത്തികവും തൊഴിൽപരവുമായ താല്പര്യങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

താല്പര്യ വൈരുദ്ധ്യവും സ്വയം പിന്മാറ്റവും (Recusal)

സ്വന്തം മകൻ ഒരു ഔദ്യോഗിക സ്ഥാപനത്തിന്റെ അഭിഭാഷകനായി പ്രതിഫലം വാങ്ങുമ്പോൾ, അതേ സ്ഥാപനത്തിനെതിരെയുള്ള ഹർജികൾ പിതാവായ ജഡ്ജി കേൾക്കുന്നത് നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ നിഷ്പക്ഷതയ്ക്ക് തന്നെ വിരുദ്ധമാണ്. ഈ കേസ് കേൾക്കുമ്പോൾ, തനിക്ക് ഈ സ്ഥാപനവുമായി ഇത്തരം ഒരു കുടുംബബന്ധമുണ്ടെന്ന കാര്യം കേസിലെ മറ്റു കക്ഷികളോട് (Petitioners) വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നോ എന്ന കാര്യത്തിൽ യാതൊരു വ്യക്തതയുമില്ല. സാധാരണഗതിയിൽ ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജഡ്ജിമാർ കേസ് കേൾക്കുന്നതിൽ നിന്നും സ്വയം പിന്മാറുകയാണ് (Recusal) പതിവ്.

മേധാ രൂപവും വൻ തുകയുടെ നഷ്ടപരിഹാര കേസും

ഈ വിഷയത്തിൽ കടന്നുവരുന്ന മറ്റൊരു പ്രമുഖ വ്യക്തിത്വമാണ് ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണർ ജ്ഞാനേഷ് കുമാറിന്റെ മകളും നോയിഡ ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റുമായ (DM) മേധാ രൂപം. ഭരണനിർവ്വഹണത്തിൽ നിർണ്ണായക പദവി വഹിക്കുന്ന മേധാ രൂപം, ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയെ ദേശീയ സുരക്ഷാ നിയമപ്രകാരം (NSA) തടവിലാക്കിയ സംഭവത്തിൽ വലിയ നിയമനടപടി നേരിട്ടിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥിയെ അനാവശ്യമായി തടവിലാക്കിയതിന് ഹൈക്കോടതി ഇവർക്കെതിരെ ഉത്തരവിടുകയും, അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപ നഷ്ടപരിഹാരമായി വിദ്യാർത്ഥിക്ക് നൽകണമെന്ന് വിധിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

സംശയാസ്പദമായ വിധികളും ആശ്വാസ ഉത്തരവുകളും

ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥയായ മേധാ രൂപത്തിനെതിരെയുള്ള ഈ ഹൈക്കോടതി വിധി ചോദ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട അപ്പീൽ എത്തിച്ചേർന്നതും ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ചിലാണ്. ഹൈക്കോടതി വിധിച്ച അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപയുടെ നഷ്ടപരിഹാരം സ്റ്റേ ചെയ്തുകൊണ്ട് ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ച് ഉത്തരവിറക്കി. ഒരു വശത്ത് ചീഫ് ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണറുടെ അഭിഭാഷകനായി മകൻ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, മറു വശത്ത് അതേ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണറുടെ മകൾക്ക് അനുകൂലമായി വിധി വരുന്നത് കേവലം യാദൃശ്ചികമല്ലെന്ന സംശയം പൊതുസമൂഹത്തിൽ ശക്തമാക്കുന്നു.

കോടതി നടപടിക്രമങ്ങളിലെ വീഴ്ചകൾ

നിയമനടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിലും വലിയ വീഴ്ചകൾ സംഭവിച്ചതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി സുപ്രീം കോടതിയിൽ കേസുകൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിന് വ്യക്തമായ ക്രമവും റോസ്റ്ററും (Roster system) നിലവിലുണ്ട്. സാധാരണഗതിയിൽ ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ചിൽ വരേണ്ടതില്ലാത്ത ഒരു കേസ്, മുൻഗണനാ ക്രമങ്ങൾ മറികടന്നുകൊണ്ട് ഈ ബെഞ്ചിലേക്ക് പ്രത്യേകമായി ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു.

മറ്റ് ബെഞ്ചുകളുടെ പരിഗണനയിലുള്ള കേസുകൾ മാറ്റൽ

കൂടാതെ, ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ വിഷയം ഇതിനകം തന്നെ ജസ്റ്റിസ് നാഗരത്നയുടെ ബെഞ്ച് കേട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. മറ്റൊരു ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയിലിരിക്കുന്ന ഒരു കേസ്, പെട്ടെന്ന് അവിടെനിന്ന് മാറ്റി ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ ബെഞ്ചിലേക്ക് പ്രത്യേകമായി കേസ് ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത നടപടിയാണ് നിയമവൃത്തങ്ങളിൽ വലിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നത്. ഇത് കോടതിയുടെ പ്രവർത്തന സുതാര്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയോടുള്ള പൊതുജന വിശ്വാസം

ഒരു ജഡ്ജിയുടെ മകന്റെ തൊഴിൽപരമായ വളർച്ചയും സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളും ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ പോലൊരു സ്ഥാപനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഇരിക്കുന്നത് എങ്കിൽ, ആ സ്ഥാപനത്തിനെതിരെയുള്ള ഹർജിയിൽ ന്യായമായ ഒരു വിധി ജനങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യം ന്യായമായും ഉയരുന്നു. നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസമാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറ. അത് തകരുന്ന രീതിയിലുള്ള നടപടികൾ ഉന്നത കോടതികളുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഉണ്ടാകാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്.

ആത്മപരിശോധനയുടെ സമയം

ചുരുക്കത്തിൽ, ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷണർ നിയമന നിയമം 2023, ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷന്റെ സ്വതന്ത്ര സ്വഭാവം, ജഡ്ജിമാരുടെ നിഷ്പക്ഷത തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ രാജ്യത്ത് വലിയ രീതിയിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന സമയത്താണിത്. ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാവുന്നു എന്ന ആരോപണം ശക്തമായിരിക്കെ, നീതിപീഠമെങ്കിലും സംശയങ്ങൾക്കതീതമായി നിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്വയം പിന്മാറലും (Recusal) സുതാര്യമായ കേസ് ലിസ്റ്റിംഗും ഉറപ്പാക്കി മാത്രമേ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിക്കൂ.

MENON SOUPARNIKA :