ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയിലെ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ, ആഭ്യന്തര നേതൃത്വ മാറ്റങ്ങൾ, ഭരണസാരഥ്യം

കഴിഞ്ഞ ആറു വർഷത്തിനിടയിൽ, ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ (ബി.ജെ.പി) ആഭ്യന്തര ഘടനയിലും പ്രവർത്തന ശൈലിയിലും കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. അധികാര കേന്ദ്രീകരണം, സംസ്ഥാന-കേന്ദ്ര നേതൃത്വങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ അധികാര സമവാക്യങ്ങൾ, മാതൃസംഘടനയായ രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക് സംഘവുമായുള്ള (ആർ.എസ്.എസ്) ആശയപരമായ ഏകോപനം എന്നിവ ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്.

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷായും അടങ്ങുന്ന നേതൃത്വം കേന്ദ്ര തീരുമാനങ്ങളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങളിലും വ്യക്തമായ സ്വാധീനം ഉറപ്പിച്ചപ്പോൾ തന്നെ, ശക്തരായ സംസ്ഥാന നേതാക്കൾ, തലമുറമാറ്റ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ, ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ എന്നിവയുമായി നിരന്തരം സംവദിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്.

അപഗ്രഥന വിഷയങ്ങൾ

ഭരണകക്ഷിയുടെ നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രധാനപ്പെട്ട നിരവധി ഘടകങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്: മോദി-ഷാ നേതൃത്വ ഘടനയുടെ പ്രവർത്തനരീതി, മുതിർന്ന നേതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയ വിടവുകളെക്കുറിച്ചുള്ള അഭ്യൂഹങ്ങളുടെ സത്യവസ്ഥ,

"75 വയസ്സ് വിരമിക്കൽ പ്രായപരിധി" സംബന്ധിച്ച പൊതുചർച്ചകൾ, നിതിൻ ഗഡ്കരി, രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് തുടങ്ങിയ മുതിർന്ന നേതാക്കളുടെ സ്ഥാനം, ഗുജറാത്ത് ഭരണ മാതൃകയുടെ പശ്ചാത്തലവും ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ബ്രാൻഡിംഗും, മെറ്റ (Meta) സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൂടെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണങ്ങളും തർക്കങ്ങളും, ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്കിടയിലെ അതൃപ്തിയും ഇൻഡിഗോ വ്യോമയാന പ്രതിസന്ധിയും,

മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ നടക്കുന്ന സംഘടനാ പുനഃസംഘടന, ഒപ്പം 2026-ലെ മത്സരപരീക്ഷാ ചോർച്ചയെത്തുടർന്ന് കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) നടത്തിയ ജന്തർ മന്തർ പ്രക്ഷോഭവും പാർലമെന്റിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധി, പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധി എന്നിവർ നടത്തിയ കടുത്ത പ്രതിപക്ഷ ആക്രമണങ്ങളും കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെച്ച സാഹചര്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

സ്ഥാപനപരമായ കേന്ദ്രീകരണവും ഫെഡറൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ചലനങ്ങളും

മോദി-ഷാ നേതൃത്വ മാതൃകയും അധികാര കേന്ദ്രീകരണവും

2014-ന് ശേഷം, ബി.ജെ.പിയുടെ സംഘടനാ ഘടന മുൻകാല സഖ്യകക്ഷി ശൈലിയിൽ നിന്ന് മാറി അതീവ കേന്ദ്രീകൃതമായ ഒരു തീരുമാനമെടുക്കൽ സംവിധാനമായി പരിണമിച്ചു. നരേന്ദ്ര മോദിയും അമിത് ഷായും തമ്മിലുള്ള എക്സിക്യൂട്ടീവ് പങ്കാളിത്തമാണ് ഈ മാതൃകയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു.

2014 മുതൽ 2020 വരെ അമിത് ഷാ ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷനായിരുന്നപ്പോഴും തുടർന്ന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റപ്പോഴും, കേന്ദ്ര നേതൃത്വം സംസ്ഥാന ഘടകങ്ങളിലും സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയത്തിലും നയരൂപീകരണത്തിലും ശക്തമായ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.

പ്രധാന നേതാക്കളുടെ സ്ഥാനങ്ങളും സ്വാധീനമേഖലകളും

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ദേശീയ തലത്തിലുള്ള ജനപ്രീതിയിലൂടെയും കേന്ദ്ര എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരത്തിലൂടെയും പാർട്ടിയുടെ സമഗ്രമായ നയങ്ങളും ആശയാടിത്തറയും ഭരണ അജണ്ടയും നിർണ്ണയിക്കുന്നു. കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷാ പാർട്ടി സംവിധാനത്തിലും പാർലമെന്ററി തന്ത്രങ്ങളിലുമുള്ള സ്വാധീനത്തിലൂടെ നിയമനിർമ്മാണ തന്ത്രങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഏകോപനവും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ കാര്യങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

പ്രതിരോധമന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് പാർലമെന്ററി പരിചയസമ്പന്നരുടെയും പരമ്പരാഗത വോട്ട് ബാങ്കിന്റെയും പിന്തുണയോടെ വിവിധ തലമുറകളിലെ നേതാക്കൾക്കിടയിൽ സമവായം ഉണ്ടാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. കേന്ദ്ര റോഡ് ഗതാഗത മന്ത്രി നിതിൻ ഗഡ്കരി ആർ.എസ്.എസ് നാഗ്പൂർ നേതൃത്വവുമായുള്ള ശക്തമായ ബന്ധത്തിലൂടെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന രംഗത്തെ മികച്ച പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയും സ്വതന്ത്രമായ ഭരണശൈലി പുലർത്തുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥ് ഗോരഖ്നാഥ് മഠത്തിന്റെ പാരമ്പര്യവും സ്വതന്ത്ര ഹിന്ദുത്വ അടിത്തറയും ഉപയോഗിച്ച് സംസ്ഥാന ഭരണാധികാരവും കേന്ദ്ര സംഘടനാ നിർദ്ദേശങ്ങളും സന്തുലിതമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു.

മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കിടയിലെ 'ആശയവിനിമയ വിടവുകൾ': പ്രചാരണങ്ങളും ഭരണ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും

ഭരണ യാഥാർത്ഥ്യവും ഭിന്നതകളുടെ കാരണങ്ങളും

ബി.ജെ.പിയുടെയും സംഘപരിവാറിന്റെയും ഉന്നത നേതാക്കൾ തമ്മിൽ വർഷങ്ങളായി യാതൊരു ആശയവിനിമയവുമില്ലെന്ന രീതിയിലുള്ള പ്രചാരണങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളിലും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും സജീവമായി ഉയർന്നുവരാറുണ്ട്.

എന്നാൽ, ഒരു കാബിനറ്റ് ഭരണസംവിധാനത്തിലും സഖ്യകക്ഷി രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തിലും പൂർണ്ണമായ ആശയവിനിമയ വിടവ് പ്രായോഗികമല്ല എന്നതാണ് ഭരണ യാഥാർത്ഥ്യം. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രധാന നാല് പ്രചാരണങ്ങളും അവയ്ക്ക് പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും താഴെ വിവരിക്കുന്നു:

മോദി-രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് ബന്ധം

സുരക്ഷാ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള കാബിനറ്റ് കമ്മിറ്റി (CCS), കാബിനറ്റ് കമ്മിറ്റികൾ, പ്രതിവാര മന്ത്രിസഭാ യോഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രതിരോധമന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗും നിരന്തരം ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

2014-ന് മുമ്പുള്ള ബി.ജെ.പിയുടെ പാർലമെന്ററി പാരമ്പര്യത്തെയും സമവായ ശൈലിയെയുമാണ് രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. മോദി-ഷാ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ അതീവ കേന്ദ്രീകൃതമായ തീരുമാനമെടുക്കൽ രീതിയും രാജ്‌നാഥ് സിംഗിന്റെ പരമ്പരാഗത സംഘടനാ ശൈലിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെയാണ് രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾ പൂർണ്ണ ആശയവിനിമയ വിടവായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.

അമിത് ഷാ-യോഗി ആദിത്യനാഥ് ബന്ധം

കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷായും ഉത്തർപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ, സംസ്ഥാന ഭരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയിൽ സജീവമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നുണ്ട്. 2024-ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അവലോകന യോഗങ്ങളിൽ ഇരുവരും ജെ.പി. നദ്ദയ്ക്കൊപ്പം പങ്കെടുത്തിരുന്നു.

ഗോരഖ്നാഥ് മഠാധിപതി എന്ന നിലയിൽ സ്വതന്ത്ര വികസന-രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറയുള്ള യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ പ്രാദേശിക ഭരണ സ്വാതന്ത്ര്യവും കേന്ദ്ര പാർട്ടിയുടെ അച്ചടക്കവും തമ്മിലുള്ള സ്വാഭാവികമായ അധികാര വടംവലിയാണ് ഈ അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് ആധാരം. 2024-ൽ ഉപമുഖ്യമന്ത്രി കേശവ് പ്രസാദ് മൗര്യയുടെ പ്രസ്താവനകളും യോഗിയുടെ അവലോകനങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടായ ഭിന്നതകൾ ഈ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ആക്കം കൂട്ടി.

മോദി-മോഹൻ ഭഗവത് ബന്ധം

പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ആർ.എസ്.എസ് സർസംഘചാലക് മോഹൻ ഭഗവതും തമ്മിൽ കൃത്യമായ സംഘടനാപരമായ സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. 2025 മാർച്ച് 30-ന് നാഗ്പൂരിലെ രേഷ്‌ലിം ബാഗിലുള്ള ആർ.എസ്.എസ് ആസ്ഥാനം സന്ദർശിച്ച പ്രധാനമന്ത്രി മോദി, കേശവ് ബലിറാം ഹെഡ്ഗേവാർ സ്മാരകത്തിൽ ആദരവർപ്പിക്കുകയും മോഹൻ ഭഗവതുമായി നേരിട്ട് ചർച്ചകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരെയും പൊതുപ്രവർത്തനത്തിലെ വിനയത്തെക്കുറിച്ചും മോഹൻ ഭഗവത് നടത്തിയ പ്രസ്താവനകൾ കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തിനെതിരെയുള്ള തർക്കമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, രാജ്യപുരോഗതിക്കായുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചില ആശയപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ("മത്ഭേദ്") ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും മനസ്സ് കൊണ്ടുള്ള തർക്കങ്ങൾ ("മൻഭേദ്") ആർ.എസ്.എസും ബി.ജെ.പിയും തമ്മിലില്ലെന്ന് ഭഗവത് തന്നെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

നിതിൻ ഗഡ്കരി-കേന്ദ്ര നേതൃത്വ ബന്ധം

കേന്ദ്ര റോഡ് ഗതാഗത മന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ മന്ത്രിസഭാ യോഗങ്ങളിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന പദ്ധതികളുടെ ഏകോപനത്തിലും ഗഡ്കരി പ്രധാനമന്ത്രിയുമായും ആഭ്യന്തരമന്ത്രിയുമായും നേരിട്ട് സംവദിക്കുന്നുണ്ട്. നാഗ്പൂരിലെ ആർ.എസ്.എസ് നേതൃത്വവുമായി കടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഗഡ്കരിക്ക് പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾക്കിടയിലും വലിയ സ്വീകാര്യതയുണ്ട്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ഭരണശൈലിയെയും നിർണ്ണായക ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉയർന്നു കേൾക്കാറുള്ള സമവായ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തെയും കേന്ദ്ര നേതൃത്വവുമായുള്ള വിള്ളലായി തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

75 വയസ്സ് വിരമിക്കൽ പ്രായപരിധി തർക്കവും നേതൃമാറ്റ തന്ത്രങ്ങളും

അലിഖിത പ്രായപരിധിയും ചരിത്രവും

കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടായി ബി.ജെ.പിക്കുള്ളിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു അലിഖിത നിയമമാണ് 75 വയസ്സ് പ്രായപരിധി. 2014-ൽ ഒന്നാം മോദി മന്ത്രിസഭയുടെ രൂപീകരണ വേളയിൽ ആരംഭിച്ച ഈ രീതി അനുസരിച്ച് എൽ.കെ. അദ്വാനി, ഡോ. മുരളി മനോഹർ ജോഷി, സുമിത്രാ മഹാജൻ, യശ്വന്ത് സിംഗ് തുടങ്ങിയ മുതിർന്ന നേതാക്കളെ സജീവ ഭരണപരമായ ചുമതലകളിൽ നിന്ന് മാറ്റി 'മാർഗ്ഗദർശക് മണ്ഡൽ' എന്ന ഉപദേശക സമിതിയിലേക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു.

പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം

2024-ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണ വേളയിൽ, ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രി അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കൾ ഈ അലിഖിത നിയമത്തെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കി മാറ്റി. തിഹാർ ജയിലിൽ നിന്ന് ഇടക്കാല ജാമ്യത്തിൽ ഇറങ്ങിയ ശേഷം നടത്തിയ വാർത്താസമ്മേളനത്തിൽ, 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ 75 വയസ്സ് തികയുന്ന നരേന്ദ്ര മോദി സ്വന്തം നിയമപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിരമിക്കേണ്ടി വരുമെന്ന് കെജ്രിവാൾ അവകാശപ്പെട്ടു. മോദിക്ക് വോട്ട് ചെയ്യുന്നത് അമിത് ഷായെ പ്രധാനമന്ത്രിയാക്കാനാണെന്നും യോഗി ആദിത്യനാഥ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാന നേതാക്കൾ തഴയപ്പെടുമെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.

ബി.ജെ.പി നേതൃത്വത്തിന്റെ മറുപടി

ഈ ആരോപണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയുമായി ബി.ജെ.പിയുടെ ഉന്നത നേതൃത്വം രംഗത്തെത്തി. ഹൈദരാബാദിൽ നടന്ന വാർത്താസമ്മേളനത്തിൽ സംസാരിച്ച കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷാ, ബി.ജെ.പി ഭരണഘടനയിൽ പ്രായപരിധി സംബന്ധിച്ച് യാതൊരു നിബന്ധനയുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

നരേന്ദ്ര മോദി തന്റെ അഞ്ചുവർഷത്തെ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും 2024-ന് ശേഷവും രാജ്യത്തെ നയിക്കുമെന്നും അമിത് ഷാ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ ജെ.പി. നദ്ദയും ഈ അവകാശവാദങ്ങൾ തള്ളിക്കളയുകയും മോദിയുടെ തുടർച്ചയായ നേതൃത്വത്തിൽ പാർട്ടിക്ക് പൂർണ്ണ യോജിപ്പുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.

വാദപ്രതിവാദങ്ങളുടെ തത്വചിന്താത്മക വശങ്ങൾ

പ്രതിപക്ഷ സഖ്യം (ആം ആദ്മി പാർട്ടി / ഇന്ത്യ സഖ്യം) 2014-ൽ മോദി തന്നെ കൊണ്ടുവന്ന 75 വയസ്സ് പ്രായപരിധി അനുസരിച്ച് 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ അദ്ദേഹം വിരമിക്കണമെന്ന് വാദിച്ചു. എന്നാൽ 75 വയസ്സ് തികയുന്നത് വിരമിക്കലിനുള്ള നിർബന്ധിത വ്യവസ്ഥയല്ലെന്നും ബി.ജെ.പി ഭരണഘടനയിൽ അങ്ങനെ ഒരു വകുപ്പില്ലെന്നും ബി.ജെ.പി മറുപടി നൽകി.

2025-ന് ശേഷം അമിത് ഷായെ പ്രധാനമന്ത്രിയാക്കാനാണ് മോദി വോട്ട് ചോദിക്കുന്നത് എന്ന് പ്രതിപക്ഷം ആരോപിച്ചപ്പോൾ, നരേന്ദ്ര മോദി തന്നെ അഞ്ചു വർഷത്തെ കാലാവധി പൂർണ്ണമായും പൂർത്തിയാക്കുമെന്ന് അമിത് ഷായും ജെ.പി. നദ്ദയും വ്യക്തമാക്കി.

എൽ.കെ. അദ്വാനി, മുരളി മനോഹർ ജോഷി തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ വിരമിക്കൽ പ്രതിപക്ഷം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചപ്പോൾ, അത് ആ പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിലെ തീരുമാനങ്ങളായിരുന്നുവെന്നും ഭരണഘടനാപരമായ വിരമിക്കലല്ലെന്നും ഭരണകക്ഷി വ്യക്തമാക്കി.

ഭരണകക്ഷിക്കുള്ളിൽ നേതൃമാറ്റത്തെച്ചൊല്ലി ആശങ്കയുണ്ടെന്ന് പ്രതിപക്ഷം ആരോപിച്ചപ്പോൾ, നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിന് കീഴിൽ പാർട്ടിയും സഖ്യകക്ഷികളും പൂർണ്ണമായും ഒറ്റക്കെട്ടാണെന്ന് ബി.ജെ.പി അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു.

ആർ.എസ്.എസ് - ബി.ജെ.പി സംഘടനാ സമവാക്യങ്ങളും നിതിൻ ഗഡ്കരിയുടെയും രാജ്‌നാഥ് സിംഗിന്റെയും സ്വാധീനവും

ആർ.എസ്.എസിന്റെ സംഘടനാപരമായ പങ്ക്

ബി.ജെ.പിയും അതിന്റെ ആശയപരമായ മാതൃസംഘടനയായ ആർ.എസ്.എസും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ആശയപരമായ യോജിപ്പിലും പ്രവർത്തനപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതമാണ്. ബി.ജെ.പി ഭരണവും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആർ.എസ്.എസ് ആശയപരമായ വിശുദ്ധിയും സംഘടനാപരമായ അച്ചടക്കവും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

2024-ന് ശേഷമുള്ള സമവാക്യ പുനഃസംഘടന

2024-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പിക്ക് കേവല ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാതെ 240 സീറ്റുകളിൽ ഒതുങ്ങുകയും സഖ്യകക്ഷി ഭരണത്തിലേക്ക് കടക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്തതോടെ, ആർ.എസ്.എസ് തങ്ങളുടെ ഇടപെടലുകളിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി.

പരസ്പര സമ്മതം, രാഷ്ട്രീയ വിനയം, താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരുടെ ശബ്ദം കേൾക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിക്കൊണ്ടുള്ള ആർ.എസ്.എസ് തലവൻ മോഹൻ ഭഗവതിന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ സംഘടനാപരമായ സന്തുലിതാവസ്ഥ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

സഖ്യകക്ഷി ഭരണത്തിലെ ബദൽ സാധ്യതകൾ

ആർ.എസ്.എസ് നേതൃത്വം കേന്ദ്ര അധികാരത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയെ മാറ്റി നിതിൻ ഗഡ്കരിയെയോ രാജ്‌നാഥ് സിംഗിനെയോ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ആലോചിക്കുന്നു എന്ന തരത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ വിശകലനങ്ങളും ചർച്ചകളും അടുത്തിടെ കൂടുതൽ സജീവമായിട്ടുണ്ട്.

നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ കേന്ദ്രീകൃത ഭരണശൈലിയും വ്യക്തികേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രീയവും സംഘടനാ സന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്ക് വെല്ലുവിളിയാണെന്ന തോന്നൽ മാതൃസംഘടനയിലെ ചില കോണുകളിൽ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ കരുതുന്നു.

സഖ്യകക്ഷി ഭരണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, മുന്നണി പങ്കാളികൾക്കും പാർട്ടി കേഡറുകൾക്കും കൂടുതൽ സ്വീകാര്യനായ ഒരു സമവായ നേതാവിലേക്ക് പദവി മാറ്റുന്നത് പാർട്ടിയുടെ ഭാവി സ്ഥിരതയ്ക്ക് ഗുണം ചെയ്യുമെന്ന കണക്കുകൂട്ടലുകളാണ് ഇത്തരം വിശകലനങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നത്.

ഗഡ്കരി, രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് എന്നിവരുടെ പ്രാധാന്യം

ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് നിതിൻ ഗഡ്കരിയുടെയും രാജ്‌നാഥ് സിംഗിന്റെയും സ്ഥാനങ്ങൾ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത്. 2009 മുതൽ 2013 വരെ ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷനായിരുന്ന ഗഡ്കരിക്ക് നാഗ്പൂരിലെ ആർ.എസ്.എസ് നേതൃത്വവുമായി നേരിട്ട് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്.

കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന രംഗത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച പ്രവർത്തനങ്ങളും "സംഘടനയാണ് പ്രധാനം" എന്ന നിലപാടും അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ അംഗീകാരം നൽകുന്നു. ഭരണരംഗത്തെ വികസന നേട്ടങ്ങളും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളുമായുള്ള നല്ല ബന്ധവും കാരണം, ഒരു ബദൽ സമവായ പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി ഗഡ്കരി എപ്പോഴും വീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, മുതിർന്ന മന്ത്രിയും മുൻ പാർട്ടി അധ്യക്ഷനുമായ രാജ്‌നാഥ് സിംഗിന് പാർലമെന്ററി പരിചയസമ്പത്തും സഖ്യകക്ഷികൾക്കിടയിലുള്ള വിശ്വാസ്യതയും വലിയ മുൻതൂക്കം നൽകുന്നു.

ആർ.എസ്.എസിന്റെ തന്ത്രപരമായ സമീപനം

എങ്കിലും, ഇത്തരമൊരു നേതൃമാറ്റം പരസ്യമായ പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലൂടെയോ ഉടനടിയുള്ള നടപടികളിലൂടെയോ ആർ.എസ്.എസ് അടിച്ചേൽപ്പിക്കാറില്ല. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ ആഭ്യന്തര ചർച്ചകളിലൂടെ സംഘടനാ സ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിച്ചും മോദിയുടെ ജനപ്രീതി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയും ഭാവിയിലെ നേതൃമാറ്റങ്ങൾക്ക് ഗഡ്കരിയെയോ രാജ്‌നാഥ് സിംഗിനെയോ സജ്ജരാക്കുക എന്ന തന്ത്രപരമായ സമീപനമാണ് ആർ.എസ്.എസ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.

"ഗുജറാത്ത് മോഡലും" മോദി-ഷാ നേതൃത്വത്തിന്റെ ദേശീയ ബ്രാൻഡിംഗും

ദേശീയ ബ്രാൻഡിംഗിന്റെ ആധാരം

നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും അമിത് ഷായുടെയും ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനത്തിനും പ്രതിച്ഛായ നിർമ്മിതിക്കും പ്രധാന അടിത്തറയായത് ഗുജറാത്തിലെ അവരുടെ ഭരണസാരഥ്യമായിരുന്നു. അതിവേഗ വ്യവസായ വികസനം, നിക്ഷേപ സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷം, മികച്ച അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കാര്യക്ഷമമായ ഭരണം എന്നിവ ഉയർത്തിക്കാട്ടി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട "ഗുജറാത്ത് മോഡൽ" മാതൃകയാണ് മോദിയെ ഒരു മികച്ച ഭരണാധികാരിയായും അമിത് ഷായെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രജ്ഞനായും ദേശീയതലത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയത്.

പ്രചാരണങ്ങളും പ്രാദേശിക ഭരണ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും

എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ട പൊതുചിത്രവും പ്രാദേശിക ഭരണ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും തമ്മിൽ വലിയ വിടവുണ്ടെന്ന വിമർശനാത്മക വിശകലനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരും മാധ്യമപ്രവർത്തകരും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.

മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ മയൂർ ജാനിയും അശോക് കുമാർ പാണ്ഡെയും തമ്മിലുള്ള ചർച്ചകളിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, വലിയ വൻകിട വികസന പദ്ധതികൾക്കും നഗര കേന്ദ്രീകൃത നിർമ്മാണങ്ങൾക്കും അപ്പുറം സാധാരണ ജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ, കർഷകരുടെ പ്രതിസന്ധികൾ, വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ മേഖലകളിലെ കുറവുകൾ, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, അഴിമതി തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ വികസന പ്രചാരണങ്ങൾക്കിടയിൽ വേണ്ടത്ര ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല എന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്.

മാധ്യമ സ്വാധീനവും ഭാവിയിലെ വെല്ലുവിളികളും

കൂടാതെ, സംസ്ഥാനത്തെ മാധ്യമങ്ങൾ വലിയ രീതിയിലുള്ള രാഷ്ട്രീയവും സ്ഥാപനപരവുമായ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ടെന്നും, ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ വിമർശന വാർത്തകൾക്ക് പൂർണ്ണമായ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നില്ലെന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. 

ഇത്തരത്തിൽ നിർമ്മിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്ന അനുകൂല അന്തരീക്ഷവും പരസ്യ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ അസാന്നിധ്യവും ജനങ്ങൾ പൂർണ്ണ തൃപ്തരാണെന്ന ധാരണ പുറംലോകത്ത് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ശക്തമായ പാർട്ടി സംവിധാനവും ഭരണകൂധ സ്വാധീനവും കാരണം പരസ്യമായി പ്രകടമാകാത്ത ജനരോഷം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും, ശക്തമായ ഒരു പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയോ സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ ബദലിന്റെയോ അസാന്നിധ്യമാണ് ബി.ജെ.പിയുടെ തുടർച്ചയായ വിജയങ്ങൾക്ക് ആധാരമെന്നും വിശകലനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

 ഗുജറാത്തിലെ ഈ ഭരണ-വികസന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ വസ്തുതാപരമായി ദേശീയതലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായാൽ, അത് മോദി-ഷാ നേതൃത്വത്തിന്റെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ബ്രാൻഡിനും പ്രതിച്ഛായയ്ക്കും കടുത്ത വെല്ലുവിളിയായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ഡിജിറ്റൽ പൊതുമണ്ഡലവും മെറ്റ (Meta) തർക്കങ്ങളും: വാട്സാപ്പിൽ നിന്ന് ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലേക്ക്

സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്രചാരണ തന്ത്രങ്ങൾ

ബി.ജെ.പിയുടെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ചയിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാനേജ്‌മെന്റിലും മെറ്റാ (Meta) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളായ വാട്സാപ്പ്, ഫെയ്‌സ്ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം എന്നിവ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2014, 2019 കാലഘട്ടങ്ങളിൽ വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലൂടെയുള്ള കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളും സന്ദേശവിനിമയങ്ങളുമാണ് ബി.ജെ.പിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറ വികസിപ്പിക്കാൻ പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിൽ, സമീപകാലത്ത് ഇത് ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലെയും ഫെയ്‌സ്ബുക്കിലെയും നേരിട്ടുള്ള വീഡിയോ സന്ദേശങ്ങളിലേക്കും റീലുകളിലേക്കും വഴിമാറി.

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വീഡിയോ തടയലും വിവാദവും

എന്നിരുന്നാലും, നീറ്റ്-യുജി ചോർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രാജ്യത്തുടനീളം ശക്തമായ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ ഒരു ഡിജിറ്റൽ വീഡിയോയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മെറ്റയും കേന്ദ്ര സർക്കാരും തമ്മിൽ വലിയ തർക്കങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു.

വിദ്യാർത്ഥികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി പോസ്റ്റ് ചെയ്ത പാതിരാ വീഡിയോ സന്ദേശം ഫെയ്‌സ്ബുക്കിലും ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലും കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുകയും ആഗോള റെക്കോർഡുകൾ ഭേദിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

എന്നാൽ, അതിനുശേഷമുള്ള വീഡിയോകളിൽ ചിലത് ഫെയ്‌സ്ബുക്കിൽ ഇന്ത്യയിലെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലഭ്യമാകാത്ത വിധം താൽക്കാലികമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

മെറ്റയുടെ വിശദീകരണവും കേന്ദ്ര ഐ.ടി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിലപാടും

"നിയമപരമായ അഭ്യർത്ഥനയുടെ" പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വീഡിയോ ലിങ്ക് തടഞ്ഞതെന്ന സന്ദേശം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ കാണിച്ചതിനെ തുടർന്ന്, സംഭവം വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. ഓട്ടോമേറ്റഡ് കണ്ടന്റ് ഫിൽട്ടറിംഗ് സിസ്റ്റത്തിലുണ്ടായ സാങ്കേതിക തകരാറുമൂലമാണ് (Glitch) വീഡിയോ നീക്കം ചെയ്തതെന്നും, തെറ്റ് മനസ്സിലാക്കി വീഡിയോ പുനഃസ്ഥാപിച്ചുവെന്നും മെറ്റ ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ, ബി.ജെ.പി നേതൃത്വവും കേന്ദ്ര ഐ.ടി മന്ത്രാലയവും (MeitY) മെറ്റയുടെ ഈ വിശദീകരണം തള്ളിക്കളഞ്ഞു.

ഐ.ടി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സമൻസും ഭാവി നയങ്ങളും

ആഗോളതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വൻകിട ടെക് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ സന്ദേശങ്ങൾ തടയാൻ ആരാണ് അധികാരം നൽകിയതെന്ന് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് ഐ.ടി മന്ത്രാലയം മെറ്റാ ഗ്ലോബൽ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജോയൽ കാപ്ലൻ, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം മേധാവി ആദം മോസ്സേരി എന്നിവർക്ക് നേരിട്ട് ഹാജരാകാൻ സമൻസ് അയച്ചു

. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് moderation ഉപകരണങ്ങളുടെ വീഴ്ചയായി ഇതിനെ കാണാനാവില്ലെന്നും, നിയമപരമായ നടപടികളിലേക്ക് കടക്കുമെന്നും കേന്ദ്രം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും യുവാക്കളുടെയും വൻ പിന്തുണയുള്ള ജനകീയ വിഷയങ്ങളിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ കമ്പനികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടുകളും, മുൻകാലങ്ങളിൽ ടിക് ടോക് നിരോധിച്ചതുപോലെ ഡിജിറ്റൽ നിയമങ്ങൾ കർശനമാക്കാനുള്ള കേന്ദ്ര ഭരണകൂടത്തിന്റെ നീക്കങ്ങളും വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.

സാമ്പത്തിക നയങ്ങളും കുത്തക വളർച്ചയും: ചെറുകിട കച്ചവടക്കാരുടെയും ഇടത്തരക്കാരുടെയും അതൃപ്തി

ബിസിനസ് രംഗത്തെ കുത്തകവൽക്കരണവും ചെറുകിടക്കാരുടെ ആശങ്കകളും

2014-ൽ ചെറുകിട വ്യവസായികളും ഇടത്തരക്കാരും ബി.ജെ.പി ഭരണകൂടത്തിന് വലിയ പിന്തുണ നൽകിയത് രാജ്യത്ത് കൂടുതൽ കച്ചവട സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷവും ആനുകൂല്യങ്ങളും ഉണ്ടാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലായിരുന്നു.

എന്നാൽ, പത്ത് വർഷത്തെ ഭരണം പിന്നിടുമ്പോൾ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളെ രാഷ്ട്രീയമായി പ്രതിരോധത്തിലാക്കാനും എം.പിമാരെയും എം.എൽ.എമാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കാനും ഭരണകൂടത്തിന് സാധിച്ചുവെങ്കിലും, സാമ്പത്തിക വളർച്ച ഏതാനും ചില വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് ലോബികളിലേക്ക് മാത്രമായി ചുരുങ്ങി എന്ന വിമർശനം ചെറുകിട കച്ചവടക്കാർക്കിടയിൽ ശക്തമായി ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. 

ചെറുകിട-ഇടത്തരം വ്യാപാരികൾ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധികളും ആഗോള കുത്തകകളുടെ കടന്നുവരവും അവരുടെ പരമ്പരാഗത വോട്ട് ബാങ്കിൽ അതൃപ്തി സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. വികസനത്തിന്റെ ഗുണം താഴെത്തട്ടിലുള്ള വ്യാപാരികളിലേക്ക് എത്തുന്നില്ലെന്നും ബിസിനസ്സ് മേഖലയിൽ ചില കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ കുത്തക സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു എന്നുമുള്ള തിരിച്ചറിവ് സാധാരണ കച്ചവടക്കാരെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായി ചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ഇടത്തരക്കാരുടെ സേവന പ്രതിസന്ധി: ഇൻഡിഗോ സംഭവം

അതോടൊപ്പം, വിമാന സർവീസുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവന മേഖലകളിൽ അനുഭവപ്പെട്ട തകർച്ച ഇടത്തരം യാത്രക്കാർക്കിടയിലും കടുത്ത പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമായി.

ഉദാഹരണത്തിന്, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാനക്കമ്പനിയായ ഇൻഡിഗോയിൽ (IndiGo) പൈലറ്റുമാരുടെ ഡ്യൂട്ടി സമയ നിയന്ത്രണ ചട്ടങ്ങളും മാനേജ്‌മെന്റ് വീഴ്ചകളും കാരണം 2,500-ലധികം സർവീസുകൾ റദ്ദാക്കപ്പെടുകയും ലക്ഷക്കണക്കിന് യാത്രക്കാർ വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുകയും ചെയ്ത സംഭവം വലിയ ജനരോഷമുയർത്തി.

പൈലറ്റുമാരുടെ തൊഴിൽ സുരക്ഷയും വിശ്രമ നിയമങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ വരുത്തിയ വീഴ്ചയും, വിമാന നിരക്കുകൾ കുത്തനെ ഉയർന്നതും സർക്കാരിന്റെയും വ്യോമയാന നിയന്ത്രണ ഏജൻസിയായ ഡി.ജി.സി.എയുടെയും (DGCA) വീഴ്ചയായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു.

വിപണിയിലെ കുത്തക ഭരണവും നയപരമായ തിരിച്ചടികളും

ഏതാനും ചില വൻകിട കമ്പനികൾക്ക് ഒരു മേഖലയിൽ മാത്രം കുത്തകയോ (Monopoly/Duopoly) നിയന്ത്രണമോ ലഭിക്കുമ്പോൾ സേവനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം കുറയുകയും നിരക്കുകൾ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഇൻഡിഗോ പ്രതിസന്ധിയെ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളും മാധ്യമങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.

സാധാരണക്കാരുടെയും ഇടത്തരക്കാരുടെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഇത്തരം സേവന പരാജയങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടുന്നുണ്ട്.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പുനഃസംഘടനയും വിഭാഗീയ ഭരണവും

2024-ലെ തിരിച്ചടിയും സ്വയംവിമർശനവും

ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ബി.ജെ.പിക്ക് ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ സംസ്ഥാനമാണ് ഉത്തർപ്രദേശ്. എന്നാൽ 2024-ലെ Лоക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സമാജ്‌വാദി പാർട്ടി - കോൺഗ്രസ് സഖ്യം സംസ്ഥാനത്തെ 80-ൽ 43 സീറ്റുകൾ നേടി മികച്ച വിജയം കൈവരിച്ചതോടെ ബി.ജെ.പിക്ക് അവിടെ തിരിച്ചടിയുണ്ടായി. ഇത് 2027-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുന്നോടിയായി പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ കടുത്ത സ്വയംവിമർശനത്തിന് വഴിവെച്ചു.

ഭരണവും സംഘടനയും തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അവലോകന യോഗത്തിൽ ഉപമുഖ്യമന്ത്രി കേശവ് പ്രസാദ് മൗര്യ നടത്തിയ "ഭരണത്തേക്കാൾ വലുതാണ് സംഘടന, സംഘടനയേക്കാൾ വലിയവനായി ആരും വളർന്നിട്ടില്ല" എന്ന പരസ്യ പ്രസ്താവന വലിയ ചർച്ചയായി മാറിയ ഒന്നാണ്.

സംസ്ഥാനത്തെ ഉദ്യോഗസ്ഥ വൃന്ദത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകൃത പ്രവർത്തനം പ്രാദേശിക പ്രവർത്തകരിൽ അതൃപ്തിയുണ്ടാക്കി എന്ന വിലയിരുത്തലാണ് മൗര്യയുടെ പ്രസ്താവനയ്ക്ക് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ, അമിതമായ ആത്മവിശ്വാസവും ഭരണഘടന മാറ്റുമെന്ന പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ വ്യാജ പ്രചാരണവുമാണ് തോൽവിക്ക് കാരണമെന്നായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ നിലപാട്.

2027-ലേക്കുള്ള മൂന്ന് തന്ത്രങ്ങൾ

2027-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുന്നോടിയായി പാർട്ടിയിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ആർ.എസ്.എസും ബി.ജെ.പി കേന്ദ്ര നേതൃത്വവും ഇടപെട്ട് മൂന്ന് പ്രധാന തന്ത്രങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചു:

• പ്രവർത്തകരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കൽ: ജില്ലാതല പാർട്ടി ഭാരവാഹികളും പ്രാദേശിക ഭരണകൂടവും തമ്മിൽ മെച്ചപ്പെട്ട ആശയവിനിമയം ഉറപ്പാക്കുക.
• സാമൂഹിക സഖ്യം പുനഃസൃഷ്ടിക്കൽ: യാദവേതര ഒ.ബി.സി, ജാതവേതര ദളിത് വിഭാഗങ്ങളെ വീണ്ടും പാർട്ടിയോട് അടുപ്പിക്കാനായി ക്ഷേമ പദ്ധതികൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക.
• ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള നേതൃത്വം: യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ ശക്തമായ ഭരണ പ്രതിച്ഛായയും കേശവ് പ്രസാദ് മൗര്യ, സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ ഭൂപേന്ദ്ര സിംഗ് ചൗധരി എന്നിവരുടെ സംഘടനാ സ്വാധീനവും ഒന്നിച്ച് ഉപയോഗിക്കുക.

2026-ലെ നീറ്റ് പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പ് പ്രക്ഷോഭവും രാഷ്ട്രീയ পরিണാമങ്ങളും

നീറ്റ് ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയും സി.ബി.ഐ അന്വേഷണവും

2026 മധ്യത്തോടെ, ദേശീയ മത്സരപരീക്ഷകളിലെ ക്രമക്കേടുകൾ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് വലിയ വെല്ലുവിളി ഉയർത്തി. 22.7 ലക്ഷത്തിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളെ ബാധിച്ച നീറ്റ്-യുജി (NEET-UG) പരീക്ഷാ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.

2026 മേയ് 3-ന് നടന്ന നീറ്റ് പരീക്ഷയുടെ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർന്നതായി അന്വേഷണത്തിൽ കണ്ടെത്തുകയും മെയ് 12-ന് നാഷണൽ ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജൻസി (NTA) പരീക്ഷ റദ്ദാക്കി കേസ് സി.ബി.ഐക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ലാത്തൂരിലെ ഡോ. മനോജ് ശിരൂരെ, പൂനെയിലെ ഭൗതികശാസ്ത്ര അധ്യാപകൻ തേജ് ഹർഷാദ്കുമാർ ഷാ എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ളവർ അറസ്റ്റിലായി.

ജന്തർ മന്തർ സമരം, സി.ജെ.പി, സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധം

ഈ വിഷയത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഭാവിയും സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധവും നയിച്ചത് ബോസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ബിരുദധാരിയായ അഭിജിത് ദിപ്കെ, അശുതോഷ് റങ്ക, സൗരവ് ദാസ് എന്നിവർ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) ആയിരുന്നു.

ജൂൺ 20 മുതൽ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിൽ സി.ജെ.പി പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ ഉടനടിയുള്ള രാജി, കേസുകൾ പിൻവലിക്കൽ, ജീവനൊടുക്കിയ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ. സാംസ്കാരിക-സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ സോനം വാംഗ്ചുക് ഈ സമരത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് 26 ദിവസം നീണ്ട നിരാഹാര സമരം നടത്തിയതോടെ പ്രക്ഷോഭം രാജ്യശ്രദ്ധ നേടി.

ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവവും പ്ലാറ്റ്‌ഫോം തർക്കങ്ങളും

വിദ്യാർത്ഥി സമരം കത്തിപ്പടർന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി പ്രധാനമന്ത്രി മോദി യുവാക്കളിലേക്ക് നേരിട്ടെത്താൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ മെറ്റ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

പാതിരാത്രിയിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്ത പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീൽ 30 കോടിയിലധികം പേർ കാണുകയും ആഗോള റെക്കോർഡ് സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ തുടർന്നുണ്ടായ ചില വീഡിയോകൾ മെറ്റയുടെ തകരാർ കാരണം നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുകയും തടയപ്പെടുകയും ചെയ്തത് കേന്ദ്ര സർക്കാരും മെറ്റയും തമ്മിലുള്ള കേസിനും സമൻസിനും വഴിതുറന്നു.

സമഗ്ര വികസന വിശകലനവും നയപരമായ തിരിച്ചടികളും

പരീക്ഷാ നടത്തിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളിലെ ഈ തകർച്ച കേവലം ഒരു പരീക്ഷയുടെ പരാജയം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ-വികസന മാതൃകയുടെ വിശ്വാസ്യതയെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്ത സംഭവമായിരുന്നു. തൊഴിലില്ലായ്മയും വികസന ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ അസമത്വവും മൂലം അതൃപ്തിയിലായിരുന്ന യുവാക്കൾക്കിടയിൽ പരീക്ഷാ ചോർച്ച വലിയ രോഷമുണ്ടാക്കി.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനൊപ്പം യുവതലമുറയുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും സുതാര്യമായ ഭരണസംവിധാനങ്ങളും ഉറപ്പാക്കിയാൽ മാത്രമേ വികസനം സമഗ്രമാകൂ എന്ന തിരിച്ചറിവ് ഈ പ്രക്ഷോഭം ഭരണകൂടത്തിന് നൽകി.

പാർലമെന്ററി സംവാദങ്ങളും പ്രതിപക്ഷ പ്രത്യാക്രമണങ്ങളും: രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെയും പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധിയുടെയും പ്രസംഗങ്ങൾ

ലോക്‌സഭയിലെ ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച സംവാദവും പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധിയുടെ ആക്രമണവും

നീറ്റ് പരീക്ഷാ ചോർച്ചയും അതിനെത്തുടർന്ന് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ ഭരണകൂടം നടത്തിയ പോലീസ് നടപടികളും പാർലമെന്റിൽ അതിരൂക്ഷമായ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. പരീക്ഷാ തട്ടിപ്പ് തടയൽ ഭേദഗതി ബില്ലിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദത്തിൽ കോൺഗ്രസ് എം.പി പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധി കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ അതിശക്തമായ ആക്രമണമാണ് അഴിച്ചുവിട്ടത്.

സമരം ചെയ്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നേരെ ലാത്തിച്ചാർജ്ജ് നടത്താനും, കണ്ണീർവാതകവും വാട്ടർ പീരങ്കികളും പെല്ലറ്റ് ഗണ്ണുകളും ഉപയോഗിക്കാനും ഉത്തരവിട്ടത് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയാണോ അതോ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷായാണോ എന്ന് അവർ പരസ്യമായി ചോദിച്ചു. രാജ്യത്തെ യുവാക്കളുടെ സ്വപ്നങ്ങളാണ് സർക്കാർ കവർന്നതെന്നും, വിദ്യാർത്ഥികളെ ഭീകരവാദികളെപ്പോലെയാണ് കേന്ദ്ര ഭരണകൂടം നേരിട്ടതെന്നും പ്രിയങ്ക കുറ്റപ്പെടുത്തി.

"ക്യാമറയുടെ ആങ്കിളല്ല, ഹൃദയത്തിന്റെ ആങ്കിളാണ് മാറ്റേണ്ടത്"

വിദ്യാർത്ഥികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീലുകൾ പോസ്റ്റ് ചെയ്തതിനെ പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധി രൂക്ഷമായ പരിഹാസത്തോടെ നേരിട്ടു. "യുവതലമുറയുടെ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി മാറ്റേണ്ടത് ക്യാമറയുടെ ആങ്കിളല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം ഹൃദയത്തിന്റെ ആങ്കിളാണ്" എന്ന് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധി പറഞ്ഞപ്പോൾ ലോക്‌സഭ ഒന്നടങ്കം ചിരിയോടെയും കയ്യടികളോടെയുമാണ് അതിനെ സ്വീകരിച്ചത്.

കൂടാതെ, വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കരണ ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സിൽ ഐ.ഐ.ടി മദ്രാസ് ഡയറക്ടറെ ഉൾപ്പെടുത്തിയതിനെ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് ആർ.എസ്.എസ് പ്രചാരകരെയും 'ഗോമൂത്ര വിദഗ്ധരെയും' കൊണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം നികത്തുകയാണെന്ന് അവർ ആരോപിച്ചതും സഭയിൽ കടുത്ത വാഗ്വാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.

രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ അമിത് ഷാ വിമർശനവും ലോക്‌സഭാ ബഹളവും

ലോക്‌സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയും കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷായ്ക്കും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്കുമെതിരെ കടുത്ത ഭാഷയിലാണ് ആഞ്ഞടിച്ചത്. പ്രക്ഷോഭകർക്ക് നേരെ വടികളും പെല്ലറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ച് അടിച്ചമർത്താൻ ഉത്തരവിട്ട കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തരമന്ത്രി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ രോഷം ഭയന്ന് പാർലമെന്റിനെ നേരിടാൻ മടിക്കുകയാണെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി വിമർശിച്ചു.

"അടുത്ത വിക്കറ്റ് അമിത് ഷാന്റേതാണ്" എന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി പറഞ്ഞത് പ്രതിപക്ഷ നിരകളിൽ വലിയ ആവേശമുണ്ടാക്കുകയും ഭരണപക്ഷത്തെ ചൊടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മോദിയുടെ നയങ്ങളെയും ഭരണ പരാജയങ്ങളെയും കണ്ണടച്ച് പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഭരണപക്ഷ അംഗങ്ങളുടെ നിലപാടുകളെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചപ്പോൾ സഭയിൽ വലിയ ബഹളവും വാക്കേറ്റവുമുണ്ടായി. താൻ 20 വർഷം കൊണ്ട് സഭയിൽ ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച കാര്യം പ്രിയങ്ക അഞ്ച് മിനിറ്റ് കൊണ്ട് നിർവ്വഹിച്ചുവെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി തമാശയായി പറഞ്ഞത് സഭയിലെ അന്തരീക്ഷം കൂടുതൽ ലഘൂകരിച്ചു.

പാർട്ടിയുടെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയ സന്തുലിതാവസ്ഥ

കഴിഞ്ഞ അഞ്ചു വർഷത്തെ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, കേന്ദ്രീകൃതമായ നേതൃത്വവും സംഘടനാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങളും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്.

മോദി-ഷാ നേതൃത്വം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങളിലും കേന്ദ്ര ഭരണത്തിലും വ്യക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുമ്പോഴും, ഗുജറാത്ത് മോഡലിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള വിമർശനങ്ങളും ഉത്തർപ്രദേശ് പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അനുഭവങ്ങളും പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ പ്രാദേശിക സമവായത്തിന്റെയും പ്രതിച്ഛായ പരിപാലനത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

75 വയസ്സ് വിരമിക്കൽ നിബന്ധനയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങൾക്ക് വ്യക്തത വരുത്തിക്കൊണ്ടും മുതിർന്ന നേതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള "ആശയവിനിമയ വിടവുകൾ" എന്ന പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് വസ്തുതാപരമായ മറുപടി നൽകിക്കൊണ്ടും നേതൃത്വം രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുന്നു.

ചെറുകിട വ്യാപാരികളുടെ അതൃപ്തിയും ഇൻഡിഗോ പൈലറ്റ് ചട്ട പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിച്ച സേവന പരാജയങ്ങളും മെറ്റയുമായുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയ തർക്കങ്ങളും വരുംനാളുകളിൽ നിർണ്ണായക രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയാകും. കൂടാതെ, ആർ.എസ്.എസുമായുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയും നിതിൻ ഗഡ്കരി, രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് തുടങ്ങിയ നേതാക്കളുടെ സാന്നിധ്യവും പാർട്ടിക്ക് സംഘടനാപരമായ കരുത്ത് നൽകുന്നു.

ഒടുവിൽ, നീറ്റ് പരീക്ഷാ ചോർച്ചയെത്തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിക്കും പരീക്ഷാ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കും വഴിതുറന്ന സംഭവങ്ങളും, ലോക്‌സഭയിൽ പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധിയും രാഹുൽ ഗാന്ധിയും നടത്തിയ അതിരൂക്ഷമായ പ്രതിപക്ഷ പ്രത്യാക്രമണങ്ങളും, ജനകീയ വിഷയങ്ങളിൽ ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ശക്തമായ പാർലമെന്ററി ചോദ്യം ചെയ്യലുകളുടെ തെളിവാണ്

നായർസാബ് : ദൽഹി വായന