പാചകവാതകം കാത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയെ “ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്” ചെയ്യുന്നത് ആരാണ്?

ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ് എന്നത് ഒരാൾ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തന്നെ നിഷേധിച്ച്, ആ വ്യക്തിയെ സ്വന്തം അനുഭവത്തെയും ബോധ്യത്തെയും സംശയത്തിലാക്കുന്ന മനശാസ്ത്രപരമായ തന്ത്രമാണ്. ജനങ്ങൾ വിലക്കയറ്റം, ക്ഷാമം, അനീതി എന്നിവ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ അധികാരം അതൊന്നുമില്ലെന്ന് ആവർത്തിച്ചാൽ, അത് വെറും നിഷേധമല്ല; ജനങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മായ്ച്ചുകളയാനുള്ള ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങാണ്.

അടുക്കളയിലെ തീ അണയുമ്പോൾ തുടങ്ങുന്ന രാഷ്ട്രീയം

രാവിലെ ആറുമണി. മുംബൈയിലെ ഒരു ചാളിന്റെ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിൽ പാചകവാതക ഏജൻസിക്കു മുന്നിൽ നീണ്ട നിര. കൈയിൽ ബുക്കിംഗ് നമ്പർ, മുഖത്ത് ക്ഷീണം, മനസ്സിൽ ഒരേയൊരു ആശങ്ക — ഇന്ന് സിലിണ്ടർ കിട്ടുമോ?

ഇന്നലെ രാത്രി വീട്ടിലെ സിലിണ്ടർ തീർന്നു. കുട്ടികൾക്ക് ചായയില്ല. പ്രഭാതഭക്ഷണമില്ല. ഉച്ചയ്ക്ക് എന്ത് പാകം ചെയ്യണമെന്നറിയില്ല. നിരയിൽ നിൽക്കുന്ന ലക്ഷ്മി പോലുള്ള ആയിരങ്ങൾക്കും ലക്ഷങ്ങൾക്കും ഇന്ന് പാചകവാതകം ഒരു സാധാരണ ഉപഭോക്തൃവസ്തുവല്ല; അത് ഒരു വീട്ടിന്റെ ശ്വാസമാണ്.

ഡൽഹിയുടെ ഇടുങ്ങിയ വഴികളിൽ നിന്ന് കേരളത്തിന്റെ തീരഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും, രാജസ്ഥാനിലെ വരണ്ട ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് മുംബൈയിലെ ചാളുകളിലേക്കും, പാചകവാതക സിലിണ്ടറിനായുള്ള കാത്തിരിപ്പ് സാധാരണക്കാരന്റെ പുതിയ ദുരിതഭാഷയായി മാറുകയാണ്.

ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം ഒന്നും ജനങ്ങളുടെ അനുഭവം മറ്റൊന്നും

സർക്കാരിന്റെ ഭാഷയിൽ ഇതെല്ലാം “താൽക്കാലിക വിതരണ പ്രശ്നം” മാത്രമാണ്. ചിലപ്പോൾ ആഗോള വിപണിയാണ് കാരണം. ചിലപ്പോൾ യുദ്ധം. ചിലപ്പോൾ ഇറക്കുമതി സമ്മർദ്ദം. ചിലപ്പോൾ വിതരണത്തിലെ ചെറിയ തടസ്സങ്ങൾ.

പക്ഷേ ജനങ്ങളുടെ ചോദ്യം അത്ര സങ്കീർണ്ണമല്ല.

ക്ഷാമമില്ലെങ്കിൽ നിരകൾ എന്തിന്? വില നിയന്ത്രണത്തിലാണെങ്കിൽ കറുത്ത വിപണിയിൽ സിലിണ്ടറുകൾ അധിക വിലയ്ക്ക് കിട്ടുന്നത് എങ്ങനെ? ഏജൻസിയിൽ സ്റ്റോക്ക് ഇല്ലെന്ന് പറയുമ്പോൾ പണം കൂടുതൽ കൊടുത്താൽ സിലിണ്ടർ ലഭിക്കുന്നത് ഏത് സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്?

ഇവ വെറും രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങളല്ല. അടുക്കളയിൽ തീ കത്തിക്കാനായി കാത്തുനിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതചോദ്യങ്ങളാണ്.

കറുത്ത വിപണി: ക്ഷാമത്തിന്റെ മറവിലെ വ്യാപാരം

ഔദ്യോഗിക വിലയിൽ സിലിണ്ടർ കിട്ടാൻ സാധാരണക്കാരൻ ദിവസങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ, കറുത്ത വിപണിയിൽ അതേ സിലിണ്ടർ പല സ്ഥലങ്ങളിലും അമിതവിലയ്ക്ക് വിൽക്കപ്പെടുന്നതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയരുന്നു. ക്ഷാമം യഥാർത്ഥമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നതാണോ എന്ന സംശയം ഇവിടെ നിന്നാണ് തുടങ്ങുന്നത്.

വിതരണ ശൃംഖലയിൽ എവിടെയോ ചോർച്ചയുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമാണ്. ഗൃഹോപയോഗ സിലിണ്ടറുകൾ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി തിരിച്ചു വിടപ്പെടുന്നുണ്ടോ? ചില ഡീലർമാരും ഇടനിലക്കാരും കൃത്രിമ ക്ഷാമം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടോ? ബുക്കിംഗ് സംവിധാനത്തിലും ഡെലിവറി സംവിധാനത്തിലും സുതാര്യത ഇല്ലാത്തതിന്റെ ലാഭം ആരാണ് കൊയ്യുന്നത്?

ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ്: ക്ഷാമം ഉണ്ടായാലും അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാരം ചുമക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരനാണ്. ലാഭം കൊയ്യുന്നത് മറ്റാരോ ആണ്.

“ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്”: ജനങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന രീതി

ഇവിടെയാണ് “ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്” എന്ന വാക്ക് പ്രസക്തമാകുന്നത്.

ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ് എന്നത് ഒരാൾ അനുഭവിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തന്നെ നിഷേധിച്ച്, ആ വ്യക്തിയെ സ്വന്തം അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് സംശയത്തിലാക്കുന്ന തന്ത്രമാണ്.

ജനങ്ങൾ പറയുന്നു: സിലിണ്ടർ കിട്ടുന്നില്ല. അധികാരം പറയുന്നു: ക്ഷാമമില്ല.

ജനങ്ങൾ പറയുന്നു: വില കൂടുന്നു. അധികാരം പറയുന്നു: എല്ലാം നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.

ജനങ്ങൾ പറയുന്നു: കറുത്ത വിപണി വളരുന്നു. അധികാരം പറയുന്നു: ഇതെല്ലാം അപവാദം.

ഇത് വെറും ഭരണപരമായ ഭാഷയല്ല. ജനങ്ങളുടെ വേദനയെ ചെറുതാക്കി കാണിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ശൈലിയാണ്. വിശപ്പിനെ “പ്രചാരണം” എന്നും, ക്ഷാമത്തെ “അപവാദം” എന്നും, വിലക്കയറ്റത്തെ “ആഗോള സാഹചര്യം” എന്നും പറഞ്ഞ് സാധാരണക്കാരന്റെ കോപം വഴിതിരിച്ചുവിടുമ്പോൾ അതാണ് യഥാർത്ഥ ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്.

ജുംലയും ജുഗാഡും കഴിഞ്ഞ് പുതിയ വാക്ക്

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന് “ജുംല” പുതുമയല്ല. വലിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ നൽകി പിന്നീട് അവ വായുവിൽ കലരുന്ന കല ഇന്ത്യൻ ജനത പലവട്ടം കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

“ജുഗാഡ്” എന്നും നമുക്ക് പരിചിതമാണ്. അടിസ്ഥാനപ്രശ്നം പരിഹരിക്കാതെ, താൽക്കാലികമായി എന്തെങ്കിലും ഒട്ടിച്ചേർത്ത് കാര്യങ്ങൾ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്ന ശൈലി.

ഇപ്പോൾ ഇതിലേക്കാണ് ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ് കൂടി ചേർന്നിരിക്കുന്നത്. യാഥാർത്ഥ്യം ജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതിനെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണവും ടെലിവിഷൻ വാദങ്ങളും സോഷ്യൽ മീഡിയ പോരുകളും ഉപയോഗിച്ച് മങ്ങലേൽപ്പിക്കുന്നു.

അടുക്കളയിൽ തീ അണയുമ്പോഴും ജനങ്ങളോട് പറയുന്നത്: “നിങ്ങൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കുകയാണ്.”

സബ്സിഡി ആരെ രക്ഷിക്കുന്നു?

പാചകവാതക സബ്സിഡി എന്നത് ദരിദ്രരെയും ഇടത്തരം കുടുംബങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കാനാണ്. പക്ഷേ വിതരണത്തിൽ ചോർച്ചയുണ്ടെങ്കിൽ, സബ്സിഡിയുടെ യഥാർത്ഥ ഗുണഭോക്താവ് ജനങ്ങളല്ല; ഇടനിലക്കാരായിരിക്കും.

സർക്കാർ കണക്കുകളിലും ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനകളിലും വ്യാജ കണക്ഷനുകൾ, ഡ്യൂപ്ലിക്കേറ്റ് അക്കൗണ്ടുകൾ, സബ്സിഡി ദുരുപയോഗം എന്നിവ തടയുന്ന സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പലപ്പോഴും പറയുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം തന്നെ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: വർഷങ്ങളായി ഈ ചോർച്ചകൾ നടന്നത് എങ്ങനെ? അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേത്?

സബ്സിഡി ജനങ്ങളുടെ പേരിൽ അനുവദിക്കപ്പെടുകയും അതിന്റെ ലാഭം ബന്ധമുള്ളവരുടെ കൈകളിലേക്ക് ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അത് സാമ്പത്തിക അഴിമതിയേക്കാൾ ഗുരുതരമാണ്. അത് ജനങ്ങളുടെ അടുക്കളയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ്.

വാണിജ്യ സിലിണ്ടർ വിലയും ഭക്ഷണവിലയും

പാചകവാതക പ്രതിസന്ധി വീട്ടുമുറ്റത്ത് അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഹോട്ടലുകൾ, ചായക്കടകൾ, ചെറിയ ഭക്ഷണശാലകൾ, കാന്റീനുകൾ, തെരുവ് ഭക്ഷണവ്യാപാരികൾ — ഇവരുടെ ചെലവിൽ വാണിജ്യ സിലിണ്ടർ വില നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു.

സിലിണ്ടർ വില ഉയർന്നാൽ ആദ്യം പ്രഹരം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നത് ചെറുകിട ഭക്ഷണശാലകളാണ്. പിന്നാലെ അതിന്റെ ഭാരം ഭക്ഷണവിലയായി ഉപഭോക്താവിന്റെ തലയിലേക്ക് വീഴും. അതായത് വീട്ടിൽ പാചകം ചെയ്യാൻ ഗ്യാസ് കിട്ടുന്നില്ല; പുറത്തുനിന്ന് ഭക്ഷണം വാങ്ങുമ്പോൾ അതിനും വില കൂടുന്നു.

ഇത് സാധാരണക്കാരനെ രണ്ടുതവണ ശിക്ഷിക്കുന്ന പ്രതിസന്ധിയാണ്.

യഥാർത്ഥ ചോദ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം

ഇന്ത്യയിലെ വലിയ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുക. വിലക്കയറ്റം, തൊഴിലില്ലായ്മ, ഇന്ധനവില, പാചകവാതക ക്ഷാമം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഉയരുമ്പോൾ, പൊതുചർച്ച പലപ്പോഴും മറ്റൊരു ദിശയിലേക്ക് തിരിയുന്നു.

മതം, ദേശീയത, സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ട്രോൾ യുദ്ധങ്ങൾ, കൃത്രിമ വിവാദങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം യഥാർത്ഥ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളെ മറയ്ക്കാനുള്ള പുകമറകളായി മാറുന്നു.

അടുക്കളയിൽ തീ കത്തിക്കാനുള്ള ഗ്യാസ് ഇല്ലാത്ത ഒരു കുടുംബത്തോട് മതവാദം പറഞ്ഞാൽ വയർ നിറയില്ല. വിലക്കയറ്റത്തിൽ തളർന്ന ഒരു തൊഴിലാളിയോട് ദേശീയ അഭിമാനം പറഞ്ഞാൽ കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണം പാകമാകില്ല. ഗ്യാസ് ഏജൻസിക്കു മുന്നിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന ഒരു വീട്ടമ്മയോട് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഹാഷ്‌ടാഗുകൾ പറഞ്ഞാൽ സിലിണ്ടർ എത്തുകയില്ല.

ക്രോണി ബന്ധങ്ങളുടെ സംശയം

പാചകവാതക വിതരണത്തിൽ വലിയ കമ്പനികളും കരാറുകളും ഏജൻസികളും ഇടനിലക്കാരും ഉൾപ്പെടുന്ന വലിയ ശൃംഖലയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഓരോ പ്രതിസന്ധിയിലും ജനങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്: ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ ആരാണ് ലാഭം കൊയ്യുന്നത്?

കൃത്രിമ ക്ഷാമം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടോ? സിലിണ്ടറുകൾ വഴിതിരിച്ചുവിടപ്പെടുന്നുണ്ടോ? വാണിജ്യ ഉപയോഗത്തിനായി ഗൃഹോപയോഗ സിലിണ്ടറുകൾ എത്തുന്നുണ്ടോ? രാഷ്ട്രീയ ബന്ധമുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ വ്യക്തികൾക്കോ അനധികൃത നേട്ടമുണ്ടാകുന്നുണ്ടോ?

ഇവയെല്ലാം ആരോപണങ്ങളായി മാത്രം തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. കാരണം ജനങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിൽ പ്രശ്നം യഥാർത്ഥമാണ്. അതിനാൽ സംശയം ഉയരുന്നിടത്ത് സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം വേണം. മറുപടി നൽകേണ്ടത് അധികാരത്തിലാണ്.

ഓഡിറ്റ് വേണം, അൽബി വേണ്ട

പാചകവാതക പ്രതിസന്ധിക്ക് ജനങ്ങൾക്കാവശ്യമായത് വാചകങ്ങൾ അല്ല; വിവരങ്ങളാണ്. പ്രസ്താവനകൾ അല്ല; തെളിവുകളാണ്.

ഓരോ സംസ്ഥാനത്തേക്കും എത്ര സിലിണ്ടറുകൾ വിതരണം ചെയ്തു? എത്ര ബുക്കിംഗുകൾ വൈകി? എത്ര പരാതികൾ ലഭിച്ചു? കറുത്ത വിപണിയിൽ പിടിച്ചെടുത്ത സിലിണ്ടറുകളുടെ ഉറവിടം എന്തായിരുന്നു? എത്ര ഡീലർമാർക്കെതിരെ നടപടി എടുത്തു? ഗൃഹോപയോഗ സിലിണ്ടറുകൾ വാണിജ്യ ഉപയോഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വിട്ട കേസുകൾ എത്ര? സബ്സിഡി യഥാർത്ഥ ഉപഭോക്താവിന്റെ കൈകളിൽ തന്നെയാണോ എത്തുന്നത്?

ഇവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി വേണം. ജില്ലാതലത്തിൽ വിതരണ കണക്കുകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കണം. ഡീലർമാരുടെയും ഏജൻസികളുടെയും പ്രവർത്തനം നിരീക്ഷിക്കാൻ സ്വതന്ത്ര സംവിധാനം വേണം. കറുത്ത വിപണിയിൽ പിടിക്കപ്പെടുന്നത് ചെറുകിട ഇടനിലക്കാരായിരിക്കുമ്പോൾ, പിന്നിലെ വലിയ ശൃംഖലകൾ സുരക്ഷിതമായി രക്ഷപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം അവസാനിപ്പിക്കണം.

ദരിദ്രന്റെ അടുക്കളയാണ് രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കണ്ണാടി

ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വികസനം ആകാശചുംബികളിലും എക്സ്പ്രസ് ഹൈവേകളിലും മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ദരിദ്രന്റെ അടുക്കളയിൽ തീ കത്തുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ വികസനത്തിന്റെ പരീക്ഷണം.

ഒരു അമ്മയ്ക്ക് കുട്ടികൾക്ക് പ്രഭാതഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് സാമ്പത്തിക പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് ഭരണത്തിന്റെ പരാജയമാണ്. ഒരു തൊഴിലാളിക്ക് വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം പാചകവാതകത്തിനായി ചെലവാക്കേണ്ടിവരുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ജീവിതനിലവാരത്തിന്റെ തകർച്ചയാണ്. ഒരു കുടുംബം ദിവസം ഒരു നേരം മാത്രം പാകം ചെയ്ത് ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്നുവെങ്കിൽ, അത് നയങ്ങളുടെ പരാജയമാണ്.

അടുക്കളയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ചോദ്യം

പാചകവാതകം ഒരു സിലിണ്ടറല്ല. അത് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭക്ഷണസുരക്ഷയാണ്. ഒരു വീട്ടമ്മയുടെ മാനമാണ്. ഒരു കുട്ടിയുടെ പ്രഭാതഭക്ഷണമാണ്. ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്.

അതുകൊണ്ട് LPG പ്രതിസന്ധി വെറും വിതരണപ്രശ്നമല്ല. അത് ഭരണത്തിന്റെ സുതാര്യതയുടെയും രാഷ്ട്രീയ സത്യസന്ധതയുടെയും ജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും പരീക്ഷണമാണ്.

ജനങ്ങൾ ഇന്ന് ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം വളരെ ലളിതമാണ്:

ക്ഷാമമില്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ നിരയിൽ നിൽക്കുന്നത് എന്തിന്? വില നിയന്ത്രണത്തിലാണെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടെ അടുക്കള ചെലവ് കുതിക്കുന്നത് എന്തിന്? സബ്സിഡി ഞങ്ങൾക്കാണെങ്കിൽ അതിന്റെ ലാഭം മറ്റുള്ളവരുടെ കൈകളിലേക്ക് പോകുന്നത് എങ്ങനെ? പ്രശ്നമില്ലെന്ന് പറയുന്നവർ ഒരിക്കൽ ഞങ്ങളുടെ അടുക്കളയിൽ വന്ന് നോക്കുമോ?

ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്.

ഇന്ത്യയുടെ അടുക്കളകൾ തണുത്തുപോകുമ്പോൾ, അധികാരത്തിന്റെ വേദികളിൽ ആശ്വാസവാക്കുകൾ മാത്രം ചൂടാകുന്നു. “എല്ലാം നിയന്ത്രണത്തിലാണ്” എന്ന പ്രസ്താവന കൊണ്ട് ഒരു കുടുംബത്തിനും ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യാനാവില്ല. “ക്ഷാമമില്ല” എന്ന പ്രഖ്യാപനം കൊണ്ട് ഒരു കാലിയായ സിലിണ്ടറും നിറയില്ല.

ഇത് ജനങ്ങൾക്കു മനസ്സിലാക്കേണ്ട സമയം കഴിഞ്ഞു. ഇനി ചോദിക്കേണ്ട സമയമാണ്.

പാചകവാതകം കാത്തുനിൽക്കുന്ന ഇന്ത്യയെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് വഞ്ചിക്കാനാവില്ല. നിരയിൽ നിൽക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്കറിയാം അവരുടെ യാഥാർത്ഥ്യം. അടുക്കളയിൽ തീ കത്തുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് അവർക്ക് ആരും പഠിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.

അതുകൊണ്ട് ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് ഒരു പേര് പറയണം: ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്.

ജനങ്ങളുടെ വിശപ്പിനെ നിഷേധിക്കുന്ന ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്. വിലക്കയറ്റത്തെ മറയ്ക്കുന്ന ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്. ക്ഷാമത്തെ അപവാദമാക്കുന്ന ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്. അടുക്കളയുടെ വേദനയെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിൽ മുക്കുന്ന ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്.

ഇന്ത്യ ചോദിക്കണം:

ഞങ്ങൾ ഗ്യാസ് കാത്തിരിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങളെ “ഗ്യാസ് ലൈറ്റിങ്ങ്” ചെയ്യുന്നത് ആരാണ്?

ആർ ജെ:

While India Waits for Cooking Gas, Who Is “Gaslighting” the Nation?

Gaslighting is a psychological tactic where someone denies a person’s lived reality and makes them doubt their own experience, memory, or judgment. When people suffer from price rise, shortage, or injustice, and those in power repeatedly say that nothing is wrong, it is not just denial; it is gaslighting — an attempt to erase people’s reality.

The Politics That Begins When the Kitchen Flame Goes Out

It is six in the morning. In a narrow lane of a Mumbai chawl, a long queue has already formed outside a cooking gas agency. People stand with booking numbers in their hands, tired faces, and one anxious question in their minds: will they get a cylinder today?

The cylinder at home ran out last night. There is no tea for the children. No breakfast. No certainty about lunch. For thousands and lakhs of people like Lakshmi standing in that queue, cooking gas is no longer just a household commodity; it is the breath of a home.

From the narrow lanes of Delhi to the coastal villages of Kerala, from the dry villages of Rajasthan to the chawls of Mumbai, waiting for a cooking gas cylinder has become the new language of suffering for ordinary Indians.

One Official Explanation, Another Public Reality

In the government’s language, all this is merely a “temporary distribution problem.” Sometimes the global market is blamed. Sometimes war. Sometimes import pressure. Sometimes minor supply disruptions.

But the people’s question is not so complicated.

If there is no shortage, why are there queues? If prices are under control, how are cylinders available in the black market at higher prices? If the agency says there is no stock, how does a cylinder become available when extra money is paid?

These are not just political questions. These are life questions for families waiting to light a fire in their kitchens.

The Black Market: A Business Hidden Behind Shortage

While ordinary people wait for days to get a cylinder at the official price, allegations are rising that the same cylinders are being sold at inflated prices in the black market in many places. This is where the doubt begins: is the shortage real, or is it being created?

It is clear that somewhere in the distribution chain there is leakage. Are domestic cylinders being diverted for commercial use? Are some dealers and middlemen creating artificial scarcity? Who benefits from the lack of transparency in booking and delivery systems?

One thing is certain: whenever there is a shortage, the heaviest burden falls on the ordinary citizen. But someone else makes the profit.

“Gaslighting”: The Method of Denying People’s Reality

This is where the word “gaslighting” becomes relevant.

Gaslighting means making people doubt their own lived reality by repeatedly denying what they are actually experiencing.

People say: we are not getting cylinders. Power says: there is no shortage.

People say: prices are rising. Power says: everything is under control.

People say: the black market is growing. Power says: all this is rumour.

This is not merely administrative language. It is a political style that belittles public suffering. When hunger is called “propaganda,” shortage is called “rumour,” and price rise is dismissed as a “global situation,” the anger of ordinary people is diverted. That is real gaslighting.

After Jumla and Jugaad, a New Word

Indian politics is not unfamiliar with “jumla.” The people have seen grand promises evaporate into thin air many times.

“Jugaad” is also familiar to us. It is the habit of patching things up temporarily without solving the root problem.

Now gaslighting has joined that list. People experience the reality. But political messaging, television debates, and social media wars blur that reality.

Even when the kitchen flame goes out, people are told: “You are misunderstanding the situation.”

Whom Does the Subsidy Really Protect?

Cooking gas subsidy is meant to protect poor and middle-class families. But if there is leakage in distribution, the real beneficiary of subsidy may not be the people; it may be the middlemen.

Government statements often speak about systems to prevent fake connections, duplicate accounts, and subsidy misuse. But the larger question remains: how did these leakages continue for so many years? Who is responsible?

If subsidy is allocated in the name of the people but its benefit flows into the hands of the connected, then it is more serious than economic corruption. It is a politics that exploits the kitchen of the poor.

Commercial Cylinder Prices and Food Inflation

The cooking gas crisis does not end at the doorstep of the home. Hotels, tea shops, small eateries, canteens, and street food vendors are directly affected by the price of commercial cylinders.

When cylinder prices rise, the first blow falls on small food businesses. Then that burden is passed on to customers as higher food prices. This means people are hit twice: they do not get gas to cook at home, and when they buy food outside, that too becomes more expensive.

This is a crisis that punishes the ordinary citizen twice.

The Politics of Distracting People from Real Questions

One of the biggest political strategies in India is to divert public attention from real economic problems. Whenever issues like inflation, unemployment, fuel prices, or cooking gas shortage rise, public debate is often pushed in another direction.

Religion, nationalism, social media troll wars, and manufactured controversies become smoke screens that hide real-life problems.

Religious rhetoric cannot fill the stomach of a family that has no gas to cook. National pride cannot cook food for the children of a worker crushed by inflation. Hashtags cannot deliver a cylinder to a woman waiting outside a gas agency.

The Suspicion of Crony Connections

The cooking gas distribution system involves large companies, contracts, agencies, and middlemen. So in every crisis, it is natural for people to ask: who is profiting from this?

Is artificial scarcity being created? Are cylinders being diverted? Are domestic cylinders being used for commercial purposes? Are politically connected individuals or companies gaining illegal benefits?

These questions cannot be dismissed as mere allegations. The problem is real in the lives of the people. Where there is suspicion, there must be independent investigation. The responsibility to answer lies with those in power.

We Need Audits, Not Alibis

What people need in this cooking gas crisis is not rhetoric; they need information. Not statements; evidence.

How many cylinders were distributed to each state? How many bookings were delayed? How many complaints were received? What was the source of cylinders seized from the black market? How many dealers faced action? How many cases involved domestic cylinders being diverted for commercial use? Is the subsidy actually reaching the real consumer?

These questions need clear answers. District-level distribution data must be made public. There must be an independent system to monitor dealers and agencies. A situation where only small middlemen are caught while larger networks escape must end.

The Poor Man’s Kitchen Is the Real Mirror of a Nation

A nation’s development cannot be measured only by skyscrapers and express highways. The real test of development is whether the poor person’s kitchen has fire.

If a mother cannot cook breakfast for her children, it is not just an economic problem; it is a failure of governance. If a worker has to spend a large share of income on cooking gas, it is a collapse in the quality of life. If a family is forced to cook only once a day, it is a failure of policy.

The Question Rising from the Kitchen

Cooking gas is not just a cylinder. It is food security for a family. It is the dignity of a homemaker. It is a child’s breakfast. It is the beginning of a worker’s day.

That is why the LPG crisis is not merely a distribution problem. It is a test of transparency, political honesty, and accountability to the people.

The people must ask:

If there is no shortage, why are we standing in queues? If prices are under control, why is our kitchen budget rising? If the subsidy is meant for us, how is its benefit going elsewhere? Will those who say there is no problem come and look at our kitchens once?

Gas Lighting

When India’s kitchens go cold, the stages of power remain warm with comforting words. No family can cook food with the statement “everything is under control.” No empty cylinder gets filled by the declaration “there is no shortage.”

It is time for people to understand this. More than that, it is time to question it.

India waiting for cooking gas cannot be fooled by words. People standing in queues know their reality. Nobody needs to teach them whether there is fire in their kitchen or not.

So this crisis must be given a name: gaslighting.

Gaslighting that denies people’s hunger. Gaslighting that hides price rise. Gaslighting that turns shortage into rumour. Gaslighting that drowns the pain of the kitchen in political propaganda.

India must ask:

While we wait for gas, who is gaslighting us?

ARJAY:

जब भारत रसोई गैस का इंतज़ार कर रहा है, तब देश को “गैसलाइट” कौन कर रहा है?

रसोई की आग बुझते ही शुरू होती है राजनीति

सुबह के छह बजे हैं। मुंबई की एक चॉल की संकरी गली में रसोई गैस एजेंसी के बाहर लंबी कतार लग चुकी है। लोगों के हाथों में बुकिंग नंबर हैं, चेहरों पर थकान है, और मन में बस एक ही चिंता है — क्या आज सिलेंडर मिलेगा?

घर का सिलेंडर पिछली रात ही खत्म हो गया। बच्चों के लिए चाय नहीं बनी। नाश्ता नहीं बना। दोपहर का खाना कैसे बनेगा, इसका भी भरोसा नहीं। उस कतार में खड़ी लक्ष्मी जैसी हजारों-लाखों महिलाओं के लिए रसोई गैस अब सिर्फ एक घरेलू वस्तु नहीं रही; यह घर की सांस बन चुकी है।

दिल्ली की तंग गलियों से लेकर केरल के तटीय गांवों तक, राजस्थान के सूखे गांवों से लेकर मुंबई की चॉलों तक, रसोई गैस सिलेंडर का इंतज़ार आम भारतीय की नई पीड़ा की भाषा बन गया है।

सरकारी सफाई कुछ और, जनता की हकीकत कुछ और

सरकार की भाषा में यह सब सिर्फ “अस्थायी वितरण समस्या” है। कभी इसका कारण वैश्विक बाजार बताया जाता है। कभी युद्ध। कभी आयात का दबाव। कभी सप्लाई चेन की छोटी रुकावटें।

लेकिन जनता का सवाल इतना जटिल नहीं है।

अगर कमी नहीं है, तो कतारें क्यों हैं? अगर कीमतें नियंत्रण में हैं, तो ब्लैक मार्केट में सिलेंडर ऊंचे दाम पर कैसे मिल रहे हैं? अगर एजेंसी कहती है कि स्टॉक नहीं है, तो ज्यादा पैसा देने पर वही सिलेंडर अचानक कैसे उपलब्ध हो जाता है?

ये सिर्फ राजनीतिक सवाल नहीं हैं। ये उन परिवारों के जीवन से जुड़े सवाल हैं जो अपनी रसोई में आग जलाने का इंतज़ार कर रहे हैं।

ब्लैक मार्केट: कमी की आड़ में चलता व्यापार

जब आम आदमी आधिकारिक कीमत पर सिलेंडर पाने के लिए कई दिन इंतज़ार करता है, तब आरोप उठते हैं कि वही सिलेंडर कई जगहों पर ब्लैक मार्केट में ऊंचे दामों पर बिक रहे हैं। यहीं से संदेह शुरू होता है: क्या यह कमी वास्तविक है, या बनाई जा रही है?

वितरण व्यवस्था में कहीं न कहीं रिसाव है, यह साफ दिखाई देता है। क्या घरेलू सिलेंडरों को व्यावसायिक उपयोग के लिए मोड़ा जा रहा है? क्या कुछ डीलर और बिचौलिए कृत्रिम कमी पैदा कर रहे हैं? बुकिंग और डिलीवरी सिस्टम में पारदर्शिता की कमी का फायदा कौन उठा रहा है?

एक बात तय है: कमी जब भी होती है, उसका सबसे बड़ा बोझ आम नागरिक पर पड़ता है। लेकिन मुनाफा कोई और कमाता है।

“गैसलाइटिंग”: जनता की हकीकत को नकारने की चाल

यहीं पर “गैसलाइटिंग” शब्द महत्वपूर्ण हो जाता है।

गैसलाइटिंग का अर्थ है — किसी व्यक्ति या समाज के वास्तविक अनुभव को बार-बार नकारकर उसे अपनी ही समझ, अनुभव और सच्चाई पर संदेह करने के लिए मजबूर करना।

जनता कहती है: हमें सिलेंडर नहीं मिल रहा। सत्ता कहती है: कोई कमी नहीं है।

जनता कहती है: कीमतें बढ़ रही हैं। सत्ता कहती है: सब नियंत्रण में है।

जनता कहती है: ब्लैक मार्केट बढ़ रहा है। सत्ता कहती है: यह सब अफवाह है।

यह सिर्फ प्रशासनिक भाषा नहीं है। यह जनता की पीड़ा को छोटा दिखाने वाली राजनीतिक शैली है। जब भूख को “प्रचार” कहा जाता है, कमी को “अफवाह” कहा जाता है, और महंगाई को “वैश्विक परिस्थिति” कहकर टाल दिया जाता है, तब आम लोगों का गुस्सा भटका दिया जाता है। यही असली गैसलाइटिंग है।

जुमला और जुगाड़ के बाद अब नया शब्द

भारतीय राजनीति के लिए “जुमला” कोई नया शब्द नहीं है। जनता ने कई बार बड़े-बड़े वादों को हवा में गायब होते देखा है।

“जुगाड़” भी हमारे लिए नया नहीं है। मूल समस्या को हल किए बिना अस्थायी पैबंद लगाकर काम चलाने की आदत हम लंबे समय से देखते आए हैं।

अब इसी सूची में गैसलाइटिंग भी जुड़ गई है। जनता वास्तविकता को जी रही है। लेकिन राजनीतिक प्रचार, टीवी बहसें और सोशल मीडिया की लड़ाइयां उस वास्तविकता को धुंधला कर देती हैं।

रसोई की आग बुझ जाने पर भी जनता से कहा जाता है: “आप गलत समझ रहे हैं।”

सब्सिडी आखिर किसे बचा रही है?

रसोई गैस सब्सिडी का उद्देश्य गरीब और मध्यम वर्गीय परिवारों को राहत देना है। लेकिन अगर वितरण व्यवस्था में रिसाव है, तो सब्सिडी का असली लाभ जनता को नहीं, बल्कि बिचौलियों को मिल सकता है।

सरकारी बयानों में अक्सर नकली कनेक्शन, डुप्लीकेट अकाउंट और सब्सिडी के दुरुपयोग को रोकने की प्रणालियों का उल्लेख किया जाता है। लेकिन बड़ा सवाल अब भी बाकी है: ये रिसाव इतने वर्षों तक कैसे चलते रहे? इसकी जिम्मेदारी किसकी है?

अगर सब्सिडी जनता के नाम पर दी जाती है, लेकिन उसका लाभ जुड़े हुए लोगों के हाथों में पहुंचता है, तो यह सिर्फ आर्थिक भ्रष्टाचार नहीं है। यह गरीब की रसोई का शोषण करने वाली राजनीति है।

व्यावसायिक सिलेंडर और खाने की महंगाई

रसोई गैस संकट घर की चौखट पर खत्म नहीं होता। होटल, चाय की दुकानें, छोटे भोजनालय, कैंटीन और सड़क किनारे खाने के ठेले — ये सब व्यावसायिक सिलेंडर की कीमत से सीधे प्रभावित होते हैं।

जब सिलेंडर की कीमत बढ़ती है, तो पहला झटका छोटे खाद्य व्यवसायों को लगता है। फिर वही बोझ ग्राहकों पर महंगे खाने के रूप में डाला जाता है। यानी आम आदमी पर दोहरी मार पड़ती है: घर में खाना पकाने के लिए गैस नहीं मिलती, और बाहर खाना खरीदने पर वह भी महंगा हो जाता है।

यह ऐसा संकट है जो साधारण नागरिक को दो बार सज़ा देता है।

असली सवालों से ध्यान भटकाने की राजनीति

भारत की बड़ी राजनीतिक रणनीतियों में से एक है जनता का ध्यान वास्तविक आर्थिक समस्याओं से हटाए रखना। जब महंगाई, बेरोजगारी, ईंधन की कीमतें या रसोई गैस की कमी जैसे मुद्दे उठते हैं, तो सार्वजनिक बहस को अक्सर किसी और दिशा में मोड़ दिया जाता है।

धर्म, राष्ट्रवाद, सोशल मीडिया की ट्रोल लड़ाइयां और कृत्रिम विवाद — ये सब असल जीवन की समस्याओं को छिपाने वाले धुएं के पर्दे बन जाते हैं।

जिस परिवार के पास खाना पकाने के लिए गैस नहीं है, उसका पेट धार्मिक भाषणों से नहीं भर सकता। महंगाई से टूटे मजदूर के बच्चों के लिए राष्ट्रीय गौरव खाना नहीं पका सकता। गैस एजेंसी के बाहर खड़ी महिला तक हैशटैग सिलेंडर नहीं पहुंचा सकते।

क्रोनी संबंधों पर उठता संदेह

रसोई गैस वितरण व्यवस्था में बड़ी कंपनियां, बड़े अनुबंध, एजेंसियां और बिचौलिए शामिल होते हैं। इसलिए हर संकट में जनता का यह पूछना स्वाभाविक है: इस संकट से लाभ किसे हो रहा है?

क्या कृत्रिम कमी पैदा की जा रही है? क्या सिलेंडर रास्ते में मोड़े जा रहे हैं? क्या घरेलू सिलेंडरों का व्यावसायिक उपयोग हो रहा है? क्या राजनीतिक रूप से जुड़े व्यक्तियों या कंपनियों को अवैध लाभ मिल रहा है?

इन सवालों को केवल आरोप कहकर खारिज नहीं किया जा सकता। जनता के जीवन में समस्या वास्तविक है। जहां संदेह है, वहां स्वतंत्र जांच होनी चाहिए। जवाब देने की जिम्मेदारी सत्ता की है।

बहाने नहीं, ऑडिट चाहिए

रसोई गैस संकट में जनता को भाषण नहीं चाहिए; जानकारी चाहिए। बयान नहीं, सबूत चाहिए।

हर राज्य को कितने सिलेंडर भेजे गए? कितनी बुकिंग में देरी हुई? कितनी शिकायतें मिलीं? ब्लैक मार्केट से पकड़े गए सिलेंडरों का स्रोत क्या था? कितने डीलरों पर कार्रवाई हुई? घरेलू सिलेंडरों को व्यावसायिक उपयोग में मोड़ने के कितने मामले सामने आए? क्या सब्सिडी सचमुच असली उपभोक्ता तक पहुंच रही है?

इन सवालों के स्पष्ट जवाब चाहिए। जिला स्तर पर वितरण के आंकड़े सार्वजनिक किए जाने चाहिए। डीलरों और एजेंसियों की निगरानी के लिए स्वतंत्र व्यवस्था होनी चाहिए। केवल छोटे बिचौलियों को पकड़कर बड़े नेटवर्क को बच निकलने देने की स्थिति खत्म होनी चाहिए।

गरीब की रसोई ही राष्ट्र का असली आईना है

किसी देश का विकास केवल गगनचुंबी इमारतों और एक्सप्रेस हाईवे से नहीं मापा जा सकता। विकास की असली परीक्षा यह है कि गरीब आदमी की रसोई में आग जल रही है या नहीं।

अगर एक मां अपने बच्चों के लिए नाश्ता नहीं बना पा रही है, तो यह सिर्फ आर्थिक समस्या नहीं है; यह शासन की विफलता है। अगर एक मजदूर को अपनी आय का बड़ा हिस्सा रसोई गैस पर खर्च करना पड़ रहा है, तो यह जीवन स्तर का पतन है। अगर एक परिवार दिन में सिर्फ एक बार खाना पकाने को मजबूर है, तो यह नीतियों की विफलता है।

रसोई से उठता सवाल

रसोई गैस सिर्फ एक सिलेंडर नहीं है। यह परिवार की खाद्य सुरक्षा है। यह गृहिणी की गरिमा है। यह बच्चे का नाश्ता है। यह मजदूर के दिन की शुरुआत है।

इसीलिए LPG संकट केवल वितरण की समस्या नहीं है। यह पारदर्शिता, राजनीतिक ईमानदारी और जनता के प्रति जवाबदेही की परीक्षा है।

जनता को पूछना चाहिए:

अगर कमी नहीं है, तो हम कतारों में क्यों खड़े हैं? अगर कीमतें नियंत्रण में हैं, तो हमारी रसोई का बजट क्यों बढ़ रहा है? अगर सब्सिडी हमारे लिए है, तो उसका लाभ कहीं और कैसे जा रहा है? जो लोग कहते हैं कि कोई समस्या नहीं है, क्या वे एक बार हमारी रसोई में आकर देखेंगे?

“गैसलाइट”

जब भारत की रसोइयां ठंडी हो रही हैं, तब सत्ता के मंचों पर सांत्वना के शब्द गर्म हैं। “सब नियंत्रण में है” कह देने से किसी परिवार का खाना नहीं पकता। “कोई कमी नहीं है” घोषित कर देने से खाली सिलेंडर नहीं भरता।

अब जनता के समझने का समय बीत चुका है। अब सवाल पूछने का समय है।

रसोई गैस का इंतज़ार कर रहे भारत को शब्दों से धोखा नहीं दिया जा सकता। कतारों में खड़े लोगों को अपनी वास्तविकता मालूम है। उनकी रसोई में आग जल रही है या नहीं, यह उन्हें कोई और बताने की जरूरत नहीं है।

इसलिए इस संकट को एक नाम देना होगा: गैसलाइटिंग।

जनता की भूख को नकारने वाली गैसलाइटिंग। महंगाई को छिपाने वाली गैसलाइटिंग। कमी को अफवाह बताने वाली गैसलाइटिंग। रसोई की पीड़ा को राजनीतिक प्रचार में डुबोने वाली गैसलाइटिंग।

भारत को पूछना होगा:

जब हम गैस का इंतज़ार कर रहे हैं, तब हमें “गैसलाइट” कौन कर रहा है?

#Gaslighting #GaslightingIndia #CookingGasCrisis #LPGCrisis #LPGShortage #KitchenPolitics #PriceRise #Inflation #BlackMarket #SubsidyLeakage #CommonPeople #IndianPolitics #Accountability #AuditNotAlibi #PublicReality #EconomicJustice #FoodSecurity #GasCylinder #MiddleClassStruggle #PoorPeoplesKitchen