ഇൻഡ്യൻ രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ പരിണാമം: പ്രതിരോധത്തിൽ നിന്ന് ആഗോള തലത്തിലേക്ക്
ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ചരിത്രം പെട്ടെന്നുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളുടെ കഥയല്ല. മറിച്ച് ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലെയും ഭരണാധികാരികളുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങളും, രാജ്യത്തെ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളും, മുതലാളിത്തത്തോട് ഭരണകൂടം പുലർത്തിയ സമീപനങ്ങളും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത് മുന്നോട്ടുനയിച്ച ഒരു നീണ്ട യാത്രയാണ്.
ഈ യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രശസ്തമായ ഒരു നിരീക്ഷണം ഇങ്ങനെയാണ്: നെഹ്‌റുവും ഇന്ദിരയും ഇന്ത്യയെ ഒരിഞ്ച് ഒരിഞ്ചായി മുന്നോട്ട് നയിച്ചു; മൻമോഹൻ സിംഗ് അതിന് വേഗത കൂട്ടി; മോദി അദാനിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അതിനെ 360 ഡിഗ്രി തിരിച്ചു.
ഒരു ആക്ഷേപഹാസ്യ വരി മാത്രമായി ഇതിനെ കാണേണ്ടതില്ല. ഓരോ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാലത്തും ഭരണകൂടവും സ്വകാര്യ മൂലധനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ മാറ്റപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമാണിത്.
തുടക്കവും അടിത്തറയും: നെഹ്‌റുവിന്റെയും ഇന്ദിരയുടെയും കാലഘട്ടം
1947-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ സാക്ഷരത ഇരുപത് ശതമാനത്തിൽ താഴെയായിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യവും ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും രാജ്യം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങിയ കാലത്ത് വൻകിട പദ്ധതികൾ ഏറ്റെടുക്കാൻ സ്വകാര്യ മുതലാളിമാർക്ക് പ്രാപ്തിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ ഘട്ടത്തിൽ നെഹ്‌റു നടപ്പിലാക്കിയത് സർക്കാരിന് പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണമുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് വികസന മാതൃകയാണ്.
ബിലായ്, റൂർക്കല, ദുർഗാപൂർ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകളും ഭക്രനംഗൽ പോലുള്ള ഭീമൻ ഡാമുകളും നിർമ്മിച്ച് ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് നെഹ്‌റു അടിത്തറയിട്ടു. സാങ്കേതിക രംഗത്ത് ലോകോത്തര നിലവാരം പുലർത്താൻ ഐ.ഐ.ടി, ഐ.ഐ.എം, ഐ.എസ്.ആർ.ഒ തുടങ്ങിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു.
വിഭവങ്ങളുടെ കുറവ് മൂലം വളർച്ച വളരെ മന്ദഗതിയിലായിരുന്നുവെങ്കിലും അടിത്തറയില്ലാത്ത ഒരു രാജ്യത്തെ പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തിയെടുക്കാൻ ഈ മന്ദഗതിയിലുള്ള ഓട്ടം അനിവാര്യമായിരുന്നു.
ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കാലഘട്ടം കടുത്ത ദേശീയതയുടെയും കേന്ദ്രീകൃത തീരുമാനങ്ങളുടെയും കാലമായിരുന്നു.വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ധാന്യം ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഇന്ത്യയെ ഭക്ഷ്യസ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഇന്ദിരയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു.
വൻകിടക്കാരുടെ കയ്യിലിരുന്ന ബാങ്കുകൾ പിടിച്ചെടുത്ത് ഗ്രാമീണ മേഖലയിലേക്കും കർഷകരിലേക്കും വായ്പകൾ എത്തിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനൊപ്പം വ്യവസായങ്ങൾ തുടങ്ങാനും നടത്താനും കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങൾ അഥവാ ലൈസൻസ് രാജ് ഏർപ്പെടുത്തിയത് രാജ്യത്തെ സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ വളർച്ചയെ തളർത്തി.
പരിഷ്കരണങ്ങളുടെ വേഗത: മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ കാലഘട്ടം
1991-ൽ ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനാണയ ശേഖരം വെറും രണ്ടു ആഴ്ചത്തെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി ചുരുങ്ങി. ഈ വൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ മറികടക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി പി.വി. നരസിംഹറാവുവും ധനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിംഗും ചേർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ വിപണിയെ ലോകത്തിനായി തുറന്നുകൊടുത്തു.
ലൈസൻസ് രാജ് അവസാനിപ്പിച്ചതോടെ വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ മേഖലയിൽ ലോകത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമായി ഇന്ത്യ മാറി. ഇതോടെ ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചാ നിരക്ക് എട്ട് മുതൽ ഒൻപത് ശതമാനം വരെയായി കുതിച്ചുയർന്നു.
സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കുതിച്ചപ്പോൾ തന്നെ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി, വിവരാവകാശ നിയമം എന്നിവയിലൂടെ സാധാരണക്കാരന് നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കാൻ യു.പി.എ ഭരണകൂടത്തിന് സാധിച്ചു.
വളർച്ച വേഗത്തിലായെങ്കിലും സ്വാഭാവിക വിഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിൽ സുതാര്യതക്കുറവ് പ്രകടമായി. ജി സ്പെക്ട്രം, കൽക്കരി ബ്ലോക്ക് അനുവദിക്കൽ തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങളിൽ ഭരണകൂടവും കോർപ്പറേറ്റുകളും തമ്മിലുള്ള അനാവശ്യ ബന്ധം ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് ഒടുവിൽ നയരൂപീകരണങ്ങളെ തളർത്തുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിച്ചു.
മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണവും 2009-ലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും
മൻമോഹൻ സിംഗ് എന്ന സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ കഴിവ് 1991-ലെ ഉദാരവൽക്കരണത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. 2008–2009 കാലഘട്ടത്തിൽ ആഗോള തലത്തിലുണ്ടായ കടുത്ത സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തെ ഇന്ത്യ നേരിട്ട രീതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണത്തിന് തെളിവാണ്.
അമേരിക്കയിലെയും യൂറോപ്പിലെയും ബാങ്കിംഗ് മേഖലകൾ തകർന്നടിഞ്ഞപ്പോൾ ലോകത്തെമ്പാടും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായി. എന്നാൽ മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യ ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക ഉത്തേജന പാക്കേജുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദന മേഖലയെയും തൊഴിലുറപ്പ് പോലുള്ള പദ്ധതികളിലൂടെ ഗ്രാമീണ ജനങ്ങളുടെ വാങ്ങൽ ശേഷിയെയും സംരക്ഷിച്ചു നിർത്തി.
ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയർന്നപ്പോൾ പെട്രോൾ വില വർദ്ധിപ്പിച്ചതും സബ്‌സിഡികൾ കൃത്യമായി നിയന്ത്രിച്ചതും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചുവെങ്കിലും രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത തകരാതിരിക്കാൻ അത് അനിവാര്യമായിരുന്നു.
കടുത്ത സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിലും ഇന്ത്യ എട്ട് ശതമാനത്തിലധികം വളർച്ച നേടി ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് പല വികസിത രാജ്യങ്ങളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളെ മറികടക്കാൻ മൻമോഹൻ സിംഗ് നടപ്പിലാക്കിയ ഈ ആഭ്യന്തര ഉത്തേജന മാതൃക പിന്തുടരുകയാണുണ്ടായത്.
360 ഡിഗ്രി മാറ്റം: നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും അദാനിയുടെയും കാലഘട്ടം
2014-ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ നരേന്ദ്ര മോദി ഭരണകൂടം അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിലും ഡിജിറ്റൽ രംഗത്തും വൻ കുതിച്ചുചാട്ടമാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. യു.പി.ഐ, ആധാർ, ജൻധൻ അക്കൗണ്ട് എന്നിവ വഴി ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ടെത്തിച്ചു.
ദേശീയപാതകൾ, വന്ദേ ഭാരത് ട്രെയിനുകൾ,തുറമുഖങ്ങൾ, എയർപോർട്ടുകൾ എന്നിവയുടെ വികസനം വളരെ വേഗത്തിലാക്കുകയും രാജ്യവ്യാപകമായി ഏകീകൃത നികുതി വ്യവസ്ഥ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്നത്തെ സാമ്പത്തിക മാതൃകയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ചില പ്രത്യേക വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യമാണ്. അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ വളർച്ച ഇതിന്റെ പ്രകടമായ ഉദാഹരണമാണ്.
തുറമുഖങ്ങൾ,എയർപോർട്ടുകൾ, ഊർജ്ജ മേഖല, ഹരിത ഊർജ്ജ പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ തന്ത്രപ്രധാനമായ മേഖലകൾ ഒരു പ്രത്യേക വ്യവസായ ഗ്രൂപ്പിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. ദക്ഷിണ കൊറിയൻ മാതൃകയിൽ വൻകിട പദ്ധതികൾ വളരെ പെട്ടെന്ന് പൂർത്തിയാക്കാൻ ഈ മാതൃക സഹായിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിപണിയിൽ ചെറുകിട സംരംഭകർക്ക് മത്സരിക്കാനുള്ള അവസരം കുറയുന്നു എന്ന വിമർശനം ഉയരുന്നുണ്ട്.
ഇന്ന് രാജ്യം മുഴുവൻ ഒരു പേരിന് പിന്നാലെ: സൂക്ഷിക്കുക!
ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ഭൂപടം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ പ്രകടമാകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആശങ്ക രാജ്യത്തെ സമ്പത്തും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഏതാനും ചില കോർപ്പറേറ്റ് കൈകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നു എന്നതാണ്.മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇന്ന് രാജ്യം മുഴുവൻ ഒരു മാത്രയിൽ ഒതുങ്ങുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങുന്നത്.
അദാനി പോലുള്ള വൻകിട ഗ്രൂപ്പുകൾ രാജ്യത്തിന്റെ തുറമുഖങ്ങളും വിമാനത്താവളങ്ങളും ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളും മുതൽ മാധ്യമങ്ങൾ വരെ തങ്ങളുടെ വരുതിയിലാക്കുമ്പോൾ, അത് സ്വതന്ത്ര വിപണിക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.
ഇത്തരം കുത്തകവൽക്കരണം ഒരു വ്യക്തിയുടെയോ ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനിയുടെയോ വളർച്ചയ്ക്ക് അപ്പുറം രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങളെയും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വത്തെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കും
വിപണിയിൽ ആരോഗ്യകരമായ മത്സരമില്ലാതെ വരുമ്പോൾ അതിന്റെ ആഘാതം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്നത് സാധാരണ ജനങ്ങളാണ്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഒത്താശയോടെ നടക്കുന്ന ഇത്തരം സമ്പത്ത് കേന്ദ്രീകരണം വരുംകാലങ്ങളിൽ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം എന്നത് നാം ഗൗരവമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.
കോർപ്പറേറ്റ് കുത്തകവൽക്കരണം: സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും സാധാരണക്കാരിലും ചെലുത്തുന്ന ആഘാതങ്ങൾ
രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ അതിവേഗം വളരുന്നു എന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, അതിന്റെ നിയന്ത്രണം ചുരുക്കം ചില വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ കൈകളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നത് ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിൽ വലിയ ആശങ്കകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിപണിയിൽ ആരോഗ്യകരമായ മത്സരം ഇല്ലാതാകുന്നതും, സമ്പത്ത് ഒരു വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്നതും സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നു.ഏതാനും ചില വലിയ കമ്പനികൾ മാത്രം കുത്തക സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും വില നിശ്ചയിക്കാനുള്ള അധികാരം പൂർണ്ണമായും അവരുടെ കൈയിലാകുകയും, ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉയർന്ന വില നൽകേണ്ടി വരികയും ചെയ്യുന്നു.
കൂടാതെ, വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾ വലിയ തോതിലുള്ള മൂലധനവുമായി ചില്ലറ വ്യാപാര മേഖലയിലേക്കും കാർഷിക വിപണിയിലേക്കും കടന്നുവരുമ്പോൾ, പ്രാദേശികമായി തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുകിട വ്യാപാരികളും നാടൻ കച്ചവടക്കാരും പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയാതെ പൂട്ടുകെട്ടേണ്ടി വരുന്നു.
ഇത് രാജ്യത്ത് തൊഴിലില്ലായ്മ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും ഓട്ടോമേഷനും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാമ്പത്തിക കുത്തകവൽക്കരണം രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തെയും നയരൂപീകരണങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ സ്ഥിതി കൂടുതൽ ഗുരുതരമാകുകയും,സമ്പന്നർ കൂടുതൽ സമ്പന്നരാവുകയും പാവപ്പെട്ടവർ കൂടുതൽ ദരിദ്രരാവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് രാജ്യം എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജനം ചിന്തിച്ചു വോട്ട് ചെയ്താൽ സൂക്ഷിക്കേണ്ട
ഇന്ത്യയുടെ എഴുപത് വർഷത്തെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ ഭരണകൂടം കാലത്തിനനുസരിച്ച് മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട് എന്ന് കാണാം. നെഹ്‌റുവും ഇന്ദിരയും ചേർന്ന് യാതൊന്നുമില്ലാതിരുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഒരിഞ്ചൊരിഞ്ചായി അടിത്തറയിട്ടു.
മൻമോഹൻ സിംഗ് അതിന് ആഗോള വിപണിയുടെ ചിറകുകൾ നൽകി വേഗത കൂട്ടുകയും ലോക സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. നരേന്ദ്ര മോദി അത് പൂർണ്ണമായും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലേക്കും വൻകിട കോർപ്പറേറ്റ് കേന്ദ്രീകൃത മാതൃകയിലേക്കും വഴിതിരിച്ചുവിട്ടു.
വരുംകാലങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നോട്ട് പോകണമെങ്കിൽ ഈ മാതൃകകളുടെ നല്ല വശങ്ങൾ സമന്വയിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നെഹ്‌റുവിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണവും, ഇന്ദിരയുടെ ദരിദ്രജനവിഭാഗങ്ങളോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും, മൻമോഹന്റെ വിപണി പരിഷ്കരണങ്ങളും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വവും, ഇതോടൊപ്പം നിയന്ത്രിതമായ കോർപ്പറേറ്റ് മത്സരവും ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
Dr SUNNY : Delhi VAYANA
